Atomdan Periyodik Tabloya Kazanım PDF İndir

Sorular

1. 1.

   Çok elektronlu atomlarda aynı tür orbitallerde temel enerji düzeyi arttıkça enerjinin arttığı (1s < 2s < 3s ve 2p < 3p < 4p), aynı temel enerji düzeyinde ise p orbitalinin enerjisinin s orbitalinden yüksek olduğu (2s < 2p ve 3s < 3p) belirlenmiştir. Yalnızca bu verilerden hareketle orbitallerin bağıl enerjilerine ilişkin yapılan aşağıdaki çıkarımlardan hangisi veriye dayalı ve geçerlidir?

   • A) 2p orbitalinin bağıl enerjisi 1s orbitalinden daha yüksektir.
   • B) Bütün p orbitallerinin bağıl enerjisi bütün s orbitallerinden daha yüksektir.
   • C) 3s orbitalinin bağıl enerjisi 2p orbitalinden daha düşüktür.
   • D) 4s orbitalinin bağıl enerjisi 3p orbitalinden daha düşüktür.
   • E) 2s orbitalinin bağıl enerjisi 3p orbitalinden daha yüksektir.
2. 2.

   Çok elektronlu atomlarda orbitallerin bağıl enerjileri incelendiğinde şu iki temel veriye ulaşılmıştır: • Aynı temel enerji düzeyindeki orbitallerde bağıl enerji s < p < d ilişkisini izler. • Aynı orbital türünde temel enerji düzeyi arttıkça orbitalin bağıl enerjisi artar. Yalnızca bu verilere dayanılarak orbitallerin bağıl enerjilerine ilişkin yapılan aşağıdaki tahminlerden hangisi geçerlidir?

   • A) 4p orbitalinin bağıl enerjisi, 4s orbitalinden daha yüksek ve 5p orbitalinden daha düşüktür.
   • B) 4d orbitalinin bağıl enerjisi, 5s orbitalinin bağıl enerjisinden kesinlikle daha düşüktür.
   • C) 3d orbitalinin bağıl enerjisi, 4p orbitalinin bağıl enerjisinden her zaman daha yüksektir.
   • D) 5s orbitalinin bağıl enerjisi, 4p orbitalinin bağıl enerjisinden kesinlikle daha düşüktür.
   • E) 3d orbitalinin bağıl enerjisi ile 4s orbitalinin bağıl enerjisi birbirine eşittir.
3. 3.

   Çok elektronlu atomlarda orbitallerin bağıl enerji sıralamasında 4s < 3d < 4p ve 5s < 4d < 5p ilişkilerinin bulunduğu bilinmektedir. Bu verilerdeki örüntü temel alındığında 6s, 5d ve 6p orbitallerinin bağıl enerjileri arasındaki ilişkiye yönelik en geçerli tahmin aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) 6s < 5d < 6p
   • B) 5d < 6s < 6p
   • C) 6s < 6p < 5d
   • D) 5d < 6p < 6s
   • E) 6p < 5d < 6s
4. 4.

   Çok elektronlu atomlarda orbitallerin bağıl enerjileri incelendiğinde 2p orbitalinin 3s'den, 3p orbitalinin 4s'den ve 4p orbitalinin 5s'den daha düşük enerjiye sahip olduğu gözlenmektedir. Bu verilerdeki sistematik ilişki temel alındığında, 6s orbitalinin bağıl enerjisine ilişkin aşağıdaki tahminlerden hangisi veriye dayalı ve geçerlidir?

   • A) 6s orbitalinin enerjisinin 6p orbitalinden daha yüksek olması
   • B) 6s orbitalinin enerjisinin 5p orbitalinden daha yüksek olması
   • C) 6s orbitalinin enerjisinin 5s orbitaline eşit olması
   • D) 6s orbitalinin enerjisinin 4p orbitalinden daha düşük olması
   • E) 6s orbitalinin enerjisinin 3p orbitalinden daha düşük olması
5. 5.

