Nüfus Politikaları Kazanım Test Çöz

Sorular

1. Nüfus politikaları ülkelerin gelişmişlik düzeyleri ve sosyo-ekonomik yapılarıyla doğrudan ilişkilidir. Aşağıdaki tabloda üç farklı ülkenin nüfus özellikleri ve uyguladıkları politikalar eşleştirilmiştir. ÜlkeNüfus ÖzelliğiHedeflenen Nüfus Politikası XHızlı nüfus artışı, yüksek genç bağımlı oranıNüfus artış hızını azaltmak YYaşlı nüfus oranı yüksek, doğum oranı çok düşükNüfus artış hızını artırmak ZNüfus miktarı dengeli, eğitim düzeyi yetersizNüfusun niteliğini geliştirmek Buna göre X, Y ve Z ülkelerinin eşleşebileceği ülke örnekleri aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

   • A) X: İsveç | Y: Nijerya | Z: Brezilya
   • B) X: Almanya | Y: Mali | Z: İngiltere
   • C) X: Bangladeş | Y: Meksika | Z: Norveç
   • D) X: Nijerya | Y: Almanya | Z: Meksika
   • E) X: Kanada | Y: Somali | Z: Fransa

2. Gelişmiş ülkelerin birçoğunda toplam doğurganlık hızı nüfusun kendini yenileme seviyesinin altına düşmüştür. Bu durumun devam etmesi hâlinde söz konusu ülkelerin gelecekte karşılaşacağı en büyük sosyal güvenlik krizinin nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) İç göç hareketlerinin kontrol edilemez hâle gelmesi
   • B) Çalışan aktif nüfusun ödediği primlerin, artan emekli nüfusun giderlerini karşılayamaması
   • C) Tarımsal alanların nadasa bırakılma oranının yükselmesi
   • D) Okul çağındaki çocuk nüfusun sınıflarda aşırı yoğunluk oluşturması
   • E) Kentlerde gecekondulaşma ve çarpık yapılaşmanın hız kazanması

3. Nüfus politikalarında devletlerin başvurduğu araçlar aşağıdaki tabloda eşleştirilmiştir. Politika TürüUygulanan Araç / Yöntem I. Nüfus Artış Hızını AzaltıcıKısırlaştırma ve gebelik önleyici araçların ücretsiz dağıtımı II. Nüfus Artış Hızını ArtırıcıÇocuk başına düzenli nakdî aile yardımı ve doğum izinleri III. Nüfusun Niteliğini İyileştiriciEğitim kalitesini artırma ve mesleki kurslar düzenleme Tablodaki eşleştirmelerden hangileri doğrudur?

   • A) Yalnız I
   • B) Yalnız II
   • C) I, II ve III
   • D) I ve II
   • E) II ve III

4. Türkiye'de 2000'li yılların başından itibaren doğurganlık hızının yenilenme eşiği olan 2,1 seviyesinin altına düşmesi üzerine devlet düzeyinde yeni nüfus söylemleri öne çıkmıştır. Günümüzde Türkiye'nin benimsediği güncel nüfus politikasının yönü aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Doğum oranlarını yasal sınırlamalarla düşürmek
   • B) Kırsal nüfusu koruyup kentleşmeyi tamamen durdurmak
   • C) Sadece dış ülkelerden göç alarak nüfusu dengede tutmak
   • D) Nüfus artışını tamamen durdurup sıfır büyüme hedefine ulaşmak
   • E) Doğum oranlarını ve nüfus artış hızını yeniden artırmayı teşvik etmek ve dinamik nüfus yapısını korumak

5. Nüfus artış hızını artırmayı hedefleyen politikaların bazı ekonomik ve askerî avantajları bulunmaktadır. Aşağıdakilerden hangisi nüfus artış hızının yükselmesinin sağladığı olumlu sonuçlar arasında yer alır?

