Soru İşareti ( ? ) Konu Anlatımı

Konu anlatımı notları

1. Soru Bildiren Cümle ve Sözler

   Soru işareti ( ? ), Türkçede temel olarak soru kavramı içeren, yanıt alma amacı güden ya da sözde soru yoluyla dikkati bir noktaya çeken cümlelerin sonuna konur.

   • Soru eki veya soru sözcüğü içeren yapılar: Cümlede soru edatı (mı / mi / mu / mü) veya soru zamiri, soru sıfatı, soru zarfı gibi sözcükler yer aldığında cümlenin sonuna soru işareti getirilir.
     Örnek: Bu raporun teslim tarihi tam olarak hangi gün?
   • Soru eki veya sözü içermeyen konuşma kalıpları: Günlük dilde veya karşılıklı konuşmalarda, biçimce soru sözcüğü barındırmasa bile vurgu ve tonlama yoluyla soru anlamı kazanan ifadelerin ardına soru işareti konur.
     Örnek: Görevli memur adayın yüzüne baktı: — Adınız ve mezun olduğunuz fakülte?
   • Sıralı soru cümleleri: Art arda gelen ve birbiriyle anlamsal bağ taşıyan soru cümlelerinde, soru işareti her cümlenin sonuna ayrı ayrı konmak zorunda değildir. Cümleler virgülle veya noktalı virgülle ayrılıp soru işareti en sona bırakılabilir.
     Örnek: Bu zorlu kararı tek başına mı aldın, yoksa kurul üyelerine danıştın mı?

   Yay Ayraç İçinde Soru İşareti Kullanımı

   Soru işareti, yalnızca soru sormak için değil; metin aktarımında bilginin doğruluğundan emin olunamadığını, bilginin şüpheli karşılandığını veya kaynağın yetersiz olduğunu belirtmek için yay ayraç ( ) içinde kullanılır.

   • Bilinmeyen tarihler ve yerler: Tarihî şahsiyetlerin doğum, ölüm ya da olayın gerçekleştiği yer kesin olarak tespit edilemediğinde ilgili bilginin yerine veya hemen yanına ayraç içinde soru işareti konur.
     Örnek: Yunus Emre (1240?-1320) Anadolu sahasında yetişmiş en büyük mutasavvıflardandır.
   • Şüpheyle karşılanan veya ispata muhtaç bilgiler: Aktarılan bir verinin, iddianın ya da ölçümün doğruluğuna şüpheyle yaklaşıldığını hissettirmek için kullanılır.
     Örnek: Ankara'dan yola çıkıp iki saatte (?) İzmir'e vardığını iddia ediyor.

   Soru İşareti Konulmaması Gereken Durumlar

   Akademik ve kurallı metinlerde en sık yapılan hata, biçimsel olarak soru sözcüğü veya eki taşıyan her cümlenin sonuna soru işareti koyma eğilimidir. Aşağıdaki durumlarda cümlenin sonuna soru işareti yerine nokta konmalıdır:

   1. Zarf-fiil görevinde kullanılan -mı / -mi eki: Soru edatı olan mı / mi, cümlede -ınca / -ince anlamı vererek zaman bildiriyorsa ya da pekiştirme görevindeyse cümle soru anlamı taşımaz.
      Örnek: Akşam karanlığı çöktü mü sokaklardaki hareketlilik birdenbire kesilir.
      Örnek: Ders çalışırken sakin mi sakin bir ortam arardı.
   2. Dolaylı soru veya soru sözcüğü içeren yan cümleler: Cümlede ne, nasıl, kim, niçin gibi soru sözcükleri bulunsa dahi, ana cümlenin yüklemi soru bildirmiyorsa cümlenin sonuna nokta konur.
      Örnek: Toplantıya kimlerin katılacağını henüz bize bildirmediler.
   3. Koşul ya da belirsizlik anlamı katan yapılar: Cümlenin odağı soru sormak değil, bir durumu tespit etmek veya şarta bağlamaksa soru işareti kullanılmaz.
      Örnek: Oraya neden gittiğini bir türlü anlayabilmiş değilim.