Yönetmelik Konu Anlatımı

Konu anlatımı notları

1. Yönetmelik, idarenin sahip olduğu düzenleme yetkisine dayanarak yürüttüğü asli idari işlemlerden biridir. 1982 Anayasası'nın 124. maddesinde düzenlenen yönetmelikler, idarenin türev nitelikteki kural koyma yetkisini ifade eder.

   Yönetmeliklerin Amacı ve Sınırları

   • Amaç: Kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamaktır.
   • Temel İlke: Yönetmelikler, normlar hiyerarşisinde üst basamakta yer alan Anayasa'ya, kanunlara ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine aykırı olamaz.
   • Yasal Dayanak: Bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesine dayanmayan, dayanağı bulunmayan bir konuda doğrudan yönetmelik çıkarılamaz.

   Anayasa'nın 124. maddesi uyarınca yönetmelik çıkarma yetkisi yalnızca belirli idari mercilere tanınmıştır. Bütün idari birimler yönetmelik çıkarma yetkisine sahip değildir.

   Yetkili Merciler

   • Cumhurbaşkanı: Devletin başı ve yürütmenin başı sıfatıyla genel veya özel düzenlemeler için yönetmelik çıkarabilir.
   • Bakanlıklar: Kendi görev ve hizmet alanlarıyla sınırlı olmak üzere yönetmelik çıkarabilirler.
   • Kamu Tüzel Kişileri: Kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kamu tüzel kişiliği tanınmış olan yerinden yönetim kuruluşları (belediyeler, il özel idareleri, köyler, üniversiteler, TRT, meslek kuruluşları vb.) kendi görev alanlarına ilişkin yönetmelik çıkarabilir.

   Not: Kamu tüzel kişiliği bulunmayan genel müdürlükler, valilikler veya kaymakamlıklar kural olarak müstakil yönetmelik çıkaramaz; işlemlerini bağlı oldukları bakanlık veya kamu tüzel kişiliği adına yürütürler.

   Yönetmeliklerin yürürlüğe girmesi ve hukuka uygunluklarının denetimi belirli usul kurallarına bağlanmıştır.

   Yayım ve Yürürlük

   • Hangi yönetmeliklerin Resmî Gazete'de yayımlanacağı kanunla belirlenir.
   • Ülke çapında uygulanacak yönetmelikler ile kamu personeline ilişkin genel düzenlemeler kural olarak Resmî Gazete'de yayımlanır; yerel nitelikli yönetmelikler ise mahalli usullerle duyurulabilir.
   • Yönetmelikler, metinlerinde yürürlük tarihi belirtilmemişse Resmî Gazete'de yayımlandıkları gün yürürlüğe girer.

   Yargısal Denetim

   • Yönetmelikler idari işlem niteliğinde olduğundan iptal davalarına konu edilebilirler.
   • Danıştay: Ülke çapında uygulanacak olan (Cumhurbaşkanı veya bakanlıklarca çıkarılan) yönetmeliklerin yargısal denetimi ilk derece mahkemesi olarak Danıştay tarafından yapılır.
   • İdare Mahkemeleri: Belli bir yöre veya kamu tüzel kişiliği ile sınırlı yerel yönetmeliklerin iptali istemiyle açılan davalar genel görevli idare mahkemelerinde görülür.