Mevsimler ve İklimler Yeni Nesile Geçiş Test Çöz

Sorular

1. Dünya, Güneş etrafındaki elips şeklindeki yörüngesinde dolanırken 3 Ocak tarihinde Güneş'e en yakın (günberi), 4 Temmuz tarihinde ise Güneş'e en uzak (günöte) konumdadır. Dünya Güneş'e en yakın olduğu Ocak ayında Kuzey Yarım Küre'de kış mevsiminin yaşanması aşağıdakilerden hangisini kesin olarak kanıtlar?

   • A) Güneş'e olan mesafenin mevsimlerin oluşumunda belirleyici tek faktör olduğunu
   • B) Ocak ayında Dünya'nın kendi etrafındaki dönüş hızının azaldığını
   • C) Mevsimlerin oluşmasında Dünya'nın Güneş'e olan uzaklığının değil, eksen eğikliğinin ve ışınların geliş açısının etkili olduğunu
   • D) Güney Yarım Küre'de kış mevsiminin Kuzey Yarım Küre'den daha sıcak geçtiğini

2. Bir şehirde pazartesi sabahı hava güneşli ve sıcakken, öğleden sonra aniden şiddetli bir sağanak yağmur başlamış, akşam saatlerinde ise hava soğuyarak sis oluşmuştur. Bu durum hava olaylarının hangi özelliğini açıkça kanıtlamaktadır?

   • A) Gün içinde kısa sürede değişkenlik gösterebilen tahminî olaylar olduğunu
   • B) Geniş alanlarda on yıllar boyunca hiçbir değişikliğe uğramadığını
   • C) Sadece klimatologlar tarafından laboratuvarlarda kesin olarak belirlendiğini
   • D) Bir bölgenin iklim tipinin tek bir günde tamamen değiştiğini

3. Atmosferdeki sera gazlarının salınımını azaltmak ve küresel ısınmanın etkilerini yavaşlatmak amacıyla birçok ülke uluslararası anlaşmalar imzalamaktadır. Aşağıdaki uygulamalardan hangisi bu amaca doğrudan hizmet eden sürdürülebilir bir önlem değildir?

   • A) Rüzgâr ve güneş gibi yenilenebilir enerji santrallerinin sayısını artırmak
   • B) Binalarda ısı yalıtımı yaparak enerji tüketimini minimuma indirmek
   • C) Toplu taşıma kullanımını ve elektrikli araç altyapısını yaygınlaştırmak
   • D) Enerji üretiminde linyit ve taş kömürü gibi fosil yakıtların kullanımını teşvik etmek

4. Güneş etrafında dolanan Dünya'nın 21 Haziran tarihindeki konumu incelendiğinde Kuzey Yarım Küre'nin Güneş'e dönük olduğu görülür. Bu tarihte Türkiye'de yaşayan bir gözlemci güneye doğru seyahat ederse gündüz süresinde nasıl bir değişim gözlemler?

   • A) Gündüz süresi sürekli uzar.
   • B) Gündüz süresi kademeli olarak kısalır.
   • C) Gündüz süresinde hiçbir değişiklik meydana gelmez.
   • D) Gece ve gündüz süreleri tamamen eşitlenir.

5. Sıfırın altındaki sıcaklıklarda havada bulunan su buharının aniden donarak doğrudan buz kristallerine dönüşmesi ve bitkilerin üzerini beyaz bir örtüyle kaplaması sürecinde gerçekleşen hal değişimi aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Yoğuşma
   • B) Erime
   • C) Kırağılaşma
   • D) Buharlaşma

6. Bir grup öğrenci, Dünya'nın dönme ekseninin 23° 27' eğik olmak yerine yörünge düzlemine tamamen dik (eğikliğin 0°) olduğu varsayımı üzerine bir model geliştirmiştir. Bu varsayıma göre Dünya'da aşağıdaki durumlardan hangisinin gerçekleşmesi beklenirdi?

   • A) Kutuplarda sürekli 6 ay gündüz ve 6 ay gece döngüsü yaşanırdı.
   • B) Gece ve gündüz süreleri arasındaki farklar yıl içinde daha da artardı.
   • C) Güneş ışınları hiçbir zaman Ekvator çizgisine dik düşemezdi.
   • D) Mevsimler oluşmaz, bir noktada yıl boyunca Güneş ışınlarının geliş açısı hiç değişmezdi.

7. İklim bilimciler (klimatologlar), bir bölgenin iklimini tanımlarken sadece o günkü hava durumuna değil, en az 30-35 yıllık kapsamlı meteorolojik verilere başvururlar. Buna göre iklim araştırmalarında aşağıdakilerden hangisi doğrudan dikkate alınan bir parametre değildir?