   Çok elektronlu atomlarda orbitallerin bağıl enerjileri, baş kuantum sayısı (n) ile açısal momentum kuantum sayısının (l) toplamına bağlıdır; n + l değeri büyük olan orbitalin enerjisi daha yüksektir ve bu değerlerin eşitliği durumunda n değeri büyük olan orbital daha yüksek enerjilidir. s için l = 0, p için l = 1 ve d için l = 2 olduğuna göre 4s, 3d ve 4p orbitallerinin bağıl enerjilerinin küçükten büyüğe doğru sıralanışı hangisinde verilmiştir?

   • A) 4s < 4p < 3d
   • B) 3d < 4s < 4p
   • C) 4s < 3d < 4p
   • D) 4p < 3d < 4s
   • E) 3d < 4p < 4s
6. 6.

   19. yüzyıl başında atomun bölünemez tek bir yapı olduğu varsayılırken 20. yüzyılın ilk çeyreğinde elektron, proton ve nötron tanımlanmış; günümüzde ise parçacık hızlandırıcı teknolojileriyle atom altı düzeyde çok sayıda yeni parçacığın varlığı kanıtlanmıştır. Elde edilen bu veriler dikkate alındığında bilimsel bilginin doğası ve değişebilirliğine ilişkin aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

   • A) Bilimsel teoriler geliştikçe önceki deneysel verilerin tamamı bütünüyle geçersiz sayılarak yok kabul edilir.
   • B) Yeni gözlem ve gelişmiş teknolojik araçlarla elde edilen kanıtlar, bilimsel modellerin kapsamının genişlemesini ve güncellenmesini sağlar.
   • C) Atom teorilerinde ulaşılan son deneysel bulgular, gelecekte değişmesi mümkün olmayan mutlak doğruları temsil eder.
   • D) Bilimsel modeller yalnızca zihinsel kabullere dayandığından deneysel araç ve yöntemlerdeki değişimlerden etkilenmez.
   • E) Bir modelin zamanla eksikliklerinin ortaya çıkması, o modelin bilimsel bilgi birikimine hiçbir katkı sağlamadığını gösterir.
7. 7.

   Katot ışınlarıyla yapılan deneylerde tüpteki gazın türü veya elektrotun yapıldığı metal değiştirilse bile sapma açılarından hesaplanan yük/kütle oranının her defasında $-1{,}76 \times 10^{8} \text{ C/g}$ değerinde sabit kaldığı belirlenmiştir. Elde edilen bu deneysel veri ve atom modellerinin tarihsel gelişimi dikkate alındığında, bilimsel bilginin değişebilirliğine ilişkin aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

   • A) Yeni deneysel kanıtlar, Dalton'ın atomların ortak bileşen içermeyen en basit yapı birimleri olduğu varsayımını geçersiz kılarak teorinin revize edilmesini sağlamıştır.
   • B) Bilimsel teoriler ancak doğrudan gözlem yapılamayan mikro ölçekli varsayımlar tamamen terk edildiğinde kanuna dönüşür.
   • C) Yeni atom modelleri geliştikçe önceki teorilerin tüm varsayımları geçerliliğini bütünüyle yitirir ve bilimsel bilgi sıfırdan kurulur.
   • D) Bir atom teorisinin ortaya koyduğu varsayımlar, teknolojik olanaklar yetersiz olsa dahi deneysel bulgulardan bağımsız olarak kesin doğruluğunu korur.
   • E) Deneysel verilerdeki sayısal tutarlılık, atomun yapısına ilişkin ulaşılan bilgilerin gelecekte artık değişmeyeceğinin kesin kanıtıdır.
8. 8.

   Alfa saçılması deneyinde ince altın levhaya gönderilen her 10 000 alfa taneciğinden yaklaşık 9 999 tanesinin levhayı doğrudan geçtiği, yalnızca 1 tanesinin büyük açıyla geri yansıdığı ölçülmüştür. Thomson atom modelinin pozitif yüklerin atom hacmine homojen dağıldığını ileri süren varsayımının bu veriyle çelişerek yerini çekirdekli modele bırakması, bilimsel bilginin doğasına ilişkin aşağıdaki çıkarımlardan hangisini doğrular?