   • A) Mal ve hizmetlere olan talebin artmasıyla piyasaların canlanması ve vergi gelirlerinin yükselmesi
   • B) Demografik yatırımlara ayrılan bütçe payının artması
   • C) Kişi başına düşen ulusal gelirin daha hızlı yükselmesi
   • D) Kentlerde altyapı, ulaşım ve konut yetersizliklerinin çözüme kavuşması
   • E) Doğal çevre üzerindeki tüketim baskısının ve kirliliğin azalması

6. Gelişmekte olan ülkeler yüksek nüfus artışının yarattığı ekonomik yükü hafifletmek için bağımlı yaş nüfusunu azaltmaya çalışır. Çalışma çağındaki nüfusun (15-64 yaş) toplam nüfus içindeki payının en yüksek seviyeye ulaştığı bu döneme "demografik fırsat penceresi" adı verilir. Buna göre, bir ülkenin demografik fırsat penceresinden azami düzeyde yararlanabilmesi için aşağıdakilerden hangisini yapması zorunludur?

   • A) Yaşlı nüfusun emeklilik yaşını düşürerek iş gücünden çekilmesini sağlamak
   • B) Nüfus artış hızını yeniden yüksek seviyelere çıkaracak teşvikler vermek
   • C) Genç ve aktif nüfusa kaliteli eğitim sağlamak ve istihdam yaratacak ekonomik yatırımları gerçekleştirmek
   • D) Tarım sektöründeki istihdam oranını sanayi ve hizmet sektörünün üstüne çıkarmak
   • E) Dışarıdan nitelikli yabancı işçi göçünü teşvik ederek yerli iş gücünü ikame etmek

7. Bir ülkenin yıllar içerisinde uyguladığı nüfus politikalarının başarısı nüfus piramidinin taban yapısındaki değişimlerden doğrudan izlenebilir. Tabanı son 10 yıllık dönemde belirgin şekilde genişlemeye başlayan bir nüfus piramidi için aşağıdakilerden hangisi kesin olarak söylenebilir?

   • A) Ülkede ortalama yaşam süresi kısalmaktadır.
   • B) Yaşlı bağımlı nüfus oranı genç bağımlı nüfusu geçmiştir.
   • C) Ülke dışarıya yoğun bir nitelikli iş gücü göçü vermektedir.
   • D) Doğum oranlarını ve nüfus artış hızını artırmaya yönelik politikalar sonuç vermeye başlamıştır.
   • E) Ülkenin toplam nüfusu ilk kez azalma sürecine girmiştir.

8. Türkiye'de 1965 yılında çıkarılan 557 Sayılı Nüfus Planlaması Kanunu ile önceki dönemde uygulanan nüfus politikalarında köklü bir değişikliğe gidilmiştir. Bu kanun ile Türkiye'de benimsenen yeni nüfus politikasının temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Hızlı nüfus artışının kalkınma üzerindeki olumsuz etkilerini önlemek ve ailelere istediği sayıda çocuk sahibi olma özgürlüğü tanımak
   • B) Tarımda makineleşmeyi hızlandırmak amacıyla kır nüfusunu kentlere göç ettirmek
   • C) Yurt dışına işçi göçlerini tamamen durdurarak iç iş gücü potansiyelini artırmak
   • D) Çin modeli gibi tek çocuk kuralı getirerek doğumları yasal yaptırımlarla engellemek
   • E) Yaşlı nüfus oranını artırarak sosyal güvenlik giderlerini azaltmak

9. Nüfus artış hızının aşırı düşmesi ve nüfusun yaşlanması gelişmiş ülkeler için ciddi ekonomik ve sosyal riskler oluşturur. Aşağıdakilerden hangisi bir ülkede nüfus artış hızının düşmesinin ortaya çıkardığı olumsuz durumlardan biri değildir?

   • A) Emeklilik ve sağlık giderlerinin devlet bütçesi üzerindeki yükünün artması
   • B) İş gücü eksikliği nedeniyle üretim maliyetlerinin yükselmesi
   • C) İç piyasada tüketici talebinin daralması ve ekonomik durgunluk riski
   • D) Asker alma potansiyelinin azalması
   • E) Kişi başına düşen millî gelirin ve tasarrufların artması

10. Aşağıdaki tabloda K ve L ülkelerine ait bazı demografik göstergeler ve uygulanan nüfus politikaları verilmiştir. ÜlkeDoğum Oranı (‰)65 Yaş Üstü Nüfus (%)Uygulanan Politikalar K384Nüfus artış hızını azaltıcı L822Nüfus artış hızını artırıcı Buna göre tablodaki veriler dikkate alındığında aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?