   • A) Uzun yıllar boyunca ölçülen yıllık ortalama sıcaklık ve yağış miktarları
   • B) Belirli bir günde birkaç saatliğine aniden bastıran dolu yağışının anlık süresi
   • C) Bölgede onlarca yıl boyunca kaydedilen kuraklık ve nem oranları
   • D) Bölgenin geniş coğrafyasındaki hakim rüzgâr yönü ve bitki örtüsü özellikleri

8. Kuzey Kutup Noktası'nda 21 Haziran tarihinde 24 saat boyunca Güneş batmazken, Güney Kutup Noktası'nda aynı tarihte 24 saat boyunca Güneş hiç doğmaz. Kutup noktalarında yaşanan bu aşırı durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki günlük dönüş hızının değişmesi
   • B) Dünya'nın elips şeklindeki yörüngesinde Güneş'e en yakın konumda olması
   • C) Dünya'nın 23° 27'lık eksen eğikliği ve aydınlanma dairesinin kutup dairelerine teğet geçmesi
   • D) Atmosfer tabakasının kutup bölgelerinde çok daha ince olması

9. Gündüz saatlerinde deniz kıyısında oturan bir öğrenci, rüzgârın denizden karaya doğru estiğini fark etmiştir. Gündüz vakti oluşan bu meltem rüzgârının sebebi aşağıdakilerden hangisinde bilimsel olarak doğru açıklanmıştır?

   • A) Karaların denizlere göre daha çabuk ısınıp alçak basınç alanı oluşturması
   • B) Denizlerin karalardan daha sıcak olup alçak basınç merkezi hâline gelmesi
   • C) Karalarda havanın yoğunluğunun artarak yüksek basınca dönüşmesi
   • D) Deniz yüzeyindeki havanın genleşerek hızla gökyüzüne doğru yükselmesi

10. Bir mühendislik firması, bir evin çatısına kurulacak güneş panellerinden yıl boyunca maksimum elektrik üretimi sağlamak istemektedir. Evin bulunduğu konumda kış aylarında Güneş ışınlarının daha eğik açıyla geldiği ve elektrik üretiminin düştüğü gözlemlenmiştir. Panellerden kışın da yüksek verim elde etmek için panellerin açısı nasıl ayarlanmalıdır?

    • A) Paneller tamamen yatay konuma getirilerek gökyüzünün tamamını görmesi sağlanmalıdır.
    • B) Panellerin yüzeyi küçültülerek birim alana düşen ısı yoğunluğu artırılmalıdır.
    • C) Paneller Güneş'in battığı yönün tam tersine sabitlenmelidir.
    • D) Panellerin eğim açısı artırılarak kışın gelen ışınları olabildiğince dik alması sağlanmalıdır.

11. Geceleri havanın hızla soğumasıyla havadaki su buharının toprak, bitki yaprakları veya araç camları gibi soğuk yüzeyler üzerinde doğrudan sıvılaşarak su damlacıkları oluşturduğu gözlemlenir. Yeryüzüne yakın yerde gerçekleşen bu hava olayı aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Kırağı
    • B) Çiy
    • C) Sis
    • D) Dolu

12. Türkiye'de (Kuzey Yarım Küre) yaşayan Mert, Temmuz ayında kayak tatili yapabilmek için başka bir ülkeye seyahat etmeyi planlamaktadır. Mert'in amacına ulaşması için aşağıdaki ülkelerden hangisini tercih etmesi ve bu durumun temel gerekçesi nedir?

    • A) İtalya - Kuzey Yarım Küre'de yüksek dağlık bölgelerde sürekli kış yaşanması
    • B) Norveç - Ekvator'a yakın konumu nedeniyle sürekli kar yağışı alması
    • C) Arjantin - Güney Yarım Küre'de Temmuz ayında kış mevsiminin yaşanıyor olması
    • D) Japonya - Eksen eğikliğinin sadece Asya kıtasında mevsimleri tersine çevirmesi

13. 21 Mart ve 23 Eylül (Ekinoks) tarihlerinde Güneş ışınları öğle vakti Ekvator çizgisine dik açıyla düşer. Bu tarihlerde Dünya genelinde gerçekleşen olaylarla ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?

    • A) Dünya'nın her yerinde gece ve gündüz süreleri birbirine eşit (12 saat) olur.
    • B) Kuzey Yarım Küre'de kış, Güney Yarım Küre'de ise yaz mevsimi başlangıcıdır.
    • C) Aydınlanma çizgisi kutup dairelerine teğet geçerek kutuplarda 24 saat gündüz yaşatır.
    • D) Güneş ışınları Yengeç Dönencesi'ne yıl içindeki en dik açıyla ulaşır.

14. Güneş'ten gelen ışınların bir kısmı atmosferdeki karbondioksit, metan ve su buharı gibi sera gazları tarafından tutularak yeryüzünün aşırı soğuması engellenir. Ancak sanayileşmeyle birlikte bu gazların miktarının kontrolsüzce artması küresel iklim krizine yol açmaktadır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi küresel ısınmanın doğrudan sonuçları arasında gösterilemez?

