CBS ve Tematik Haritalar Yeni Nesile Geçiş Test Çöz
9. Sınıf Coğrafya dersi "CBS ve Tematik Haritalar" konusu için MEB müfredatına uygun 19 soruluk yeni nesile geçiş testi. Yeni nesil sorulara hazırlayan geçiş soruları. Testi çözdükten sonra doğru cevapları, çözümleri ve kazanım analizini görebilirsin.
Soruları aşağıda inceleyebilir, yanıtlamak ve sonuçlarını görmek için testi başlatabilirsin.
Sorular
Bir CBS yöneticisi, büyük bir nehir havzasındaki kirlilik oranlarını izlemek için bir izleme ağı tasarlamaktadır. Tasarım sürecinde; istasyonların kurulacağı yerlerin koordinatlarının belirlenmesi, analiz yöntemlerinin standartlaştırılması, yazılım güncellemelerinin yapılması ve bütçe planlamasının hazırlanması gerekmektedir. Bu planlama süreçlerinin tamamını koordine eden ve sistemi işlevsel hale getiren en temel CBS bileşeni hangisidir?
Görselde CBS'deki raster ve vektörel veri modellerinin aynı coğrafi alanı nasıl temsil ettiği gösterilmiştir. Raster modelde veriler piksellerden (hücre) oluşurken, vektörel modelde nokta, çizgi ve alan geometrisi kullanılır. Buna göre, göl ve akarsu gibi detayların CBS ortamında bilgisayar belleğinde en az yer kaplayarak ve en yüksek sınır hassasiyetiyle saklanabilmesi için hangi veri modelinin tercih edilmesi daha uygundur?
Mekânsal bilgi teknolojileri kapsamında kullanılan vektörel veri modelinde coğrafi unsurlar nokta, çizgi ve alan (poligon) olarak temsil edilir. Aşağıda verilen coğrafi unsurlar ve bunların vektörel veri modelindeki gösterim şekli eşleştirmelerinden hangisi tamamen doğrudur?
Bir acil durum yönetim merkezi, deprem sonrasında kurulacak çadır kentlerin yerini belirlemek amacıyla CBS altyapısını kullanacaktır. Bu süreçte öncelikle eğimi %5'ten az olan kamu arazileri tespit edilmiş, ardından bu alanların fay hatlarına olan mesafeleri ölçülerek en güvenli bölgeler harita üzerinde işaretlenmiştir. Bu analiz sürecinde sırasıyla uygulanan CBS metodolojisi adımları aşağıdakilerden hangisidir?
Bir bölgedeki heyelan duyarlılık haritasını oluşturmak isteyen bir araştırmacı; eğim, litoloji, bitki örtüsü ve yağış verilerini CBS ortamına aktarmıştır. Araştırmacı, her bir verinin heyelan üzerindeki etkisini matematiksel olarak ağırlıklandırmış ve bu doğrultuda bir analiz modeli kurgulamıştır. Bu çalışmada araştırmacının verileri hangi mantıksal kurallarla bir araya getireceğini belirleyen sistem kuralı, CBS bileşenlerinden hangisidir?
Bir coğrafi analizde, yeryüzündeki akarsu ağları ile heyelan risk bölgeleri arasındaki ilişki incelenmektedir. Araştırmacılar, akarsulardan itibaren 100 metrelik bir etki alanı (tampon bölge) oluşturmuş ve bu alan ile heyelan haritalarını üst üste çakıştırmıştır. CBS yazılımı kullanılarak yapılan bu 'tampon bölge ve çakıştırma' işlemi, CBS'nin hangi iki bileşeninin doğrudan ortak ürünüdür?
Aşağıdaki görselde bir bölgeye ait Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) katman yapısı verilmiştir. Bu katmanlar sırasıyla arazi kullanımı, yükseklik modeli ve parsel sınırlarını göstermektedir. Bu katmanların bilgisayar ekranında üst üste çakıştırılarak nihai bir planlama haritası haline getirilmesi süreci, CBS metodolojisindeki hangi temel aşamanın doğrudan bir sonucudur?
