Ücretsiz Kullanmaya Başla

Yazısız Kaynaklar (Örf Ve Adet Hukuku) Konu Anlatımı

KPSS · KPSS · Vatandaşlık · Hukukun Temel Kavramları

KPSS Vatandaşlık dersi Yazısız Kaynaklar (Örf Ve Adet Hukuku) konu anlatımı.

Konu anlatımı notları

  1. Yazısız Kaynak Kavramı

    Hukukun bağlayıcı asli kaynakları yazılı ve yazısız kaynaklar olmak üzere ikiye ayrılır. Yazısız kaynakların tek türü örf ve âdet hukukudur.

    Toplumda uzun süreden beri uygulanan ve bağlayıcılığına inanılan kurallar bütününe örf ve âdet hukuku denir. Türk Medeni Kanunu'nun 1. maddesine göre; kanunda uygulanabilir bir hüküm bulunmadığı takdirde hâkim, örf ve âdet hukukuna göre karar vermek zorundadır.

    Bu bağlamda örf ve âdet hukuku, yazılı kuralların bulunmadığı durumlarda başvurulan ikincil (tali) nitelikte asli bir kaynaktır.

    Örf ve Âdet Hukukunun Unsurları

    Toplumdaki her gelenek veya alışkanlık bir hukuk kuralı teşkil etmez. Bir örf ve âdetin bağlayıcı bir hukuk kuralı haline gelebilmesi için üç temel unsurun bir arada bulunması şarttır:

    • Maddi Unsur (Süreklilik / Eskilik): Söz konusu davranış kuralının çok uzun zamandan beri kesintisiz ve düzenli bir biçimde uygulanıyor olması gerekir.
    • Manevi / Psikolojik Unsur (Genel İnanış): Toplumdaki bireylerin bu davranış biçimine uyulmasının zorunlu olduğuna yürekten inanması (opinio necessitatis) şarttır.
    • Hukuki Unsur (Devlet Desteği / Müeyyide): Davranış kuralının devletin yetkili organları ve mahkemeler tarafından tanınması, ihlali halinde kamu gücüyle desteklenen bir yaptırıma bağlanmış olması gerekir.

    Örf ve Âdet Hukukunun Sınırları

    Örf ve âdet kuralları hukuk düzeninin her dalında aynı geçerliliğe sahip değildir:

    • Özel Hukukta Uygulama: Medeni hukuk ve ticaret hukuku gibi özel hukuk alanlarında, kanunda boşluk bulunması durumunda hâkim örf ve âdet hukukunu re'sen (kendiliğinden) araştırıp uygulamakla yükümlüdür.
    • Ceza Hukukunda Uygulanamazlık: Anayasa ve Türk Ceza Kanunu ile güvence altına alınan "suçta ve cezada kanunilik ilkesi" gereğince, ceza hukukunda örf ve âdete dayanılarak suç ihdas edilemez veya ceza verilemez.
    • Vergi Hukukunda Uygulanamazlık: Vergilerin kanuniliği ilkesi gereği vergi ve benzeri mali yükümlülükler örf ve âdet yoluyla konulamaz ya da artırılamaz.