Nüfusun Dağılışı ve Hareketleri Yeni Nesile Geçiş Test Çöz

Sorular

1. Türkiye'de yer şekillerinin engebeli olduğu alanlar genelde seyrek nüfusludur. Ancak bu kurala uymayan, engebeli araziye sahip olmasına rağmen gelişmiş sanayi, madencilik veya turizm faaliyetleri sayesinde yoğun nüfuslanmış istisnai alanlar da bulunur. Aşağıdaki alanlardan hangisi bu duruma örnek olarak gösterilebilir?

   • A) Zonguldak ve çevresi
   • B) Menteşe Yöresi
   • C) Hakkari Yöresi
   • D) Biga Yarımadası
   • E) Taşeli Platosu

2. Sınır ötesi göç hareketleri ile küresel nüfus dağılış haritaları zaman içinde büyük değişikliklere uğrar. Son yıllarda iklim değişikliği nedeniyle çölleşme tehlikesi altında kalan Sahra Altı Afrika ülkelerinden Avrupa'ya doğru büyük bir nüfus hareketi gözlenmektedir. Bu nüfus hareketinin temel tetikleyicisi olan faktör aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Kültürel asimilasyon politikaları
   • B) Doğal kaynakların hızla tükenmesi ve kuraklık
   • C) Sınır anlaşmazlıklarına bağlı askeri çatışmalar
   • D) Yeni maden yataklarının keşfedilmesi
   • E) Ülkeler arasındaki gümrük birliği anlaşmaları

3. Türkiye'de topoğrafyanın dağlık ve dik yamaçlardan oluştuğu alanlarda tarım alanları dar ve parçalıdır. Bu durum nüfusun toplu yerleşmesinden ziyade dağınık yerleşmesine yol açar ve nüfus yoğunluğunu düşürür. Aşağıdaki coğrafi bölümlerden hangisinde bu durumun en tipik örneği görülür?

   • A) Konya Bölümü
   • B) Ergene Bölümü
   • C) Doğu Karadeniz Bölümü
   • D) Orta Fırat Bölümü
   • E) Güney Marmara Bölümü

4. Sanayi Devrimi sonrasında kömür ve demir gibi maden kaynaklarının zengin olduğu alanlar hızla nüfuslanmıştır. Günümüzde de yer altı kaynaklarının varlığı, iklim ve yer şekilleri olumsuz olsa bile yoğun nüfuslu alanların ortaya çıkmasını sağlayabilir. Aşağıdaki şehirlerden hangisinin nüfuslanmasında, coğrafi konumundaki sert iklim koşullarına rağmen sahip olduğu zengin mineral veya enerji kaynakları etkili olmuştur?

   • A) Yakutsk (Rusya)
   • B) Kahire (Mısır)
   • C) Roma (İtalya)
   • D) Paris (Fransa)
   • E) Atina (Yunanistan)

5. Görseldeki Venn şemasında, Doğu Karadeniz Bölümü kıyı kuşağı ile Tuz Gölü ve çevresinin nüfus özellikleri karşılaştırılmaktadır. Şemadaki kesişim kümesinde yer alan X alanı için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

   • A) İklim koşullarının tarımsal üretime son derece elverişli olması
   • B) Ulaşım altyapısının gelişmişliği sayesinde sanayi merkezi olmaları
   • C) Nüfus miktarlarının ve yoğunluklarının birbirine eşit olması
   • D) Doğal çevre faktörlerinin nüfusun dağılışı üzerindeki etkisinin belirgin olması
   • E) Sürekli göç alan net göç hızlarının pozitif olması

6. Bir ülkenin topoğrafya (yer şekilleri) haritası ile nüfus dağılış haritası karşılaştırıldığında, yükseltinin arttığı alanlarda nüfusun hızla azaldığı gözlenir. Ancak bu genelleme her enlem dairesi için geçerli değildir. Buna göre, aşağıdaki koordinatları verilen bölgelerin hangisinde yükseltinin fazla olması nüfusun yerleşmesi için olumsuz değil, aksine olumlu bir etken oluşturur?

   • A) 0° - 10° Kuzey enlemleri arası
   • B) 40° - 50° Kuzey enlemleri arası
   • C) 50° - 60° Güney enlemleri arası
   • D) 30° - 40° Kuzey enlemleri arası
   • E) 60° - 70° Kuzey enlemleri arası

7. Tarih boyunca büyük medeniyetler ve ilk yerleşmeler genellikle orta kuşaktaki büyük akarsu havzalarında kurulmuştur. Ancak günümüzde bazı akarsu havzaları, havza boyu çok geniş olmasına rağmen nüfus bakımından oldukça tenhadır. Aşağıdaki akarsulardan hangisinin döküldüğü ve geçtiği bölge, aşırı düşük sıcaklıklar ve donmuş topraklar nedeniyle yoğun nüfuslanamamıştır?

