Bilgi ve İnanç Yeni Nesile Geçiş Test Çöz

Sorular

1. Tarih boyunca İslam alimleri bilgi ile ahlak arasında doğrudan bir bağ kurmuştur. Bilgi arttıkça insanın Yaratıcı karşısındaki saygısının, tevazusunun ve yaratılanlara karşı merhametinin artması gerektiği vurgulanmıştır. 'Kulları içinden ancak ilim sahipleri Allah'tan (hakkıyla) korkar.' (Fâtır, 28) ayeti bilgi ve inanç bağlamında aşağıdakilerden hangisini vurgulamaktadır?

   • A) İlim sahibi olmanın sadece dini metinleri ezberlemek anlamına geldiğini
   • B) Bilgisiz insanların hiçbir zaman ibadet edemeyeceğini
   • C) Aklın insanı itaatten uzaklaştıran bir engel olduğunu
   • D) Bilimsel araştırmaların inançla çatıştığını
   • E) Derin kavrayış ve bilginin Allah'a karşı derin bir saygı ve haşyet doğurduğunu

2. İslam'a göre melekler, cennet, cehennem ve kıyametin vakti gibi insanın duyu organlarıyla algılayamayacağı ve akılla sınırlarını tam çizemeyeceği alana 'gayb' denir. İnsan bu alana dair doğru ve güvenilir bilgiyi yalnızca vahiy aracılığıyla edinebilir. Bu açıklamadan hareketle aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

   • A) İnsan aklı deney yoluyla meleklerin yapısını inceleyebilir.
   • B) Duyu organları fizik ötesi alemi doğrudan gözlemleme gücüne sahiptir.
   • C) Gayb alanında tek yetkin ve belirleyici bilgi kaynağı vahiydir.
   • D) Gayb bilgisi kişisel rüyalar ve sezgilerle kesin olarak ispatlanır.
   • E) Akıl, gayb alemi hakkında vahiy olmadan da detaylı hüküm verebilir.

3. İslam bilginleri bilgiyi 'kesin bilgi' (yakîn) ve 'kesin olmayan bilgi' (zan, şüphe, vehim) olarak derecelendirmiştir. İnanç esaslarında ve dini hükümlerde zanna dayanılamayacağı, kesin delillerin (kat'i delil) şart olduğu açıkça belirtilmiştir. Buna göre inanç esaslarının belirlenmesinde kesin bilginin şart koşulmasının temel sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) İmanın şüphe ve tereddüt barındırmayan kesin bir teslimiyet gerektirmesi
   • B) Zannın her alanda tamamen değersiz ve yasak bir düşünce olması
   • C) Duyu organlarının inanç alanında hiçbir veri sunamaması
   • D) İnsanın aklıyla hiçbir dini hükmü anlayamayacak olması
   • E) Vahyin sadece geçmiş toplumlara hitap eden bir kaynak olması

4. İslam düşüncesinde bilginin sadece zihinsel bir birikim olarak kalmayıp inancı beslemesi, inancın da insanın ahlakını güzelleştirmesi esastır. Nitekim Hz. Peygamber 'Fayda vermeyen ilimden Allah'a sığınırım.' diyerek bilginin ahlaki ve pratik değerine dikkat çekmiştir. Bu hadiste eleştirilen bilgi yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Vahiy ve aklı bir arada kullanan yöntem
   • B) Deney ve gözleme dayalı bilimsel araştırmalar
   • C) Topluma hizmet etmeyi amaçlayan ilmi çalışmalar
   • D) Hayata yansımayan, eyleme ve ahlaka dönüşmeyen kuru malumat
   • E) Gayb âlemine dair vahyin bildirdiği kesin bilgiler

