Enerji Akışı ve Madde Döngüsü Kazanım Test Çöz

Sorular

1. Uluslararası düzeyde özellikle su kuşlarının yaşama ortamı olarak büyük önem taşıyan sulak alanların korunmasını ve akılcı kullanımını amaçlayan küresel sözleşme aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Kyoto Protokolü
   • B) Paris İklim Antlaşması
   • C) Ramsar Sözleşmesi
   • D) Montreal Protokolü
   • E) CITES Sözleşmesi

2. Jeolojik zamanlar boyunca denizel kabuklu canlıların kalıntılarının ve kalsiyum carbonate bileşiklerinin çökeltilmesiyle oluşan kireç taşları (kalker), küresel karbon döngüsünde nasıl bir işlev görür?

   • A) Atmosfere sürekli serbest oksijen salınımı sağlarlar.
   • B) Karbonu kısa süreliğine bünyelerinde tutup hemen yakarlar.
   • C) Topraktaki azot gazını doğrudan nitrat bileşiğine çevirirler.
   • D) Karbonu çok uzun jeolojik dönemler boyunca bünyelerinde depolarlar.
   • E) Küresel su döngüsünü tamamen durduran bir bariyer oluştururlar.

3. Geçmiş jeolojik dönemlerdeki farklı iklim koşullarında geniş yayılış göstermiş, ancak günümüz iklim şartlarında sadece elverişli mikroklima alanlarında yaşamını sürdürebilen kalıntı türlere ne ad verilir?

   • A) Relikt (Kalıntı) tür
   • B) Endemik tür
   • C) Baskın (Dominant) tür
   • D) İstilacı tür
   • E) Kosmopolit tür

4. Bir ekosistemdeki besin piramidinde kendi besinini üreten bitkilerle (üreticilerle) doğrudan beslenen otçul canlılar kaçıncı trofik düzeyde yer alır?

   • A) Birincil trofik düzey
   • B) İkincil trofik düzey
   • C) Üçüncül trofik düzey
   • D) Dördüncül trofik düzey
   • E) Beşincil trofik düzey

5. Sıcak kuşakta, 10°-20° kuzey ve güney enlemleri arasında görülen, yazları bol yağışlı kışları kurak iklim şartlarına uyum sağlamış uzun boylu otlar ve otçul hayvan sürülerinden oluşan biyom hangisidir?

   • A) Tayga orman biyomu
   • B) Çöl biyomu
   • C) Tundra biyomu
   • D) Ilıman yaprak döken orman biyomu
   • E) Savan biyomu

6. Bitki ve hayvan türlerinin yeryüzündeki dağılışını etkleyen toprağın mineral yapısı, pH değeri, nem tutma kapasitesi ve gözenekliliği gibi fiziksel-kimyasal özellikler hangi faktör grubu altında incelenir?

   • A) Biyotik faktörler
   • B) Klimatik faktörler
   • C) Edafik faktörler
   • D) Jeomorfolojik faktörler
   • E) Paleocoğrafik faktörler

7. İki farklı ekosistemin veya biyomun birbiriyle temas ettiği geçiş alanlarına ekoton adı verilir. Ekoton alanlarının ekolojik özellikleri ile ilgili aşağıda verilen ifadelerden hangisi doğrudur?

   • A) Biyoçeşitlilik ve tür sayısı komşu ekosistemlerden daha azdır.
   • B) Yalnızca tek bir canlı türünün yaşamasına uygun şartlar sunar.
   • C) Çevre koşulları yıl boyunca tamamen sabit ve kararlıdır.
   • D) Farklı ekosistem türlerini barındırdığından türler arası rekabet fazladır.
   • E) Madde döngüleri ve enerji akışı bu alanlarda tamamen durur.

8. Kışların çok uzun ve şiddetli geçtiği, toprağın derinlemesine donduğu (permafrost) ve yazın üst kısmının çözülerek bataklığa dönüştüğü, ağaçsız bodur bitkilerden oluşan biyom hangisidir?

   • A) Çöl biyomu
   • B) Tundra biyomu
   • C) Savan biyomu
   • D) Çalı biyomu
   • E) Ilıman çayır biyomu

9. Bir akarsu sisteminin aşağı çığırında (ağız kısmına yakın bölgelerde) biyoçeşitlilik ve canlı yoğunluğunun yukarılara göre daha yüksek olmasının temel sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Su sıcaklığının donma noktasına yakın seviyelere düşmesi
   • B) Akarsu yatağının eğiminin ve akış hızının aşırı artması
   • C) Suyun bulanıklığının fotosentez yapmayı imkânsız kılması
   • D) Sadece yırtıcı etçil canlıların barınmasına olanak tanıması
   • E) Akış hızının azalması, suyun ısınması ve besin maddelerinin birikmesi

10. Ekosistemdeki temel madde döngülerinden biri olan fosfor döngüsünün, karbon ve azot döngülerinden ayrılan en belirgin niteliği aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Gaz fazının olmaması ve atmosferik döngü içermemesi
    • B) Sadece tatlı su ekosistemlerinde gerçekleşmesi
    • C) Bakterilerin hiçbir rol oynamaması
    • D) Güneş enerjisinden tamamen bağımsız yürümesi
    • E) Biyosferdeki canlılar tarafından hiç kullanılmaması

11. Toprakta bulunan nitrat bileşiklerinin anaerobik bakteriler tarafından parçalanarak serbest azot gazı halinde tekrar atmosfere verilmesi sürecine ne ad verilir?

    • A) Aşınma
    • B) Nitrifikasyon
    • C) Denitrifikasyon
    • D) Fotoliz
    • E) Azot fiksasyonu

12. Atmosfer, hidrosfer, litosfer ve biyosfer arasında sürekli bir karbon alışverişi bulunmaktadır. Aşağıdaki olaylardan hangisi atmosferdeki karbon miktarının artmasına sebep olan faktörlerden biri değildir?

    • A) Fosil yakıtların yakılması
    • B) Volkanik patlamalar
    • C) Canlıların solunum yapması
    • D) Deniz canlılarının kabuk oluşturması
    • E) Orman yangınlarının meydana gelmesi

13. Bir besin piramidinde enerjinin büyük bir kısmı canlıların solunumu, hareket etmesi ve ısı kaybı nedeniyle çevreye yayılır. Besin piramidinde bir trofik düzeyden bir üst trofik düzeye aktarılan kullanılabilir enerji oranı yaklaşık olarak yüzde kaçtır?

    • A) %10
    • B) %25
    • C) %50
    • D) %75
    • E) %90

14. Ekosistemlerdeki madde döngülerinin kesintisiz devam edebilmesi için ölü organik atıkların yeniden inorganik maddelere dönüştürülmesi gerekir. Bu işlevi yerine getirerek toprağı mineral bakımından zenginleştiren canlı grubu aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Birincil tüketiciler
    • B) Üreticiler
    • C) İkincil tüketiciler
    • D) Üçüncül tüketiciler
    • E) Ayrıştırıcılar

15. Atmosferdeki serbest oksijen oranının korunmasında ve artmasında su moleküllerinin Güneş ışığı vasıtasıyla ayrışması etkili bir süreçtir. Su moleküllerinin ultraviyole ışınlarının etkisiyle hidrojen ve oksijene ayrılması olayına verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Nitrifikasyon
    • B) Fotoliz
    • C) Denitrifikasyon
    • D) Kömürleşme
    • E) Oksidasyon

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.