Ekosistem Ekolojisi Yeni Nesile Geçiş Test Çöz

Sorular

1. Bir ekosistemde çevre direncinin artması, popülasyonların geometrik (üstel) artışını sınırlandırarak lojistik büyüme modeline dönüşmesine neden olur. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir popülasyonda çevre direncinin arttığını gösteren faktörlerden biri değildir?

   • A) Yaşam alanında biriken metabolik toksik atık miktarının artması
   • B) Salgın hastalıkların ve parazitlerin yayılma hızının yükselmesi
   • C) Birey başına düşen besin ve uygun barınma alanının azalması
   • D) Popülasyona yönelik avcı baskısının ve tür içi rekabetin şiddetlenmesi
   • E) Habitatın taşıma kapasitesinin ve besin kaynaklarının aniden genişlemesi

2. Bir kara ekosisteminde ökse otu (Viscum album), elma ağacının dalları üzerinde yaşamakta ve emeçlerini ağacın odun borularına (ksilem) uzatarak konak bitkiden yalnızca su ve inorganik mineralleri almaktadır. Ökse otu klorofillere sahip olduğundan kendi organik besinini kendisi fotosentezle üretir. Buna göre, ökse otu ile elma ağacı arasındaki parazitlik ilişkisiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

   • A) Ökse otu tam parazit bir bitki olup konak bitkiden hem organik besin hem su alır.
   • B) Konak ağaç bu birliktelikten fayda sağlarken ökse otu hiçbir şekilde etkilenmez.
   • C) Ökse otu yarı parazit bir bitkidir ve konak bitkinin soymuk borularına (floem) emeç göndermez.
   • D) Ökse otu fotosentez yapamadığı için konak bitkinin tüm organik besinini tüketir.
   • E) Elma ağacı öldüğünde ökse otu saprofit olarak organik atıkları ayrıştırmaya başlar.

3. Bir sucul ekosistemde su derinliğine bağlı olarak fotosentez hızı ile solunum hızının eşitlendiği derinlik seviyesine 'kompensasyon (denge) noktası' denir. Bu noktanın altındaki derinliklerde solunumla harcanan organik madde miktarı fotosentezle üretilenden fazladır. Buna göre, kompensasyon noktasının altındaki derinliklerde yaşamını sürdüren ototrof bir su bitkisinin popülasyonunda uzun vadede aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenir?

   • A) Net birincil üretimin sıfırın altına düşmesiyle organik besin depolarının tükenip bitkinin ölmesi
   • B) Klorofil miktarını sınırsız artırarak oksijenli solunumu tamamen sonlandırması
   • C) Işık ihtiyacını karşılamak için kemosentez reaksiyonlarına doğrudan geçiş yapması
   • D) Atmosferik serbest azotu doğrudan alarak organik besine çevirmesi
   • E) Biyokütlesini katlayarak birincil tüketici basamağına yükselmesi

4. Ceviz ağaçlarının kök ve yapraklarından salgılanan 'juglon' adlı kimyasal bir bileşik, ağacın altında ve yakın çevresinde diğer birçok otsu bitki tohumunun çimlenmesini ve gelişmesini engeller. Bu durumdan ceviz ağacı olumlu ya da olumsuz hiçbir etki görmez. Ceviz ağacı ile çevresindeki otsu bitkiler arasındaki bu etkileşim tipi aşağıdakilerden hangisine örnektir?

   • A) Mutualizm
   • B) Amensalizm
   • C) Parazitizm
   • D) Kommensalizm
   • E) Rekabet

5. Bir biyolog, komşu iki farklı kara ekosisteminin (orman ve çayır) kesişim bölgesi olan ekoton alanını incelemektedir. Bu ekoton alanı ile ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlış bir genellemedir?

   • A) Her iki komüniteye ait türleri barındırabildiğinden genellikle tür çeşitliliği fazladır.
   • B) Alan dar olduğundan canlılar arasındaki kaynak rekabeti genellikle yüksektir.
   • C) Çevre şartlarındaki değişimlere toleransı (hoşgörüsü) yüksek olan türler baskındır.
   • D) Birey sayısı komşu komünitelerin her birinin toplamından daima daha fazladır.
   • E) Farklı yaşam alanlarına ait ekolojik nişlerin çakıştığı geçiş bölgeleridir.