5. Kur'an-ı Kerim'de insanın anlama, kavrama ve hakikati keşfetme süreçlerini ifade etmek için farklı kavramlar kullanılır. Olaylar arasında mantıksal bağ kurmaya 'taakkul', varlıkların arkasındaki ilahi hikmeti derinlemesine düşünmeye 'tefekkür', bir işin sonunu ve nihai amacını hesaba katarak etraflıca düşünmeye ise 'tedebbür' denir. Buna göre Kur'an'ın bu kavramlarla insana yüklediği temel bilişsel görev aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Bilgiyi sadece ezberleyerek nesillere aktarmak
   • B) Zihinsel yetileri aktif ve çok boyutlu kullanarak hakikati kavramak
   • C) Maddi dünyanın ötesine dair tüm akıl yürütmeleri terk etmek
   • D) Yalnızca geçmiş kavimlerin kabullerine bağlı kalmak
   • E) Bilgi arayışında şüpheyi nihai amaç haline getirmek

6. Bir astronomun teleskop yardımıyla galaksileri, yıldızların hareketlerini ve gezegenlerin yörüngelerini inceleyerek bu muazzam dengeden hareketle her şeyi kuşatan sonsuz bir ilim ve kudret sahibinin varlığı sonucuna ulaşması söz konusudur. Bu durum, İslam'da bilgi kaynaklarının kullanımına dair aşağıdakilerden hangisine örnek teşkil eder?

   • A) Duyuların akıldan bağımsız olarak hakikati bildirmesine
   • B) Vahiy olmadan insanın hiçbir hakikati kavrayamamasına
   • C) Salim duyular ile selim aklın birlikte işletilerek hakikate ulaşılmasına
   • D) Taklidi imanın bilimsel gözlemlerle güçlendirilmesine
   • E) Sezgi yoluyla edinilen bilginin diğer kaynaklardan üstün olmasına

7. 'Ey iman edenler! Eğer bir fasık size bir haber getirirse, onun doğruluğunu araştırın; yoksa bilmeden bir topluluğa kötülük edersiniz de sonra yaptığınıza pişman olursunuz.' (Hucurât, 6) Bu ayetten hareketle bilgi ahlakı konusunda çıkarılabilecek en kapsamlı ilke aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Bütün haber kaynakları aynı güvenilirlik derecesine sahiptir.
   • B) Bilgi edinmede yalnızca bireysel sezgiler esas alınmalıdır.
   • C) İnsan duyuları yanılabileceği için haberler tamamen reddedilmelidir.
   • D) Çoğunluğun getirdiği her haber sorgusuzca kabul edilmelidir.
   • E) Güvenilirliği şüpheli bilgilere karşı teyit mekanizması işletilmelidir.

8. İmanın geçerli olabilmesi için kişinin kalben benimsemesi ve engeli yoksa bu inancını diliyle ikrar etmesi gerekir. Kalpte hiçbir onaylama ve samimi kabul olmadığı halde yalnızca dil ile 'inandım' demek İslam'da gerçek bir iman olarak kabul edilmez. Kalpte samimi bir onay olmaksızın sadece dille inandığını söyleyen kimselerin durumu İslam terminolojisinde hangi kavramla adlandırılır?

   • A) Müşrik
   • B) Münafık
   • C) Fasık
   • D) Kâfir
   • E) Mülhit

9. İnsanoğlu doğuştan getirdiği bir eğilimle Yaratıcı'yı arama, O'na sığınma ve yüce bir varlığa inanma ihtiyacı duyar. İslam'da insanın yaratılıştan sahip olduğu bu temiz tabiata ve inanma kabiliyetine özel bir kavramla işaret edilir. Bahsedilen bu doğuştan gelen temiz yaratılış ve inanma eğilimi kavramı aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Taklit
   • B) Taakkul
   • C) Tecrit
   • D) Fıtrat
   • E) Tevekkül

10. Bir kimsenin sahip olduğu önyargılar, kibri veya kişisel çıkarları, apaçık gerçeklerle karşılaştığında bile hakikati inkar etmesine yol açabilir. Nitekim bazı inkârcılar peygamberlerin getirdiği mucizeleri gördükleri halde sırf makam ve menfaatlerini kaybetmemek için inanmamışlardır. Bu durum doğru bilgiye ve inanca ulaşmada aşağıdakilerden hangisinin olumsuz etkisini göstermektedir?