    • A) Kutuplardaki buzul kütlelerinin hızla erimesi ve deniz seviyelerinin yükselmesi
    • B) Kuraklık, çölleşme ve şiddetli meteorolojik afetlerin sıklığının artması
    • C) Tarımsal üretim döngülerinin bozulması ve bazı canlı türlerinin yok olma tehlikesi
    • D) Dünya'nın dönme ekseninin eğikliğinin kendiliğinden ortadan kalkması

15. Aşağıda bir bölgeye ait bazı ifadeler verilmiştir: I. 'Antalya'da önümüzdeki üç gün boyunca şiddetli fırtına ve sağanak yağış beklenmektedir.' II. 'Doğu Anadolu Bölgesi'nde kış ayları genellikle çok soğuk ve kar yağışlı geçer.' Bu ifadelerin temsil ettiği kavramlar aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

    • A) I: İklim , II: İklim
    • B) I: Hava Olayı , II: İklim
    • C) I: İklim , II: Hava Olayı
    • D) I: Hava Olayı , II: Hava Olayı

16. Bir fen bilimleri öğretmeni, kapalı bir cam fanusun sol tarafına yanan üç adet mum, sağ tarafına ise bir adet buz kalıbı yerleştirerek fanusun ortasındaki tütsü dumanının hareketini öğrencilerine gözlemletmiştir. Tütsü dumanının buz kalıbına doğru değil de mumlara doğru yatay hareket ettiği görüldüğüne göre bu deneyden hangi sonuca ulaşılır?

    • A) Sıcaklığın yüksek olduğu bölgelerde yüksek basınç alanı meydana gelir.
    • B) Soğuk bölgelerde hava molekülleri genleşerek yukarı doğru yükselici hareket yapar.
    • C) Rüzgâr, soğuk olan yüksek basınç alanından sıcak olan alçak basınç alanına doğru eser.
    • D) Basınç farkı olmasa dahi sıcaklık farkı tek başına ters yönde akım üretir.

17. Farklı yarım kürelerde bulunan K ve L şehirlerinde 21 Aralık tarihinde yaşanan gece ve gündüz süreleri karşılaştırılmıştır. K şehrinde gündüz süresinin gece süresinden uzun olduğu, L şehrinde ise gecelerin gündüzlerden daha uzun sürdüğü tespit edilmiştir. Buna göre K ve L şehirlerinin konumları ve yaşanan durumla ilgili hangisi söylenebilir?

    • A) K şehri Güney Yarım Küre'de yer almakta olup bu tarihte yaz mevsimi yaşamaktadır.
    • B) L şehri Güney Yarım Küre'de yer alır ve 21 Aralık'ta en uzun gündüzünü yaşar.
    • C) K şehrinde Güneş ışınları kış mevsimi başlangıcı nedeniyle eğik açıyla gelmektedir.
    • D) Her iki şehir de Ekvator çizgisi üzerinde yer almaktadır.

18. Kuzey Yarım Küre'de yer alan bir şehirde 21 Haziran tarihinde öğle vaktinde düz bir zemine dikilen çubuğun gölge boyu ölçülmüş ve yılın en kısa gölgesi kaydedilmiştir. Bu tarihten itibaren aynı noktada her ay aynı saatte yapılan ölçümlerle ilgili aşağıdaki yorumlardan hangisi kesinlikle doğrudur?

    • A) 23 Eylül tarihine kadar çubuğun gölge boyu kısalmaya devam eder.
    • B) 21 Aralık tarihine kadar güneş ışınlarının gelme açısı sürekli büyür.
    • C) Çubuğun gölge boyu 21 Mart tarihinde en uzun değerine ulaşır.
    • D) 21 Haziran'dan 21 Aralık'a kadar öğle vakti ölçülen gölge boyu giderek uzar.

19. Bir araştırmacı, Dünya'nın Güneş etrafındaki dolanımı sırasında Güneş ışınlarının birim yüzeye bıraktığı ısı enerjisini incelemek için özdeş el fenerlerini aynı mesafeden bir termometre zeminine dik ve eğik açılarla tutarak sıcaklık artışlarını kaydetmiştir. Bu deney ve Dünya üzerindeki mevsimsel sıcaklık değişimleri birlikte değerlendirildiğinde aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

    • A) Işık ışınları eğik açıyla geldiğinde aydınlanan alan küçülür ve sıcaklık artışı daha fazla olur.
    • B) Dik açıyla gelen ışınlar dar bir alana odaklandığı için birim yüzeye aktarılan enerji miktarı daha yüksektir.
    • C) Dünya'nın Güneş'e olan mesafesinin değişmesi birim yüzeye düşen ışık miktarını belirleyen temel faktördür.
    • D) Işınların gelme açısı azaldıkça yüzeyde meydana gelen sıcaklık değişimi hızla artış gösterir.

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.