6. Karbon döngüsü sürecinde atmosferdeki karbondioksit miktarının dengelenmesinde çeşitli biyolojik ve jeokimyasal olaylar rol oynamaktadır. Buna göre, aşağıdaki olaylardan hangisi atmosferdeki karbondioksit gazı miktarını azaltıcı yönde etki gösterir?

   • A) Kemosentetik arkelerin inorganik maddelerden organik madde sentezlemesi
   • B) Ayrıştırıcı mantarların hücre dışı sindirim sonrası oksijenli solunum yapması
   • C) Fosil yakıtların (kömür, petrol, doğal gaz) enerji santrallerinde yakılması
   • D) Birincil tüketicilerin hücresel solunum yoluyla enerji üretmesi
   • E) Volkanik patlamalar sonucu yer altındaki karbonlu bileşiklerin atmosfere salınması

7. Bir komünitede iki tür arasındaki etkileşim incelendiğinde; manda veya sığır gibi otlayan büyük memelilerin çayırlarda yürümesi sırasında otların arasından kaçışan böceklerin, bu memelileri takip eden sığırcık kuşları tarafından kolayca yakalanarak tüketildiği belirlenmiştir. Bu süreçte otlayan memeliler kuşların varlığından hiçbir fayda ya da zarar görmemektedir. Buna göre, sığırcık kuşları ile otlayan memeliler arasındaki bu ekolojik ilişki tipi aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Parazitizm (+ / -)
   • B) Kommensalizm (+ / 0)
   • C) Mutualizm (+ / +)
   • D) Amensalizm (0 / -)
   • E) Av-Avcı ilişkisi (+ / -)

8. Bir karasal biyomda madde döngülerinde görevli olan saprofit (ayrıştırıcı) canlıların tümünün kimyasal bir etkenle öldürüldüğü varsayılmaktadır. Bu durumun ardından söz konusu ekosistemde aşağıdakilerden hangisinin en kısa sürede gerçekleşmesi beklenir?

   • A) Topraktaki organik atık miktarının birikmesi ve inorganik mineral döngüsünün durma noktasına gelmesi
   • B) Birincil üreticilerin fotosentez hızının maksimum seviyeye çıkması
   • C) Otçul canlıların atmosferdeki serbest azotu doğrudan solunumla bağlamaya başlaması
   • D) Atmosferdeki karbondioksit derişiminin hızla artarak sera etkisini katlaması
   • E) Ekosistemde birincil tüketicilerin popülasyon büyüklüğünün sınırsız şekilde artması

9. Bir ekosistemde kilit taşı tür olarak bilinen su samurlarının aşırı avlanma sonucu ortamdan çekilmesiyle, su samurlarının avladığı deniz kestanelerinin kontrolsüzce çoğaldığı ve bunun sonucunda dev su yosunu (kelp) ormanlarının tamamen yok olarak deniz tabanının çöle dönüştüğü tespit edilmiştir. Bu ekolojik gözlemden yola çıkılarak kilit taşı türlerle ilgili aşağıdaki genellemelerden hangisine varılabilir?

   • A) Ekosistemdeki sayısal çokluğu ve biyokütlesi en fazla olan birincil üretici türlerdir.
   • B) Yok olmaları durumunda yalnızca kendileriyle beslenen tek bir türün yok olmasına yol açarlar.
   • C) Komünite yapısını ve dengesini oransal bolluklarından çok daha güçlü biçimde kontrol ederler.
   • D) Sadece karasal ekosistemlerde bulunan ve fotosentez yapmayan parazit organizmalardır.
   • E) Besin piramidinde yalnızca ayrıştırıcı basamağında görev yapabilen mikroorganizmalardır.

10. Farklı canlı türleri arasındaki simbiyotik ilişkiler incelendiğinde; baklagil köklerinde yaşayan Rhizobium bakterilerinin bitkiye azot sağlarken bitkiden organik besin alması, insan bağırsağındaki bazı bakterilerin K vitamini üretirken kendilerine korunaklı bir yaşam alanı bulması örnek olarak verilmektedir. Bu iki yaşam biçiminin ortak olan simbiyoz türü aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Kommensalizm
    • B) Parazitizm
    • C) Amensalizm
    • D) Mutualizm
    • E) Yarı parazitlik

11. Bir orman yangını sonrasında tamamen tahrip olmuş, ancak toprağı ve tohum bankası sağlam kalmış bir alanda zamanla sırasıyla otsu bitkilerin, çalıların ve en sonunda büyük meşe ve çam ağaçlarının baskın hale geldiği gözlemlenmiştir. Bu ekolojik süreçle ilgili olarak aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

    • A) Toprak tabakasının tamamen yok olduğu birincil süksesyon örneğidir.
    • B) Toprak örtüsünün korunduğu bir alanda gerçekleşen ikincil süksesyondur.
    • C) Süreç boyunca komünitedeki toplam tür çeşitliliği sürekli olarak azalmıştır.
    • D) Sürecin sonunda oluşan kararlı klimaks komünitesinde ayrıştırıcı canlılar bulunmaz.
    • E) Süreçte ilk yerleşen otsu bitkiler daima ortamdaki son baskın türler olarak kalır.

