Uzun Çizgi (–) Konu Anlatımı

Konu anlatımı notları

1. Yazıda satır başına alınan konuşmaları göstermek için kullanılan noktalama işaretine uzun çizgi ya da diğer adıyla konuşma çizgisi denir.

   Özellikle hikâye, roman ve karşılıklı söyleşilerin yer aldığı metinlerde söz başlangıcını belirtmek amacıyla satır başına konur.

   Örnek:

   • – Buraya ne zaman geldiniz?
     – Dün akşam saatlerinde vardım.
   • – Yarınki toplantıya herkes katılacak mı?
     – Evet, tüm kurul hazır bulunacak.

   Tiyatro, piyes ve senaryo türündeki edebi metinlerde uzun çizgi, konuşanın adından sonra da kullanılabilir. Bu kullanımda ad satır başında yer alır, ardından uzun çizgi gelir ve konuşma cümlesi yazılır.

   Örnek:

   • Sıtkı Bey – Kaleyi düşmana teslim etmeyeceğiz!
   • İslam Bey – Ben de son nefesime kadar yanınızdayım.

   Not: Bu tür metinlerde konuşanın hareketlerini veya durumunu bildiren parantez içi açıklamalar varsa, uzun çizgi parantezden sonra da yer alabilir.

   Uzun çizginin kullanımıyla ilgili en önemli yazım kuralı, tırnak işareti ile olan ilişkisidir:

   • Tırnak İşareti Kuralı: Konuşmalar tırnak işareti içinde verildiğinde uzun çizgi kesinlikle kullanılmaz. Bir metinde ya uzun çizgi tercih edilir ya da konuşma tırnak içine alınır; ikisi aynı anda kullanılamaz.
   • Kısa Çizgi ile Karıştırmama: Uzun çizgi, Türkçede yalnızca konuşma işleviyle sınırlıdır. Kelimeleri hecelerine ayırma, ara sözleri belirtme veya sözcükler arası ilişki kurma gibi işlevler uzun çizginin değil, kısa çizginin (-) görevidir.

   Örnek Karşılaştırma:

   • Doğru (Uzun Çizgi ile):
     – Akşama dönmüş olurum, dedi.
   • Doğru (Tırnak İşareti ile):
     "Akşama dönmüş olurum," dedi.
   • Hatalı:
     – "Akşama dönmüş olurum," dedi.