Doğada galyum elementinin iki kararlı izotopu bulunmaktadır: 69Ga ve 71Ga. Galyumun periyodik sistemde verilen ortalama bağıl atom kütlesi 69,72 akb'dir. Yalnızca bu bilgilere dayanarak aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?
- A) Doğadaki galyum atomlarının yarısı 69, diğer yarısı 71 nötrona sahiptir.
- B) 71Ga izotopunun doğada bulunma yüzdesi 69Ga izotopununkinden daha fazladır.
- C) Doğada kütlesi tam olarak 69,72 akb olan tek bir galyum atomu bulunabilir.
- D) 69Ga izotopunun doğada bulunma yüzdesi 71Ga izotopununkinden daha yüksektir.
- E) İki izotopun kimyasal tepkimeye girme istekleri birbirinden tamamen farklıdır.
Nötr bir atomun uyarılması ve kararlı iyon hâline geçmesi süreçleri laboratuvar ortamında spektral analizlerle takip edilmektedir. Buna göre nötr bir atom uyarılmış hâle geçtiğinde atomda meydana gelen değişimlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) Atomun çekirdek yükü ve proton sayısı artar.
- B) Atomun toplam enerjisi artar ve atom kararsız hâle gelir.
- C) Atom bir elektron kaybederek katyona dönüşür.
- D) Elektron alt katmanlardan birine çekirdeğe yaklaşacak şekilde geçer.
- E) Atomun kimyasal türü değişerek farklı bir elemente dönüşür.
Aşağıdaki kavram haritasında atom altı temel tanecikler ve bunların özellikleri sınıflandırılmıştır. Buna göre temel taneciklerle ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
- A) Protonun bağıl yükü +1, nötronun bağıl yükü 0'dır.
- B) Çekirdekte bulunan proton ve nötronlar nükleon olarak adlandırılır.
- C) Bir elektronun kütlesi yaklaşık olarak bir protonun kütlesinin 1/1836'sı kadardır.
- D) Atomun kütlesinin yaklaşık tamamını çekirdek oluşturur.
- E) Bir atomun kimlik özelliğini çekirdeğindeki nötron sayısı belirler.
13Al3+ katyonu ve 8O2− anyonunun oluşturduğu kararlı Al2O3 bileşiği laboratuvarda incelenmektedir. Bu bileşikteki iyonlarla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
- A) Alüminyum ve oksijen iyonlarının çekirdek yükleri birbirine eşittir.
- B) Al3+ iyonunun hacmi O2− iyonunun hacminden daha büyüktür.
- C) Her iki iyon da aynı soy gazın (neon) katman elektron dizilimine sahiptir.
- D) O2− iyonunda birim elektron başına düşen çekim kuvveti daha fazladır.
- E) Bileşikteki toplam katyon sayısı toplam anyon sayısından fazladır.
John Dalton tarafından ortaya atılan atom teorisi modern kimyanın temel taşlarından biridir ancak günümüz bilimsel bilgileriyle bazı eksik ve hatalı yönleri bulunmaktadır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi Dalton atom teorisinin günümüzde geçerliliğini yitirmiş varsayımlarından biridir?
- A) Bir elementin tüm atomları kütle ve özellik bakımından birbiriyle tamamen aynıdır.
- B) Kimyasal tepkimelerde atom türü ve sayısı korunur.
- C) Farklı element atomlarının belirli oranlarda birleşmesiyle bileşikler oluşur.
- D) Kimyasal tepkimeler atomların yeniden düzenlenmesinden ibarettir.
- E) Madde atom adı verilen küçük yapı taşlarından meydana gelir.
Bir X elementine ait Xm iyonu 3 elektron vererek Xn iyonuna dönüşmektedir. Buna göre başlangıçtaki ve son durumdaki iyonlarla ilgili aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?
- A) m değeri −3 ise n değeri +3'tür.
- B) İyon yükleri arasındaki bağıntı n=m+3 şeklindedir.
- C) Xn iyonunun çekirdek çekim gücü Xm iyonununkinden daha fazladır.
- D) Xn iyonunun nötron sayısı azalmıştır.
- E) Xm iyonunun tanecik çapı Xn iyonununkinden daha küçüktür.
15P3− ve 17Cl− iyonları ile ilgili bir çalışma yürüten öğrenci bu iyonların niceliklerini kıyaslamaktadır. Buna göre bu iki iyon için aşağıdaki niceliklerden hangisi birbirine eşittir?
- A) Çekirdek yükleri
- B) Tanecik hacimleri
- C) Birim elektron başına düşen çekirdek çekim kuvvetleri
- D) Çekirdekteki toplam nükleon sayıları
- E) Katman elektron dizilimleri
Kimya tarihi boyunca geliştirilen atom modelleri bilimsel bilginin kümülatif ve değişebilir doğasını ortaya koyar. Buna göre aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi modern atom teorisi öncesindeki tarihsel modellerden biri ile doğrudan ilişkilendirilemez?
- A) Elektronların bulunma olasılığının yüksek olduğu orbital kavramı - Dalton modeli
- B) Pozitif yüklü gövde içinde gömülü elektronlar - Thomson modeli
- C) Yoğun ve pozitif yüklü küçük çekirdek - Rutherford modeli
- D) Belirli enerjilere karşılık gelen dairesel yörüngeler - Bohr modeli
- E) İçi dolu, bölünemez küreler - Dalton modeli
7N3−, 9F− ve 11Na+ iyonlarının tanecik yarıçapları incelenmektedir. Bu iyonların yarıçaplarının büyükten küçüğe doğru doğru sıralanışı aşağıdakilerin hangisidir?