    • A) Heva, heves ve taassubun hakikati perdelemesini
    • B) Akıl yürütmenin insanı her zaman yanlışa götürmesini
    • C) Duyuların hiçbir zaman güvenilir olmamasını
    • D) Sadık haberin yetersiz kalmasını
    • E) Bilgiye ulaşmada deney yönteminin geçersizliğini

11. İslam inancında körü körüne ataları taklit etmek, doğru bilgiye ulaşmanın önündeki en büyük engellerden biri sayılmıştır. Kur'an, müşriklerin 'Biz atalarımızı bir din üzerinde bulduk ve biz onların izinden gitmekteyiz.' şeklindeki savunmalarını sert bir dille eleştirir. Bu durum Kur'an'ın inanç konusunda aşağıdakilerden hangisini teşvik ettiğini gösterir?

    • A) Geleneksel kabulleri sorgulamadan benimsemeyi
    • B) Sadece çoğunluğun benimsediği fikirleri doğru saymayı
    • C) Akıl ve delillere dayalı bilinçli bir kabulü
    • D) Duygusal tercihlere dayalı inanç geliştirmeyi
    • E) Bilgide kesinliği reddedip şüpheciliği savunmayı

12. Yalan söylemek üzere bir araya gelmesi aklen mümkün olmayan, her dönemde güvenilir çok sayıda insanın nesilden nesile kesintisiz olarak aktardığı haberlere İslam terminolojisinde özel bir ad verilir. Kur'an-ı Kerim'in günümüze kadar hiçbir değişikliğe uğramadan gelmesi de bu yolla gerçekleşmiştir. Tanımı ve örneği verilen bu kavram aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) İlham
    • B) Âhâd haber
    • C) Rüya
    • D) Keşif
    • E) Mütevatir haber

13. İslam alimlerine göre akıl ile vahiy asla çatışmaz; çünkü evreni var eden ilahi irade ile vahyi gönderen ilahi irade birdir. Akıl, vahyin getirdiği ilkeleri anlamak, kavramak ve hayata uygulamak için insana verilmiş en büyük nimettir. Bu açıklamadan hareketle vahiy ile akıl ilişkisi hakkında aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

    • A) Akıl, vahyin bildirdiği her gayb bilgisini tek başına üretebilir.
    • B) Akıl ve vahiy birbirini tamamlayan ve destekleyen kaynaklardır.
    • C) Vahiy geldikten sonra insanın akıl yürütmesine gerek kalmaz.
    • D) Akıl devreden çıktığında vahyin bağlayıcılığı daha çok artar.
    • E) Vahyin doğruluğu yalnızca laboratuvar deneyleriyle ispatlanır.

14. Sosyal medyada yayılan doğrulanmamış bir iddiayı araştırmadan doğru kabul edip paylaşan bir kimse, Kur'an'ın 'Hakkında kesin bilgi sahibi olmadığın şeyin ardına düşme; çünkü kulak, göz ve kalp, bunların hepsi ondan sorumludur.' (İsrâ, 36) uyarısına aykırı davranmış olur. Bu ayet ve durum, İslam bilgi ahlakı açısından aşağıdakilerden hangisinin önemine dikkat çekmektedir?

    • A) Bilgiyi sadece sezgilere dayandırmanın gerekliliğine
    • B) Duyu verilerinin her zaman mutlak doğruyu verdiğine
    • C) Her bilginin sorgulanmadan kabul edilmesine
    • D) Bilgide kesinlik arayışına ve sorumluluk bilincine
    • E) Çoğunluğun benimsediği haberlerin doğruluğuna

15. İslamiyet'te inanılması gereken hususları sadece dille ifade etmek yeterli görülmemiş; kalpten onaylamak ve bu inancı günlük hayattaki güzel davranışlarla görünür kılmak öğütlenmiştir. Bilgi ve inanç, eyleme dönüşmediği sürece insanın ahlaki olgunluğa erişmesini sağlayamaz. Bu durum İslam'da bilgi, inanç ve davranış arasındaki hangi ilişkiyi vurgulamaktadır?