   • A) Ganj
   • B) Mississippi
   • C) Lena
   • D) Fırat
   • E) Nil

8. Türkiye'nin nüfus dağılış haritası incelendiğinde, bazı alanların çevrelerine göre oldukça yoğun nüfuslu adacıklar oluşturduğu görülür. Bu durumun ortaya çıkmasında genellikle tarıma dayalı sanayi, kavşak noktası olma özelliği ve iklim şartları etkilidir. Aşağıdaki ovalardan hangisi, yukarıda belirtilen şartların tamamına sahip olduğu için çevresine göre daha yoğun nüfuslanmıştır?

   • A) Çukurova
   • B) Muş Ovası
   • C) Konya Ovası
   • D) Pasinler Ovası
   • E) Iğdır Ovası

9. Aşağıda Türkiye'nin nüfus dağılışı ile fiziki özellikleri arasındaki ilişkiyi sorgulayan bir tablo verilmiştir. Bölge / MerkezNüfus YoğunluğuTemel Coğrafi Nedeni Tuz Gölü ÇevresiAzYağış yetersizliği ve kuraklık Teke ve Taşeli PlatolarıAzKarstik yapı ve engebeli arazi Çatalca-Kocaeli PlatosuFazlaUlaşım, sanayi ve ticaret Doğu Karadeniz KıyılarıFazla? Tabloda soru işareti (?) ile boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

   • A) Zengin maden yataklarının işletilmesi
   • B) Geniş düzlüklerin tarıma çok elverişli olması
   • C) Kış turizminin son yıllarda çok gelişmesi
   • D) Ilıman iklim şartları ve nemli hava dalgasının etkisi
   • E) Jeotermal enerji kaynaklarının yaygın bulunması

10. Gelişmiş ülkelerde nüfusun dağılışı üzerinde beşerî ve ekonomik faktörlerin etkisi fiziki faktörlere göre çok daha belirgindir. Buna karşılık, gelişmekte olan veya az gelişmiş ülkelerde fiziki çevre koşullarının nüfus üzerindeki baskısı hala çok güçlüdür. Buna göre, aşağıdaki ülkelerin hangisinde nüfusun dağılışı üzerinde engebeli rölyef yapısı ve sert iklim gibi fiziki faktörlerin belirleyici gücü diğerlerine göre daha fazladır?

    • A) Hollanda
    • B) Nepal
    • C) Almanya
    • D) Belçika
    • E) Singapur

11. Bir coğrafya öğretmeni, dünya nüfus yoğunluğu haritası ile dünya yıllık ortalama yağış dağılışı haritasını üst üste çakıştırarak öğrencilerine göstermiştir. Öğrenciler, Avustralya kıtasının iç kesimlerinde nüfusun yok denecek kadar az olduğunu fark etmişlerdir. Öğretmenin kullandığı bu harita analizine göre, Avustralya'nın iç kesimlerinin tenhalaşmasında hangi fiziki faktörün doğrudan etkili olduğu sonucuna varılır?

    • A) Şiddetli kuraklık ve çöl ikliminin egemen olması
    • B) Aktif volkanik sahaların geniş yer kaplaması
    • C) Aşırı eğimli ve engebeli dağlık alanların bulunması
    • D) Sık orman örtüsünün tarım alanlarını kısıtlaması
    • E) Çok düşük sıcaklıkların tarım mevsimini kısaltması

12. Türkiye'de Doğu Karadeniz Bölümü'nün kıyı kuşağında nüfus yoğunluğu oldukça fazlayken, hemen güneyindeki iç kesimlerde nüfus hızla seyrelmektedir. Kıyı ile iç kesimler arasındaki bu keskin nüfus farkının ortaya çıkmasında öncelikle hangi iki coğrafi faktörün sınırlandırıcı etkisi rol oynamıştır?

    • A) Toprak yapısının kireçli olması ve orman yangınları
    • B) Bitki örtüsünün cılızlaşması ve rüzgar gücü potansiyeli
    • C) Akarsu rejimlerinin düzensizleşmesi ve göl sayısının azlığı
    • D) Dağların uzanış doğrultusu nedeniyle oluşan iklim ve ulaşım engelleri
    • E) Karstik aşınım şekillerinin yaygınlığı ve heyelan riskinin yüksekliği

13. Mısır'da nüfusun %95'inden fazlası, ülke topraklarının sadece %5'ini oluşturan Nil Nehri vadisi ve deltasında toplanmıştır. Ülkenin geri kalan geniş toprakları ise neredeyse tamamen insansız çöl alanlarıdır. Bu durum, nüfusun dağılışını etkileyen hangi iki faktör arasındaki doğrudan ilişkiyi en iyi şekilde kanıtlar?

