Kimya Hayattır Yeni Nesile Geçiş Test Çöz

Sorular

1. Bir kimya tesisinde meydana gelen kaza sonucu havadan daha yoğun ve öldürücü olan klor (Cl₂) gazı sızıntısı başlamış ve rüzgarın etkisiyle yerleşim yerine doğru yayılmaktadır. KBRN uzmanları, bölgedeki halkın can güvenliğini korumak için acil durum protokolü yayınlayacaktır. Gazın yoğunluk özelliğine dayalı olarak önerilmesi gereken en doğru acil durum davranışı aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Gaz havadan hafif olduğu için binaların en alt katlarındaki sığınaklara inmek ve pencereleri açık bırakmak
   • B) Hemen açık havaya çıkıp rüzgarı arkaya alarak koşmak ve gazı koklayarak yönünü tayin etmek
   • C) Evlerdeki elektrikli vantilatörleri çalıştırarak gazı pencerelerden dışarı doğru üflemeye çalışmak
   • D) Gaz tabanda birikeceğinden, binaların bodrum katlarından uzak durup yüksek katlara sığınmak ve kapı/pencere aralıklarını ıslak bezlerle kapatmak
   • E) Gazın etkisini azaltmak için yerleşim yerindeki sokaklara bol miktarda tuz ruhu püskürtülmesini sağlamak

2. Yeni ithal edilen bir endüstriyel çözücünün etiketinde hem "Alevlenebilir" hem de "Çevreye Zararlı" piktogramları yer almaktadır. İş güvenliği uzmanı, bu maddeyle çalışacak personeli olası kazaları önlemek ve çevre mevzuatına uyum sağlamak üzere eğitecektir. Uzmanın çalışanlara vermesi gereken, bu iki riski de aynı anda bertaraf etmeye yönelik en doğru talimat aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Maddeyi açık alev ve ısı kaynaklarından uzak tutmak, atıklarını ise asla lavaboya dökmeyip lisanslı bertaraf tesislerine göndermek
   • B) Kimyasalı suyla seyrelterek lavaboya dökmek ve plastik şişelerde güneş altında depolamak
   • C) Maddeyi çeker ocakta ısıtarak buharlaştırmak ve kalan katı atığı çöpe atmak
   • D) Çözücüyü metal kaplarda ağzı açık saklamak ve toprağa dökerek kendi kendine kurumasını beklemek
   • E) Maddeyi her kullanımdan sonra bolca asidik çözeltiyle karıştırarak nötralize etmek ve kanalizasyona vermek

3. Sanayi tesislerinin bacalarından salınan kükürt dioksit (SO₂) gazı, atmosferdeki su buharı ile birleşerek sülfürik aside (H₂SO₄) dönüşmekte ve asit yağmurları olarak yeryüzüne inmektedir. Bu durum ormanların yok olmasına, tarihi eserlerin aşınmasına ve su ekosisteminin bozulmasına yol açar. Bu çevre problemini kaynağında çözmek için geliştirilecek en yenilikçi ve sürdürülebilir teknolojik çözüm aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Asit yağmurlarından etkilenen tarihi eserleri plastik malzeme ile kaplamak
   • B) Sanayi bacalarının yüksekliğini artırarak gazın daha üst atmosfer tabakalarına yayılmasını sağlamak
   • C) Baca gazlarındaki kükürt oksitleri tutup alçı taşına dönüştüren kalsiyum bazlı baca gazı arıtma (FGD) sistemlerinin kurulması
   • D) Göllere asitliği nötralize etmesi için periyodik olarak sodyum hidroksit (kostik) dökmek
   • E) Sanayi bölgelerinin çevresine sadece asidik toprağa dayanıklı yapay ağaçlar dikmek

4. Laboratuvarda çalışan dört öğrenciden Ali şişeden doğrudan asit koklamakta, Banu deney tüpünün ağzını arkadaşlarına doğru tutmadan ısıtmakta, Can sıvı çekerken puar kullanmayıp doğrudan ağzıyla pipetten çekmekte ve Derya kırık cam malzemeleri öğretmenine bildirmektedir. Bu öğrencilerden hangilerinin sergilediği davranışlar kimyasal maddelerin kullanımı ve laboratuvar güvenlik kurallarına doğrudan aykırıdır?

