Ücretsiz Kullanmaya Başla

Unesco'nun Dünya Mirası Listesindeki Doğal Ve Kültürel Varlıklarımız Konu Anlatımı

KPSS · KPSS · Vatandaşlık · Uluslararası Kuruluşlar Ve Güncel Olaylar

KPSS Vatandaşlık dersi Unesco'nun Dünya Mirası Listesindeki Doğal Ve Kültürel Varlıklarımız konu anlatımı.

Konu anlatımı notları

  1. Dünya Mirası Kavramı ve Sözleşmesi

    Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO), tüm insanlığın ortak mirası kabul edilen evrensel değerlere sahip kültürel ve doğal varlıkları korumak ve dünyaya tanıtmak amacıyla 1972 yılında Dünya Kültürel ve Doğal Mirasının Korunmasına Dair Sözleşmeyi kabul etmiştir. Türkiye bu sözleşmeye 1982 yılında taraf olmuştur.

    Varlıklar üç ana kategoride sınıflandırılır:

    • Kültürel Miras: Tarihsel, sanatsal veya bilimsel açıdan evrensel değere sahip anıtlar, yapı toplulukları ve sit alanlarıdır.
    • Doğal Miras: Eşsiz jeolojik oluşumlar, tehdit altındaki türlerin yaşam alanları veya estetik değere sahip doğal alanlardır.
    • Karma (Doğal ve Kültürel) Miras: Hem üstün kültürel nitelikleri hem de benzersiz doğal değerleri bir arada barındıran sahalardır.

    Kültürel Miras Alanlarımız

    Türkiye, Anadolu'nun zengin medeniyet birikimi sayesinde çok sayıda kültürel varlıkla listede yer almaktadır. Ülkemizden listeye dahil edilen ilk kültürel varlık 1985 yılında Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası (Sivas) olmuştur.

    Önemli kültürel miraslarımızdan bazıları şunlardır:

    • İstanbul'un Tarihi Alanları (1985): Tarihi Yarımada üzerindeki anıtsal yapılar.
    • Hattuşa: Hitit Başkenti (1986): Çorum sınırlarında yer alan kadim medeniyet merkezi.
    • Nemrut Dağı (1987): Kommagene Krallığı'na ait devasa heykeller ve tümülüs.
    • Çatalhöyük Neolitik Kenti (2012): Erken yerleşik yaşama dair eşsiz buluntular.
    • Göbeklitepe (2018): Bilinen en eski anıtsal kült yapılar topluluğu.
    • Arslantepe Höyüğü (2021) ve Gordion (2023): Yakın dönemde tescillenen arkeolojik alanlar.

    Hem Doğal Hem Kültürel: Karma Miraslarımız

    Türkiye'de UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yalnızca doğal kategoride yer alan tescilli bir varlık bulunmamaktadır; ancak iki eşsiz saha karma miras statüsünde korunmaktadır:

    • Göreme Millî Parkı ve Kapadokya (1985): Rüzgâr ve su aşınımıyla oluşan peri bacaları ile volkanik tüflere oyulmuş Bizans dönemi kaya kiliseleri, yer altı yerleşimleri ve manastırları bir arada barındırır.
    • Pamukkale-Hierapolis (1988): Kalsiyum oksit içeren termal suların oluşturduğu basamaklı traverten terasları ile yanı başındaki antik Frigya ve Roma kenti Hierapolis'in nekropol, hamam ve tiyatro kalıntılarını kapsar.

    Korumada Vatandaşlık Bilinci

    UNESCO'nun asıl listesine aday gösterilmeden önce varlıkların Dünya Mirası Geçici Listesi'nde yer alması gerekmektedir. Türkiye'nin bu listede çok sayıda tabiat alanı, antik kent ve tarihi yapısı bulunmaktadır.

    Anayasa'nın 63. maddesi uyarınca Devlet, tarih, kültür ve tabiat varlıklarının korunmasını temin eder ve bu amaçla destekleyici tedbirleri alır. Bu varlıkların tahrip edilmeden, özgünlüğü korunarak gelecek nesillere aktarılması hem anayasal bir vatandaşlık görevi hem de evrensel bir insanlık sorumluluğudur.