    • A) Sanayileşme seviyesi ve yer şekillerinin eğimi
    • B) Su kaynaklarına erişim ve iklim koşullarının kuraklığı
    • C) Ulaşım ağlarının sıklığı ve yer altı kaynaklarının zenginliği
    • D) Toprak türlerinin çeşitliliği ve turizm faaliyetleri
    • E) Bitki örtüsünün sıklığı ve rüzgar erozyonunun şiddeti

14. Ekvatoral kuşakta yer alan Amazon ve Kongo havzalarında, sıcaklık ve nemin çok yüksek olması ile gür bitki örtüsü insan yaşamını zorlaştırmaktadır. Bu ekstrem iklimsel koşullar nedeniyle bölgede nüfusun yatay dağılışından ziyade dikey dağılışında farklı bir durum gözlenir. Buna göre, Amazon Havzası'nda yerleşmelerin ve nüfusun daha çok yüksek kesimlerde yoğunlaşmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Tarımsal sulama imkanlarının yüksek kesimlerde daha fazla olması
    • B) Yüksek alanların ulaşım ve ticaret yollarına daha yakın konumda bulunması
    • C) Alçak yerlerdeki aşırı sıcaklık ve nemin yukarılara çıkıldıkça azalması
    • D) Yüksek bölgelerin zengin metalik maden yataklarına sahip olması
    • E) Alçak düzlüklerin sık sık şiddetli depremlere maruz kalması

15. Coğrafya dersinde 'Nüfusun Dağılışını Etkileyen Faktörler' konusunu işleyen bir öğrenci grubu, Türkiye'nin yıllık ortalama yağış haritası ile nüfus yoğunluğu haritasını çakıştırarak bir analiz yapmaktadır. Grup, Muğla çevresindeki Menteşe Yöresi'nin Türkiye ortalamasının üzerinde yağış almasına rağmen, İç Anadolu'daki düzlük alanlara göre daha seyrek nüfuslandığını tespit etmiştir. Öğrencilerin bu veriden yola çıkarak; 'Bir bölgede su kaynaklarının ve yağışın bol olması, o bölgenin yoğun nüfuslanması için her zaman tek başına yeterli bir kriter değildir; topoğrafik yapının (dağlık ve engebeli arazi) olumsuzluğu, elverişli iklim şartlarının nüfuslanma üzerindeki olumlu etkisini sınırlayabilir' çıkarımını yapmaları coğrafi prensiplerle uyumludur.

16. Coğrafya dersinde 'Türkiye'de Nüfusun Dağılışı' konusunu işleyen bir grup öğrenci, iki farklı bölgeye ait fiziksel ve beşerî özelliklerin nüfus yoğunluğu üzerindeki etkisini analiz etmektedir. I. Bölge (Menteşe Yöresi): Yıllık yağış miktarı Türkiye ortalamasının üzerindedir ve kış ılıklığı görülür. Ancak yer şekilleri oldukça engebeli ve dağlıktır; ana ulaşım yollarına sapa bir konumda kalır. II. Bölge (Yukarı Sakarya Bölümü): Yıllık yağış miktarı azdır ve karasal iklim hakimdir. Ancak yer şekilleri sade (düzlük) olup, bölge önemli demiryolu ve karayolu kavşak noktasında yer alır; sanayileşme gelişmiştir. Öğrenciler bu iki bölgeyi karşılaştırdığında ulaştıkları çıkarımlardan hangisi nüfusun dağılışını etkileyen faktörler arasındaki ilişkiyi en doğru şekilde açıklar?

    • A) I. Bölge'de iklim koşullarının elverişli olması, yer şekillerinin olumsuz etkisini tamamen ortadan kaldırarak nüfus yoğunluğunu artırmıştır.
    • B) II. Bölge'de yağış azlığına rağmen nüfusun yoğun olması, beşerî ve ekonomik faktörlerin doğal faktörlerin önüne geçebileceğini kanıtlar.
    • C) Her iki bölgede de nüfusun dağılışını belirleyen temel ve ortak faktör su kaynaklarının bolluğudur.
    • D) I. Bölge'nin kıyı kuşağında yer alması, ulaşım ağlarının bu bölgede gelişmesini zorunlu kılmıştır.
    • E) II. Bölge'de yer şekillerinin sade olması, iklimin tarımsal faaliyetler üzerindeki kısıtlayıcı etkisini tamamen yok etmiştir.

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.