   • A) Yalnız Ali
   • B) Yalnız Can
   • C) Ali ve Banu
   • D) Banu, Can ve Derya
   • E) Ali ve Can

5. Bir fabrika mühendisi, sülfürik asit çözeltisini depolamak amacıyla bakır (Cu), demir (Fe) ve cam kap alternatiflerini değerlendirmektedir. Mühendis, metallerin asitlerle kimyasal tepkimeye girerek aşındığını ve hidrojen veya kükürt oksit gibi gazlar açığa çıkardığını bilmektedir. Güvenli depolama ve kimyasal kararlılık açısından mühendisin yapması gereken en doğru tercih ve gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Bakır kap tercih edilmelidir, çünkü bakır yarı soy metal olup hiçbir asitle tepkimeye girmez
   • B) Cam kap tercih edilmelidir, çünkü cam asitlerle kimyasal tepkime vermezken metaller asitle aşınır ve tehlikeli gazlar üretir
   • C) Demir kap tercih edilmelidir, çünkü demir kuvvetli asitlerle paslanmaz çelik tabakası oluşturarak tepkimeyi durdurur
   • D) Tüm kaplar kullanılabilir, çünkü asitlerin metallerle teması sadece yüksek sıcaklıklarda tehlikelidir
   • E) Demir veya bakır kap karıştırılarak kullanılmalıdır, böylece pillerde olduğu gibi elektrik akımıyla asit nötralleşir

6. Kimya laboratuvarında çalışan Caner, masaya dökülen etil alkolün (organik çözücü) alev aldığını görünce panikleyerek üzerine hemen su dökmüştür. Ancak dökülen su, alkol yangınını söndürmek yerine alevlerin daha geniş bir alana yayılmasına neden olmuştur. Caner'in yaptığı bu müdahalenin başarısız olma nedeni ve doğru çözüm yolu aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Alkolün suyla hiç karışmaması ve suyun altında kalarak yanmaya devam etmesi; asit dökülmeliydi
   • B) Alkolün suyla tepkimeye girerek yanıcı hidrojen gazı açığa çıkarması; alkolün üzerine tuz dökülmeliydi
   • C) Alkolün suyla her oranda karışabilmesi ve sudan hafif olması nedeniyle yanan alkolün su üzerinde taşınması; yangın söndürme tüpü veya kum kullanılmalıydı
   • D) Suyun alkolü daha hızlı buharlaştırarak oksijen oranını artırması; su yerine alkol eklenmeliydi
   • E) Alkolün suyun sıcaklığını hızla artırıp kaynatması; alkolün üzerine ıslak kağıt havlu örtülmeliydi

7. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı yönetmeliğine göre pillerin, ağır metaller içermesi nedeniyle evsel atıklarla birlikte doğaya bırakılması kesinlikle yasaktır ve geri dönüşüm kutularına atılması zorunludur. Bu yasal düzenlemenin temel çevre ve insan sağlığı gerekçesi aşağıdakilerden hangisinde en doğru şekilde açıklanmıştır?

   • A) Pillerin doğada çözünerek havaya zararsız karbondioksit gazı salması
   • B) Atık pillerin topraktaki bitki gelişimini aşırı derecede hızlandırması
   • C) Pillerin içindeki kimyasalların çöplerin kokmasını engellemesi
   • D) Geri dönüştürülen pillerin doğrudan organik gübreye dönüştürülmesi
   • E) İçerdikleri ağır metallerin toprağa ve yer altı sularına karışarak besin zinciri yoluyla canlılarda birikip zehirlenmeye yol açması

