Danıştay Konu Anlatımı

Konu anlatımı notları

1. Danıştay'ın Genel Esasları

   Danıştay, 1982 Anayasası'nın 155. maddesinde düzenlenen, idari yargının en üst mahkemesi ve temyiz merciidir. Fransız İdare Hukuku modelinden esinlenerek kurulan Danıştay, hem yüksek bir mahkeme hem de yürütme organının en üst düzey danışma organı olma niteliğini taşır.

   Danıştay'ın temel özellikleri şunlardır:

   • İdari mahkemeler ve vergi mahkemelerinden verilen kararların son inceleme mercii (temyiz mercii) olarak görev yapar; ancak kanunun açıkça bölge idare mahkemelerine bıraktığı uyuşmazlıklar bu kapsam dışındadır.
   • Yargısal görevlerinin yanı sıra Anayasa ve kanunlarla kendisine verilen idari/danışsal nitelikteki görevleri de yerine getirir.
   • Danıştay kararları bağlayıcı olup idarenin hukuka uygunluğunun sağlanmasında denetim mekanizmasının tepe noktasını oluşturur.

   Üye Seçimi ve Görev Süreleri

   Danıştay üyelerinin seçimi iki farklı anayasal organ tarafından gerçekleştirilir:

   • Dörtte üçü (3/4): Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından birinci sınıf idari yargı hâkim ve savcıları ile bu meslekten sayılanlar arasından seçilir.
   • Dörtte biri (1/4): Cumhurbaşkanı tarafından kanunda belirtilen niteliklere sahip üst düzey kamu görevlileri, hukukçular ve öğretim üyeleri arasından seçilir.

   Danıştay üyeleri 12 yıl için seçilirler ve bir kimse bir defadan fazla Danıştay üyesi seçilemez.

   Yönetim Organları

   Danıştay Başkanı, Başsavcısı, başkanvekilleri ve daire başkanları; Danıştay Genel Kurulu tarafından kendi üyeleri arasından, üye tamsayısının mutlak çoğunluğu ve gizli oyla 4 yıl için seçilir. Süresi bitenler yeniden seçilebilir.

   Yargısal ve İdari Görevler

   Danıştay'ın yürüttüğü görevler yargısal ve idari/danışsal olmak üzere iki ana grupta toplanır:

   1. Yargısal Görevleri

   • İlk Derece Mahkemesi Olarak: Bakanlıklar ile kamu kuruluşları veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarınca çıkarılan ve ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlemlere (yönetmelik, genelge vb.), Cumhurbaşkanlığı kararnameleri dışındaki Cumhurbaşkanı kararlarına ve birden çok idare mahkemesinin yetki alanına giren uyuşmazlıklara ilk ve son derece mahkemesi sıfatıyla bakar.
   • Temyiz Mercii Olarak: Bölge idare mahkemelerinin kanunla temyize tabi kılınan nihai kararlarının hukuka uygunluk denetimini gerçekleştirir.

   2. İdari (Danışsal) Görevleri

   • Kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında iki ay içinde düşüncesini bildirmek.
   • İdari uyuşmazlıkları ve kamu idareleri arasında çıkan görüş ayrılıklarını inceleyip karara bağlamak.
   • Cumhurbaşkanlığı veya bakanlıklar tarafından gönderilen kanun taslakları ve idari konular hakkında istişari nitelikte görüş bildirmek.