CBS altyapısı kurmaya çalışan bir madencilik şirketi, arazi çalışmalarından elde ettiği koordinat verilerini bilgisayar ortamına aktarmıştır. Ancak verilerin sisteme yüklenmesi sırasında koordinat sistemlerinin birbiriyle uyuşmadığı ve bazı noktaların deniz üzerinde göründüğü fark edilmiştir. Bu hatayı gidermek amacıyla koordinat dönüşümü yapılması ve hatalı noktaların silinmesi işlemi, CBS metodolojisindeki hangi aşama ile doğrudan ilişkilidir?
Bir üniversitenin araştırma grubu, Türkiye'deki deprem risk bölgelerini analiz etmek için geniş kapsamlı bir CBS projesi başlatmıştır. Grupta deprem uzmanları (Kullanıcı), deprem kayıt cihazları (Donanım) ve özel CBS analiz programları (Yazılım) mevcuttur. Ancak projede kullanılacak olan fay hatları ve tarihsel deprem verileri (Coğrafi Veri) henüz temin edilememiştir. Bu eksiklik projenin sonraki süreçlerinde öncelikle hangi CBS bileşeninin (Yöntem) çalışmasını tamamen engeller?
Bir lojistik firması, araç filosunun yakıt tüketimini azaltmak amacıyla en kısa ve en az trafik yoğunluğuna sahip rotaları belirlemek istemektedir. Şirketin CBS uzmanı, bu rota belirleme işlemi için öncelikle trafik yoğunluğu verilerini uydulardan çekmiş, ardından bu verileri harita üzerinde belirli algoritmalara göre çakıştırarak en ideal rotayı çizmiştir. Bu uzmanının yaptığı çalışma, CBS metodolojisindeki hangi iki aşamayı sırasıyla temsil eder?
Bir lisede coğrafya dersinde düzenlenen CBS turnuvasında öğrenciler, CBS'nin "Kullanıcı" bileşeni üzerine tartışmaktadır. Bir öğrenci, kullanıcının sadece sistemi çalıştıran teknik personel olmadığını, aynı zamanda karar verici pozisyonunda sistemi yönlendiren her seviyeden insanı kapsadığını savunmuştur. Aşağıdakilerden hangisi bu savunmayı destekleyen, CBS'nin kullanıcı bileşenine ait en geniş kapsamlı örnektir?
Bir doğa koruma derneği, göçmen kuşların rotalarını takip etmek amacıyla kuşlara GPS vericileri takmıştır. Elde edilen anlık konum verilerinin uydudan alınarak veritabanına kaydedilmesi ve harita üzerinde kuşların göç hatlarının çizgi halinde gösterilmesi planlanmaktadır. Bu çalışmada sırasıyla gerçekleştirilen işlemler, CBS metodolojisindeki hangi aşamalarla doğrudan ilişkilidir?
Bir tarım işletmesi, arazisindeki toprak nemi değişimlerini izlemek için insansız hava araçları (İHA) ile düzenli olarak havadan tarama yapmaktadır. Elde edilen ham görüntülerin sunucularda depolanması, veri tabanında kontrol edilerek hatalardan arındırılması ve ardından nem haritasına dönüştürülerek çiftçilerin kullanımına sunulması planlanmaktadır. Bu süreçte gerçekleştirilen işlemler, CBS metodolojisindeki hangi aşama sırasını doğru şekilde yansıtmaktadır?
Bir orman genel müdürlüğü, çıkan yangınların yayılma yönünü ve hızını tahmin etmek için CBS altyapısını kullanmaktadır. Analiz sırasında rüzgâr hızı, nem oranı, ağaç türleri ve eğim haritaları üst üste çakıştırılarak belirli matematiksel modelleme formülleri kullanılmaktadır. Bu çalışmada yangın yayılım riskini ortaya koymak amacıyla kullanılan matematiksel analiz modelleri ve kurallar bütünü, CBS'nin hangi bileşeni kapsamında değerlendirilir?