8. Ev temizliği yaparken daha güçlü bir temizlik elde etmek amacıyla çamaşır suyu (sodyum hipoklorit) ve tuz ruhunu (hidroklorik asit) karıştırarak kullanan bir kişinin solunum yollarında ani bir tahriş ve zehirlenme başlamıştır. Bu tehlikeli duruma yol açan ve iki evsel kimyasalın tepkimesi sonucu açığa çıkan gaz aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Klor gazı (Cl₂)
   • B) Oksijen gazı (O₂)
   • C) Karbondioksit gazı (CO₂)
   • D) Azot gazı (N₂)
   • E) Su buharı (H₂O)

9. Türk savaş gemilerini kimyasal, biyolojik, radyoaktif ve nükleer (KBRN) tehditlere karşı 7/24 korumak amacıyla yerli teknolojilerle KBRN Tespit ve Teşhis Sistemi geliştirilmiştir. Bu sistem, askeri personeli ve vatan savunmasını doğrudan koruma altına almaktadır. Bu yerli teknolojinin savunma sanayisinde kullanılmasının temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Gemilerdeki yakıt tüketimini azaltarak enerji tasarrufu sağlamak
   • B) Deniz suyu sıcaklığını ölçerek rotayı optimize etmek
   • C) Geminin dış yüzeyindeki paslanmaları geciktirmek
   • D) Olası kimyasal ve nükleer tehditleri erken tespit edip yayılmadan önleyerek can ve ülke güvenliğini korumak
   • E) Mürettebatın gıda ve su tüketim kalitesini analiz etmek

10. Laboratuvarda üzerinde metalleri ve canlı dokuları aşındırabileceğini gösteren güvenlik piktogramı bulunan kuvvetli bir asit şişesiyle çalışan Selin, bu kimyasalla güvenli bir şekilde çalışmak istemektedir. Selin'in bu kimyasalın risklerinden korunmak için alması gereken en öncelikli tedbir aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Kimyasalın kokusunu test etmek için şişeyi burnuna yaklaştırmak
    • B) Koruyucu gözlük, laboratuvar önlüğü ve aside dayanıklı eldiven kullanmak
    • C) Çalışma bittikten sonra asit şişesini ağzı açık şekilde çeker ocakta bırakmak
    • D) Kimyasal döküldüğünde hemen kağıt havlu ile silip çöpe atmak
    • E) Asit üzerine hızlıca su ekleyerek çözeltiyi seyreltmek

11. Prof. Dr. Oktay Sinanoğlu, kimya alanında 'Çok Elektronlu Atom ve Moleküllerin Kuramı' (Yal many-electron theory) ile kuantum kimyası düzeyinde matematiksel modeller sunarak biyolojik makromoleküllerin yapısını açıklamıştır. Bu bilimsel başarıdan yola çıkarak, modern kimyanın sınırları ve diğer disiplinlerle olan ilişkisi hakkında hangi üst düzey değerlendirme yapılabilir?

    • A) Moleküler düzeydeki biyolojik yapılar sadece biyolojinin araştırma yöntemleriyle kesin olarak açıklanabilir.
    • B) Çok elektronlu atom teorileri yalnızca fizik bilimiyle sınırlı olup kimyanın endüstriyel alanlarında kullanılamaz.
    • C) Kimya bilimi geliştikçe alt disiplinlerin sınırları kesinleşmiş ve diğer bilim dallarıyla olan iş birliği azalmıştır.
    • D) Kimya; yaşamın temelindeki karmaşık süreçleri atomik ve moleküler boyutta açıklayabilmek için matematik ve fizik teorileriyle derin bir bütünlük oluşturur.
    • E) Teorik kimya çalışmaları sadece yapay laboratuvar ortamlarında geçerli olup günlük yaşam teknolojilerine yön veremez.
12. 

    Aşağıdaki veri tablosunda, geleneksel el yapımı sabun ile sentetik deterjanın bazı özellikleri karşılaştırılmıştır. Tablodaki verileri sürdürülebilir çevre ve insan sağlığı açısından yorumlayan bir öğrencinin çıkarımı aşağıdakilerden hangisi olmalıdır?

