Belgisiz Zamirler Konu Anlatımı

Konu anlatımı notları

1. Belgisiz Zamirlerin Tanımı ve Özellikleri

   İsimlerin yerini kesin ve net olmayacak biçimde, yaklaşık ya da genel olarak tutan sözcüklere belgisiz zamir denir.

   Belgisiz zamirler, temsil ettikleri varlıkların sayısını, niteliğini veya kimliğini tam olarak bildirmez; bu varlıkları belirsiz bir biçimde karşılar.

   Sık Kullanılan Belgisiz Zamirler

   • Biri, birisi: Tekil varlıkları belirsizce karşılar (Örn: Kapıyı biri çaldı.).
   • Kimse, hiçbiri: Olumsuzluk veya yokluk anlamı katarak kişi ya da nesneleri temsil eder (Örn: Olanları kimse fark etmedi.).
   • Herkes, hepsi: Topluluğu genel olarak ifade eder (Örn: Herkes toplantıya katıldı.).
   • Bazıları, kimi, birkaçı: Belli bir grubun sınırlı bir bölümünü belirsizce gösterir (Örn: Soruların birkaçını çözebildim.).
   • Şey: Varlıkların ve kavramların yerini genel anlamda tutan en yaygın belgisiz zamirlerdendir.

   Belgisiz Zamirlerde Ekler ve Biçimsel Özellikler

   Zamirler isim soylu sözcükler olduğu için isim çekim eklerini (durum, iyelik, çoğul ekleri) alabilirler. Belgisiz sözcüklerin birçoğu çekim eki alarak zamir görevine geçer.

   Örnek İncelemeleri

   • "Bazı" sözcüğü ek almadan tek başına genellikle sıfatken, iyelik ve durum eki aldığında zamirleşir: Bazı-lar-ı bu duruma itiraz etti.
   • "Biri" sözcüğü yönelme durum eki alabilir: Bu konuyu birine sormalıyız.
   • "Hiçbiri" sözcüğü ayrılma durum eki alabilir: Fikirlerin hiçbirinden vazgeçmedi.

   Not: "Herkes" ve "kimse" gibi sözcükler yalın hâldeyken de doğrudan belgisiz zamirdir.

   Kavram Yanılgısı: Sıfat mı, Zamir mi?

   Belgisizlik bildiren sözcüklerin sıfat mı yoksa zamir mi olduğunu ayırt etmek için cümlenin söz dizimine ve sözcüğün görevine dikkat edilmelidir.

   Temel Farklar

   • Belgisiz Sıfat: Bir ismi doğrudan niteler veya belirtir. İsmin önüne gelir ve genellikle çekim eki almaz.
   • Belgisiz Zamir: İsmin önüne gelmez; doğrudan ismin yerini tutar ve çoğunlukla isim çekim eki alır.

   Karşılaştırmalı Örnekler

   • Birkaç öğrenci bahçede bekliyor. → Belgisiz Sıfat ("öğrenci" ismini belirtmiştir.)
   • Birkaçı bahçede bekliyor. → Belgisiz Zamir (İsmin yerini doğrudan tutmuştur.)
   • Kimi insanlar sessizliği sever. → Belgisiz Sıfat ("insanlar" ismini belirtmiştir.)
   • Kimi sessizliği sever. → Belgisiz Zamir (İsmin yerine kullanılmıştır.)

   Cümle İçi Uygulama Örnekleri

   Aşağıdaki cümlelerde koyu yazılmış sözcüklerin görevlerini inceleyiniz:

   • Kitapların hepsini tek bir günde bitirmek mümkün değil. → Belgisiz Zamir (İyelik ve belirtme durumu eki alarak varlıkların yerini tutmuştur.)
   • Yarın için başka bir plan yapalım. → Belgisiz Sıfat ("plan" ismini belirtmiştir.)
   • Bizimle geleceğini hiç kimse bilmiyordu. → Belgisiz Zamir (Kişi kavramını olumsuz ve belirsiz şekilde karşılamıştır.)
   • Masadaki evrakların çoğu imzalanmış. → Belgisiz Zamir ("Çoğu evrak" tamlamasındaki ismin düşmesiyle yerini tutmuştur.)