Mekânsal bilgi teknolojileri dersinde öğretmen, CBS'nin beş temel bileşenini içeren bir anlam çözümleme tablosu hazırlamaktadır. Bu tabloda "CBS için özel olarak tasarlanmış, mekânsal analizleri yürüten kodlar bütünü ile bu işlemleri görselleştiren ekran kartı ve merkezi işlem birimi" eşleştirilecektir. Öğrencilerin bu eşleştirmede hangi iki bileşeni sırasıyla işaretlemesi beklenir?
Bir şehir bölge planlama ekibi, CBS kullanarak yeni kurulacak hastane için en uygun yerleri analiz etmek istemektedir. Bu amaçla ekipte yer alan uzmanlar, uydu görüntülerinden elde ettikleri yol ağını ve nüfus yoğunluğunu analiz etmek için mekânsal analiz araçlarını içeren bir bilgisayar programı çalıştırmaktadır. Bu senaryoda çalıştırılan ve coğrafi verileri işlemeyi sağlayan bilgisayar programı, CBS'nin hangi bileşenini temsil eder?
Bir belediyenin bilgi işlem dairesi, şehirdeki taşkın risk haritalarını üretmek amacıyla yeni bir Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) birimi kurmaktadır. Projede kullanılacak yüksek performanslı bilgisayarlar, CBS yazılımları ve uzman personel temin edilmiş, ancak analizlerde altlık oluşturacak güncel topografya ve hidrografya verileri henüz sisteme yüklenmemiştir. Bu eksiklik nedeniyle projenin analiz aşamasına geçilememesi, CBS'nin hangi temel bileşeninin sisteme dahil edilmediğini doğrudan gösterir?
Bir büyükşehir belediyesi, olası bir afet durumunda toplanma alanlarını optimize etmek amacıyla bir Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) birimi kurmuştur. Birim bünyesinde; en güncel uydu görüntüleri (coğrafi veri), bu verileri işleyebilecek güçlü sunucular (donanım), gelişmiş bir mekânsal analiz programı (yazılım) ve bu alanda uzmanlaşmış şehir plancıları (kullanıcı) bulunmaktadır. Ancak, toplanma alanlarının belirlenmesinde kullanılacak olan 'nüfus yoğunluğu analizi' ve 'ulaşılabilirlik tampon bölge sorgulaması' gibi adımları içeren bilimsel prosedürler (yöntem) henüz sisteme tanımlanmamıştır. Bu durumdaki bir birimin, CBS metodolojisinin 'analiz etme' ve 'görüntüleme' basamaklarını başarıyla tamamlayarak nihai bir afet yönetim planı sunması beklenir.
Bir akıllı şehir projesinde, itfaiye istasyonlarının konumu ile yangın riskli bölgeler arasındaki erişim süresini analiz etmek isteyen bir coğrafyacı şu adımları izlemiştir: I. Şehrin güncel yol ağını ve bina yoğunluğunu gösteren dijital katmanları sisteme yükledi. II. Analiz için ihtiyaç duyulan yüksek işlemci kapasitesine sahip iş istasyonlarını (workstation) aktif hale getirdi. III. En kısa yol analizi ve etki alanı (buffer) oluşturmak için hangi mantıksal adımların ve matematiksel kriterlerin uygulanacağını bir akış şemasıyla belirledi. IV. CBS uzmanı olarak tüm bu verileri birleştirip risk analiz raporunu oluşturdu. Buna göre, coğrafyacının III numaralı adımda gerçekleştirdiği çalışma, Coğrafi Bilgi Sistemleri'nin (CBS) hangi bileşeni ile doğrudan ilişkilidir?
Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.