12. Bir araştırmacı, bir bölgede yaşayan iki farklı paramesyum türünü (Paramecium aurelia ve Paramecium caudatum) önce ayrı kültür kaplarında aynı besin miktarıyla, ardından aynı kültür kabında bir arada yetiştirmiştir. Birlikte yetiştirildiklerinde P. aurelia birey sayısını artırarak yaşamını sürdürürken, P. caudatum türünün birey sayısı sıfıra inmiştir. Gause tarafından yapılan bu klasik deneyin sonucuna göre aşağıdaki genellemelerden hangisine ulaşılabilir?

    • A) Ekolojik nişleri tamamen aynı olan iki tür aynı komünitede rekabet etmeksizin birlikte yaşayabilir.
    • B) Ekolojik nişleri aynı olan iki tür aynı ortamda sınırlı kaynak için rekabet ettiğinde biri elenir.
    • C) Avcı türler av türlerinin tamamen yok olmasına her zaman engel olur.
    • D) Farklı türler arasındaki besin paylaşımı mutasyona bağlı olarak her koşulda dengelenir.
    • E) İki tür birlikte yaşadığında her iki tür de bu etkileşimden karşılıklı fayda sağlar.

13. Bir ekosistemde azot döngüsünde görev alan bazı canlı türleri ve gerçekleştirdikleri kimyasal dönüşümler aşağıda açıklanmıştır: X canlısı topraktaki amonyumu nitrite, Y canlısı ise nitriti nitrata dönüştürür; Z canlısı ise topraktaki nitratı serbest azota çevirerek atmosfere verir. Buna göre, özellikleri belirtilen X, Y ve Z canlıları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlış bir değerlendirmedir?

    • A) X ve Y canlıları kemosentez yaparak kendi besinlerini üreten ototroflardır.
    • B) Z canlısının faaliyeti topraktaki bağlı azot miktarının azalmasına neden olur.
    • C) X canlısı inorganik maddeleri oksitleyerek kimyasal enerji elde eder.
    • D) Z canlısı denitrifikasyon olayını gerçekleştiren bir bakteridir.
    • E) X ve Y canlılarının faaliyeti sonucunda atmosferdeki serbest azot gazı doğrudan artar.

14. Bir göl ekosistemine tarımsal faaliyetler sonucu aşırı miktarda azot ve fosfor tuzlarının karışmasıyla ötrofikasyon süreci başlamıştır. Bu ekosistemde meydana gelen ötrofikasyon sürecinde aşağıdakilerden hangisinin en son gerçekleşmesi beklenir?

    • A) Alg ve fitoplankton popülasyonlarında ani artış (alg patlaması)
    • B) Su yüzeyinin kaplanmasıyla alt katmanlara geçen ışık miktarının azalması
    • C) Gölün dip kısımlarında oksijensiz ortamda yaşayan canlıların baskın hale gelmesi
    • D) Dipteki organik atık miktarının ve ayrıştırıcı faaliyetinin artması
    • E) Sudaki çözünmüş oksijen oranının kritik seviyenin altına düşmesi

15. Bir kara ekosisteminde yer alan trofik basamaklar arasındaki enerji aktarımı incelenmektedir. Üreticilerden son tüketicilere doğru gidildikçe aktarılan enerjinin yaklaşık %90'ının ısı veya metabolik faaliyetler sonucu kaybedildiği bilinmektedir. Buna göre, bir ekolojik piramitte tabandan tavana doğru çıkıldıkça aşağıdaki değişimlerden hangisinin gerçekleşmesi beklenmez?

    • A) Biyokütlenin (toplam canlı ağırlığı) azalması
    • B) Dokularda biriken zehirli madde miktarının artması
    • C) Toplam aktarılan kullanılabilir enerji miktarının artması
    • D) Genellikle birey sayısının azalması
    • E) Canlıların genellikle vücut büyüklüğünün artması

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.