    • A) Sentetik deterjanlar sert sularda daha aktif temizlik yaptığından ekolojik dengeye her yönden daha uygundur.
    • B) Sabunların sert sularda az köpürmesi, içerdikleri bitkisel yağların kimyasal olarak toksik olduğunu gösterir.
    • C) Deterjanların doğada çok yavaş parçalanması su kirliliğine, cildi aşırı aşındırması ise tahrişe yol açtığından; ürünlerin temizleme performansı kadar biyolojik ve ekolojik etkileri de kritiktir.
    • D) Petrol türevi maddelerin kullanımı temizlik ürünlerinin vücutta birikmesini önleyen en güvenli yöntemdir.
    • E) Bitkisel kaynaklı ürünlerin üretimi ülke ekonomisi açısından her zaman petrokimya endüstrisinden daha verimlidir.

13. Bir gıda mühendisi, hazır gıdalarda raf ömrünü uzatmak için kullanılan sentetik koruyucuların vücutta birikme oranlarını ve bunların hücre içi kimyasal tepkimelere etkilerini incelemektedir. Bu araştırmacı, çalışmasında öncelikli olarak hangi iki kimya alt disiplininden eş zamanlı olarak faydalanmalıdır?

    • A) Anorganik Kimya - Fizikokimya
    • B) Analitik Kimya - Biyokimya
    • C) Petrokimya - Polimer Kimyası
    • D) Elektrokimya - Organik Kimya
    • E) Çevre Kimyası - Termodinamik

14. Prof. Dr. Aziz Sancar, hücrelerin hasar gören DNA’larını nasıl onardığını ve genetik bilgisini nasıl koruduğunu kimyasal mekanizmalarla haritalandırarak 2015 Nobel Kimya Ödülü'nü kazanmıştır. Bu öncü bilimsel çalışmanın biyotıp ve insan sağlığı alanındaki en doğrudan ve pratik çıktısı aşağıdakilerden hangisi olabilir?

    • A) Kanser hücrelerinin gelişimini ve tedavi süreçlerini hedefleyen yeni akıllı ilaç mekanizmalarının tasarlanması
    • B) Plastik ambalajların gıda koruyuculuğu oranının fiziksel yöntemlerle artırılması
    • C) Tarım arazilerinde kullanılan kimyasal gübrelerin toprağa karışma hızının yavaşlatılması
    • D) Suların dezenfeksiyonunda kullanılan klor miktarının analitik cihazlarla belirlenmesi
    • E) Kozmetik kremlerin ultraviyole ışınlara karşı deri yüzeyinde oluşturduğu kalkan kalınlığının ölçülmesi

15. Türkiye'nin kimya endüstrisindeki dışa bağımlılığını azaltmak ve yerli üretimi desteklemek amacıyla kurulan İstanbul Kimya Teknoloji Merkezi (KTM) gibi kuruluşlar, yüksek katma değerli kimyasalların yerli imkanlarla sentezlenmesini amaçlar. Bu tür ulusal projelerin başarıya ulaşmasının, ülke ekonomisi ve toplumsal kalkınma açısından en önemli sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Doğal hammadde ithalatını artırarak küresel ticaretteki payı sınırlamak
    • B) Kimyasal atık üretimini sanayide tamamen sıfıra indirmek
    • C) Teknolojik yetkinliği artırarak ekonomik bağımsızlığa ve yerli istihdama doğrudan katkı sağlamak
    • D) Sadece üniversitelerde yapılan teorik kimya araştırmalarının sayısını çoğaltmak
    • E) Geleneksel tarımsal üretim yöntemlerinin tamamını kimyasal yöntemlerle değiştirmek

16. Geleneksel plastik ambalajların doğada yüzlerce yıl yok olmaması çevre kirliliğine yol açmaktadır. Bu sorunu çözmek için modern kimya çalışmalarıyla tarımsal nişasta bazlı, doğada kolayca parçalanabilen yenilikçi biyobozunur poşetler geliştirilmiştir. Bu yenilikçi çalışmayı gerçekleştiren ve polimerlerin yapısını inceleyen bir uzman, kimyanın hangi kariyer alanı ve alt disiplini ile en doğrudan ilişkilidir?