    • A) K ülkesinde genç bağımlı nüfus oranı L ülkesinden daha yüksektir.
    • B) K ülkesinin ortanca yaşı L ülkesinden daha yüksektir.
    • C) L ülkesinde demografik yatırımlara olan ihtiyaç K ülkesine göre daha azdır.
    • D) L ülkesinde gelecekte ciddi iş gücü yetersizliği ortaya çıkma riski vardır.
    • E) K ülkesinde doğal nüfus artış hızı yüksek olduğu için azaltıcı tedbirler alınmaktadır.

11. Çin Halk Cumhuriyeti 1979 yılında resmi olarak uygulamaya koyduğu "tek çocuk" politikası ile nüfus artış hızını belirgin şekilde yavaşlatmıştır. Bu sert nüfus politikasının uzun vadede Çin'de yol açtığı en temel olumsuz demografik sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Tarımsal üretimde aşırı düşüş yaşanması
    • B) Okuryazar nüfus oranının gerilemesi
    • C) Yaşlı nüfus oranının hızla artması ve iş gücü potansiyelinin daralması
    • D) Kentten kırsala doğru yoğun iç göç dalgalarının başlaması
    • E) Kişi başına düşen millî gelirin sürekli azalması

12. Türkiye Cumhuriyeti kurulduktan sonra 1923-1965 yılları arasında nüfus artış hızını artırmaya yönelik pro-natalist politikalar uygulanmıştır. Aşağıdakilerden hangisi bu dönemde nüfus artış hızını artırma politikalarının uygulanma gerekçelerinden biri değildir?

    • A) Uzun süren savaşlar nedeniyle erkek nüfusun ve toplam nüfusun ciddi oranda azalmış olması
    • B) Tarımda insan gücüne olan gereksinimin yüksek olması
    • C) Ülkenin askerî savunma gücünü artırma ihtiyacı
    • D) Doğal kaynakların işletilmesi için gerekli iş gücü ihtiyacı
    • E) Kentlerde işsizlik oranının yükselmesi ve konut yetersizliği yaşanması

13. Bazı ülkeler nüfusun niceliğinden (sayısından) ziyade eğitim, sağlık ve yaşam standardı gibi niteliklerinin iyileştirilmesini ana hedef olarak benimser. Aşağıdaki ülke gruplarının hangisinde nüfusun nitelik ve niceliğini koruma veya iyileştirme politikası daha yaygın uygulanmaktadır?

    • A) Nüfusu hızla azalan ve yaşlanan Batı Avrupa ülkeleri
    • B) Demografik dönüşüm sürecinde belirli bir dengeye ulaşmış gelişmekte olan ülkeler
    • C) Nüfus patlaması yaşayan aşırı yoksul Sahra Altı Afrika ülkeleri
    • D) Doğum oranları sıfıra yakın olan Doğu Asya ülkeleri
    • E) Nüfus yoğunluğu aşırı yüksek olan Güney Asya ülkeleri

14. Nüfus artış hızı, ülkenin ekonomik büyüme hızından yüksek olan ülkelerde kişi başına düşen millî gelir azalır ve kalkınma hızı yavaşlar. Buna göre, nüfus artış hızını azaltmayı hedefleyen bir ülkenin aşağıdakilerden hangisini uygulaması beklenmez?

    • A) Aile planlaması hizmetlerini yaygınlaştırmak
    • B) Evlenme yaş sınırını yükseltmek
    • C) Doğum kontrol yöntemleri konusunda halkı bilinçlendirmek
    • D) Çok çocuklu ailelere vergi muafiyeti ve maddi destek sağlamak
    • E) Çocuk sayısını sınırlayan yasal düzenlemeler yapmak

15. Devletlerin nüfusun büyüklüğü, niteliği, yaş yapısı ve dağılışı üzerinde planlı olarak gerçekleştirdiği tüm düzenlemelere nüfus politikası denir. Aşağıdaki ülkelerden hangisi günümüzde nüfus artış hızını artırmaya yönelik bir politika uygulamaktadır?

    • A) Japonya
    • B) Hindistan
    • C) Nijerya
    • D) Bangladeş
    • E) Kenya

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.