- A) Na+>F−>N3−
- B) F−>N3−>Na+
- C) Na+>N3−>F−
- D) N3−>F−>Na+
- E) N3−>Na+>F−
Bir X elementinin nötr atomu katman elektron dizilimine göre 3 katmana sahip olup son katmanında 7 elektron bulundurmaktadır. Buna göre nötr X atomu ile ilgili aşağıdaki niceliklerden hangisi 17'ye eşit değildir?
- A) Çekirdek yükü
- B) Kütle numarası
- C) Atom numarası
- D) Nötr haldeki elektron sayısı
- E) Çekirdeğindeki proton sayısı
Farklı elementlere ait 1840Ar ve 2040Ca atomları laboratuvarda incelenmektedir. Bu iki atom çifti ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A) Kütle numaraları eşit olduğu için birbirinin izobarıdırlar.
- B) Çekirdeklerindeki nötron sayıları birbirinden farklıdır.
- C) Proton sayıları farklı olduğu için farklı elementlere aittirler.
- D) Nötr hâllerindeki elektron sayıları eşit değildir.
- E) Kimyasal özellikleri aynı, fiziksel özellikleri farklıdır.
Bohr atom modeline göre hidrojen atomundaki bir elektron enerji soğurarak n=1 temel hal seviyesinden n=3 uyarılmış enerji seviyesine geçmektedir. Bu olay ve elektronun tekrar temel hâle dönmesi süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Temel hâlden uyarılmış hâle geçen elektronun potansiyel enerjisi azalır.
- B) Elektron temel hâle dönerken dış ortamdan enerji soğurur.
- C) Elektron temel hâle geri dönerken iki enerji seviyesi arasındaki farka eşit enerjide foton yayar.
- D) n=3 seviyesindeki atom, n=1 seviyesindeki atoma göre daha kararlıdır.
- E) Uyarılma süreci emisyon, temel hâle dönüş süreci absorpsiyon olarak adlandırılır.
Karbonat iyonunda (CO32−) bulunan toplam proton, nötron ve elektron sayıları hesaplanmak isteniyor. Karbon ve oksijen atomları doğada en çok bulunan 612C ve 816O izotoplarıdır. Buna göre bir adet CO32− iyonundaki toplam tanecik sayıları aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
- A) Proton: 30, Nötron: 30, Elektron: 32
- B) Proton: 32, Nötron: 30, Elektron: 30
- C) Proton: 30, Nötron: 32, Elektron: 32
- D) Proton: 28, Nötron: 30, Elektron: 30
- E) Proton: 30, Nötron: 30, Elektron: 28
Bir kimya öğretmeni tahtaya 1939K+ ve 2040Ca2+ iyonlarını yazarak öğrencilerinden bu iki taneciği karşılaştırmalarını istemiştir. Buna göre öğrencilerin yaptığı aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
- A) Bu tanecikler birbirinin izotonudur çünkü kütle numaraları farklıdır.
- B) K+ iyonunun yarıçapı Ca2+ iyonunun yarıçapından daha küçüktür.
- C) Taneciklerin elektron sayıları farklı olduğundan kimyasal davranışları benzer olamaz.
- D) İki tanecik birbirinin izoelektroniğidir ve nötron sayıları birbirine eşittir.
- E) Ca2+ iyonunda birim elektron başına düşen çekim kuvveti K+ iyonundakinden daha azdır.
Ernest Rutherford, çok ince altın bir levhaya pozitif yüklü alfa tanecikleri (He2+) göndererek atomun iç yapısını aydınlatmayı amaçlamıştır. Yapılan bu deneyde alfa taneciklerinin büyük çoğunluğunun levhayı hiç sapmadan geçmesi atom hakkında hangi temel sonucu kanıtlar?
- A) Atomda pozitif ve negatif yüklerin homojen dağıldığını
- B) Atomun büyük bir kısmının boşluklu yapıdan oluştuğunu
- C) Elektronların belirli dairesel yörüngelerde hareket ettiğini
- D) Nötronların çekirdekte protonlarla birlikte bulunduğunu
- E) Çekirdeğin atom hacminin neredeyse tamamını kapladığını
Nötr bir X atomu iki elektron vererek katyona, nötr bir Y atomu ise bir elektron alarak anyona dönüşmektedir. Bu süreçte gerçekleşen değişimlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?
- A) X atomunun çekirdeğindeki proton sayısı değişmezken tanecik hacmi küçülür.
- B) Y atomunun çekirdek yükü bir birim artar.
- C) X taneciğinde elektron başına düşen çekim kuvveti azalır.
- D) Y taneciğinin kütle numarası bir birim artar.
- E) Her iki taneciğin de kimyasal özelliği başlangıçtaki ile aynı kalır.
Bir araştırmacı kütle spektrometresi kullanarak doğadaki magnezyum elementinin üç farklı kararlı atom türünü analiz etmektedir. Elde edilen verilerde çekirdeklerinde sırasıyla 12, 13 ve 14 nötron bulunan atomların proton sayılarının aynı olduğu tespit edilmiştir. Buna göre bu atom türleri ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
- A) Kimyasal özellikleri birbirinden tamamen farklıdır.
- B) Kütle numaraları birbirine eşittir.
- C) Birbirinin izotopu olup aynı elementin nötr atomlarıdır.
- D) Çekirdek yükleri nötron sayılarına bağlı olarak değişir.
- E) Fiziksel özellikleri birbiriyle tamamen aynıdır.
Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.