    • A) Metalurji Mühendisliği - Anorganik Kimya
    • B) Eczacılık - Fizikokimya
    • C) Maden Mühendisliği - Analitik Kimya
    • D) Tıp - Biyokimya
    • E) Kimya Mühendisliği - Polimer Kimyası

17. Mutfaklarda sıklıkla tercih edilen yapışmaz tavaların iç yüzeyleri PTFE (teflon) adı verilen polimerik bir maddeyle kaplanır. Bu malzemenin ısıya dayanıklılığı ve yapışmazlığı günlük hayatta kolaylık sağlarken, aşırı yüksek sıcaklıklarda toksik gaz salınımı yapma riski de bulunmaktadır. Bu durum, kimyasal ürünlerin günlük hayattaki kullanımını değerlendirirken hangi bakış açısını zorunlu kılar?

    • A) Kimyasal ürünlerin zararlarının faydalarından her zaman daha baskın olduğunu kabul etmek
    • B) Teknolojik ürünlerin sadece üretim maliyetlerine odaklanarak en ucuzunu tercih etmek
    • C) Bir malzemenin kullanım kolaylığının yanında, çevre ve sağlık üzerindeki olası risklerini de bütüncül değerlendirmek
    • D) Polimer kaplama malzemelerinin mutfak gereçlerinde kullanılmasını tamamen yasaklamak
    • E) Geleneksel toprak kapların modern polimerlerden her koşulda daha dayanıklı olduğunu varsaymak

18. Laboratuvarda çalışan bir kimyager, yeni üretilen bir evsel temizlik ürününün pH değerini, bileşimindeki aktif maddelerin miktarlarını ve formülünü belirlemek için testler yapmaktadır. Bu kimyagerin yaptığı çalışmalar öncelikli olarak kimya biliminin hangi alt disiplininin uzmanlık alanına girmektedir?

    • A) Analitik Kimya
    • B) Biyokimya
    • C) Fizikokimya
    • D) Organik Kimya
    • E) Anorganik Kimya

19. Bir öğrenci, simya döneminden modern kimyaya geçiş sürecini araştırırken İslam âlimlerinden Cabir bin Hayyan’ın geliştirdiği 'imbik' aletinin günümüzde hâlâ laboratuvarlarda damıtma işlemlerinde kullanıldığını fark etmiştir. Bu gözlemden yola çıkarak kimya bilimiyle ilgili hangi temel çıkarıma ulaşılabilir?

    • A) Kimya bilimi sadece belirli bir coğrafyaya özgü bir gelişim göstermiştir.
    • B) Eski dönem araç ve gereçleri modern laboratuvar tekniklerine tamamen aykırıdır.
    • C) Günümüz kimya teknolojisi, geçmiş uygarlıkların birikimli bilgi mirası üzerine inşa edilmiştir.
    • D) Simya dönemindeki çalışmalar deneysel yöntemlere dayanmadığı için değersizdir.
    • E) Teknolojik gelişmeler kimyasal ayırma tekniklerini tamamen basitleştirmiştir.

20. Ev temizliğinde kireç birikintilerini çözmek için asidik olan sirke kullanılırken, tuvalet hijyenini sağlamak için bazik özellikteki çamaşır suyu tercih edilmektedir. Farklı amaca hizmet eden bu maddelerin bilinçsizce karıştırılması ise ölümcül gazların salınımına yol açar. Bu gözlemlerden yola çıkarak evsel kimyasallarla ilgili ulaşabileceğiniz en temel sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Kimyasal temizleyicilerin tamamı aynı pH değerine ve kimyasal kararlılığa sahiptir.
    • B) Evde kullanılan kimyasalların özellikleri ve birbirleriyle etkileşimleri bilinerek güvenli kullanılmalıdır.
    • C) Doğal kökenli asitlerin temizleme gücü, sentetik bazlardan her zaman daha fazladır.
    • D) Temizlik ürünleri seyreltilerek kullanıldığında kimyasal yapıları tamamen etkisiz hale gelir.
    • E) Çamaşır suyu gibi güçlü dezenfektanlar ev ortamında hiçbir yüzeye zarar vermez.

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.