    • A) İman-amel ve bilgi bütünlüğünü
    • B) Bilginin yalnızca akılla sınırlı olduğunu
    • C) İmanın amelin zorunlu bir parçası sayılmadığını
    • D) Duyu organlarının inancı belirlediğini
    • E) Tasdikin ikrardan tamamen önemsiz olduğunu

16. Ailesinden ve çevresinden gördüğü dini uygulamaları sorgulamadan yerine getiren Ahmet, üniversite yıllarında dinin inanç esaslarını akli delillerle araştırmış, evrendeki düzeni inceleyerek inancını bilinçli ve sarsılmaz bir temele oturtmuştur. Buna göre Ahmet'in inanç dünyasında gerçekleşen değişim aşağıdakilerin hangisinde doğru tanımlanmıştır?

    • A) Ayne'l-yakînden ilme'l-yakîne gerilemiştir.
    • B) Sadık haberden şüpheye düşmüştür.
    • C) Taklidî imandan tahkikî imana geçmiştir.
    • D) Amelden bağımsız salt bilgiye yönelmiştir.
    • E) Kesin bilgiyi terk edip zanna dayanmıştır.

17. Bir kişinin yangının varlığını uzaktan yükselen dumanı ve siren seslerini duyarak öğrenmesi, ardından yangın yerine gidip alevleri bizzat gözleriyle görmesi ve nihayetinde alevlerin sıcaklığını teninde hissedip olayı bizzat tecrübe etmesi farklı bilgi seviyelerini gösterir. Bu örnekte son aşamada gerçekleşen, bizzat yaşayarak ve tecrübe ederek ulaşılan kesin bilgi seviyesi aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) İlme'l-yakîn
    • B) Şüphe (Şekk)
    • C) Zan
    • D) Ayne'l-yakîn
    • E) Hakka'l-yakîn

18. Kur'an-ı Kerim'de evrendeki kusursuz düzene, göklerin ve yerin yaratılışına dikkat çekilerek insanların bu düzen üzerinde derinlemesine düşünmesi istenir. İnsanın önyargılardan, bencil arzulardan ve körü körüne taklitten arınarak doğru muhakeme yapabilen bir düşünme yetisi kullanması hedeflenir. İslam düşüncesinde bahsedilen bu arınmış ve sağlıklı düşünme yetisine ne ad verilir?

    • A) Mütevatir haber
    • B) Selim akıl
    • C) İlme'l-yakîn
    • D) Taklidî iman
    • E) Ayne'l-yakîn

19. Bir fizik laboratuvarında gözlem yapan araştırmacı, nesnelerin boyutunu, rengini ve hareketini doğrudan gözlemleyerek veriler toplamaktadır. Ancak gözün yanılabileceğini veya mikroskobik düzeydeki yapıları çıplak gözle göremeyeceğini bildiği için elde ettiği verileri akıl ilkeleriyle denetler. Bu durum, İslam'ın bilgi kaynaklarından hangisinin işlevini ve sınırını örneklendirmektedir?

    • A) Sadık haberin gaybı aydınlatmasını
    • B) Vahyin akla rehberlik etmesini
    • C) İlhamın kesin bilgi sunma yetisini
    • D) Salim duyuların veri toplama ve sınırlılık özelliğini
    • E) Mütevatir haberin bağlayıcılık ilkesini

20. İslam düşüncesinde bilginin güvenilir kaynakları arasında peygamberlerden gelen vahiy ve yalan üzere birleşmeleri aklen imkânsız olan toplulukların aktardığı haberler yer alır. Bu bilgi kaynağı, insanın duyu organlarıyla veya sadece akıl yürüterek doğrudan ulaşamayacağı gayb âlemine dair hakikatleri bildirir. Kişi bu sayede yaratılış gayesini ve ahiret hayatını kesin bir güvenilirlikle öğrenir. Bu parçada bahsedilen bilgi kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Sadık haber
    • B) Salim duyular
    • C) Selim akıl
    • D) Keşif ve ilham
    • E) Felsefi sezgi

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.