Ücretsiz Kullanmaya Başla

Tanımlama Konu Anlatımı

KPSS · KPSS · Türkçe · Paragrafta Anlam

KPSS Türkçe dersi Tanımlama konu anlatımı.

Konu anlatımı notları

  1. Tanımlama Nedir?

    Tanımlama, bir kavramın, varlığın ya da olgunun belirleyici ve ayırt edici niteliklerini eksiksiz biçimde ortaya koyma işlemidir. Paragrafta düşünceyi geliştirme yollarından biri olarak kullanılan tanımlama, okuyucunun zihninde ele alınan kavramın sınırlarını netleştirmeyi amaçlar.

    Bir cümlede tanımlamanın bulunup bulunmadığını saptamak için temel ölçüt, ilgili yargıya "Bu nedir?" veya "Bu kimdir?" sorularının yöneltilmesidir. Bu sorulara açık, doğrudan ve kavramı karşılayan bir yanıt verilebiliyorsa tanımlama yapılmış demektir.

    • Genellikle "...-dır / ...-dir" ek fiiliyle ya da "denir", "adı verilir" fiilleriyle tamamlanır.
    • Kavramın cinsini ve onu benzerlerinden ayıran türsel farkını içermesi esastır.

    Nesnel ve Öznel Tanımlama

    Metinlerde tanımlama, yazarın amacına ve metnin türüne bağlı olarak nesnel veya öznel bir yaklaşımla kurulabilir.

    1. Nesnel Tanımlama

    Kişisel duygu, beğeni ve yorumlardan arındırılmış; bilimsel, doğrulanabilir ve genelgeçer nitelik taşıyan tanımlardır. Sözlük ve ansiklopedi maddeleri çoğunlukla bu gruptadır.

    Örnek: "Hücre, canlıların yapısal ve işlevsel özelliklerini gösteren en küçük temel birimidir."

    2. Öznel Tanımlama

    Kavramın yazarın kendi algı süzgecinden, duygularından veya sanatsal bakış açısından geçirilerek nitelendirilmesidir. Bilimsel bir kesinlik taşımaz ancak düşünceyi etkili kılmak için sıklıkla başvurulur.

    Örnek: "Şiir, sözcüklerin bilinen anlam yüklerinden sıyrılarak müziğin kanatlarına tutunma sanatıdır."

    Açıklama ve Betimleme ile Farkı

    Tanımlama, sıklıkla açıklama veya özellik sıralama (betimleme) eylemleriyle karıştırılmaktadır. Bir kavram hakkında bilgi vermek, onu mutlaka tanımlamak anlamına gelmez.

    • Tanım ve Açıklama Farkı: "Roman, olayları kişi ve mekân ilişkisi içinde anlatır." cümlesi romanın bir işlevini açıklar ancak "Roman nedir?" sorusuna tam bir tanım vermez. "Roman, yaşanmış ya da yaşanabilir olayların anlatıldığı uzun kurmaca yapıttır." cümlesi ise eksiksiz bir tanımdır.
    • Yalnızca Özellik Sıralama: Bir varlığın niteliklerini, görünüşünü veya yararlarını aktarmak betimleme ya da tespittir; kavramın özünü belirlemedikçe tanımlama sayılmaz.