   • A) Bilimsel teoriler zamanla deneylerden bağımsız bir şekilde matematiksel kabullerle doğrudan kanunlara dönüşür.
   • B) Yeni deneysel bulgular ve nicel veriler, mevcut teorilerin varsayımlarını sorgulatarak modellerin değişmesine veya yenilenmesine yol açar.
   • C) Bir modeldeki temel varsayım çürütüldüğünde o güne kadar üretilmiş tüm bilimsel kavramlar geçerliliğini bütünüyle kaybeder.
   • D) Bilimsel modellerin zamanla değişmesi, ilk teorilerin bilimsel yöntem ilkelerine uyulmadan oluşturulduğunu gösterir.
   • E) Ölçüm teknolojileri geliştikçe ulaşılan nihai ve mutlak doğrular sayesinde atom modelleri değişmez kesinliğe ulaşır.
9. 9.

   Klor elementine ait kütle spektrometresi verileri; aynı kimyasal özellikleri gösteren atomlardan bir kısmının 18 nötronlu (bağıl kütlesi 35), bir kısmının ise 20 nötronlu (bağıl kütlesi 37) olduğunu ortaya koymuştur. Dalton atom teorisinde yer alan "Bir elementin bütün atomları kütle ve özellik bakımından birbiriyle tamamen özdeştir." varsayımının bu deneysel verilerle uyuşmaması, bilimsel bilginin doğasına ilişkin hangi çıkarımı doğrular?

   • A) Yeni deneysel bulgular ve veriler, mevcut teorilerin varsayımlarını sorgulatarak bilimsel bilginin güncellenmesini ve genişletilmesini sağlar.
   • B) Bir teorinin herhangi bir varsayımı çürütüldüğünde o güne kadar ulaşılan tüm bilimsel açıklamalar bütünüyle geçerliliğini yitirir.
   • C) Bilimsel teoriler yeterli deneysel kanıtla desteklendikten sonra kesinleşerek değişmez bilimsel yasalara dönüşür.
   • D) Atom modellerindeki dönüşümler yalnızca soyut akıl yürütmelere dayanır; ölçülen nicel verilerin model değişiminde belirleyici rolü yoktur.
   • E) Kütle farklılığının deneysel olarak saptanması, Dalton'ın kimyasal tepkime ve bileşik oluşumuna dair açıkladığı temel yasaları tamamen geçersiz kılmıştır.
10. 10.

    Dalton'ın atomu bölünemez en küçük yapı birimi kabul eden varsayımı; elektron, proton ve nötron gibi atom altı taneciklerin deneysel olarak keşfedilmesiyle geçerliliğini yitirmiş, günümüzde hızlandırıcı teknolojileriyle yürütülen ileri araştırmalar ise atom altı düzeydeki yapıların daha ayrıntılı açıklanmasını sağlamıştır. Bu tarihsel gelişim ve deneysel veriler dikkate alındığında, bilimsel bilginin doğası ve değişebilirliğine ilişkin aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

    • A) Yeni bir deneysel veri elde edildiğinde önceki teorilerin tüm varsayımları bütünüyle reddedilir ve bilimsel birikim kesintiye uğrar.
    • B) Deneylerle desteklenen atom teorileri zamanla kanun hâline gelerek kesinleşir ve yeni bulgularla revize edilemez.
    • C) Atom modellerinin tarihsel süreçte değişmesi, atomun yapısına dair üretilen bilimsel bilgilerin hiçbir dönemde güvenilir olmadığını gösterir.
    • D) Atom kuramlarındaki varsayımlar, teknolojik araçlardan ve deneysel ölçümlerden bağımsız olarak yalnızca kuramsal kabullerle şekillenir.
    • E) Bilimsel bilgi mutlak ve değişmez doğrular içermez; mevcut açıklamaların yetersiz kaldığı yeni deneysel kanıtlar ortaya çıktıkça modeller geliştirilir ve yenilenir.
11. 11.

    Atom altı taneciklere ilişkin keşif yılı, kütle ve yük verileri şu şekildedir: Elektron: 1897 yılında keşfedilmiş olup kütlesi hidrojen atomunun yaklaşık 1/1836'sı kadar, bağıl yükü -1'dir.Proton: 1919 yılında keşfedilmiş olup bağıl kütlesi 1 akb, bağıl yükü +1'dir.Nötron: 1932 yılında keşfedilmiş olup bağıl kütlesi 1 akb, bağıl yükü 0'dır.Bu veriler ve atom modellerinin tarihsel gelişimi dikkate alındığında, bilimsel bilginin değişebilirliğine ilişkin aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

    • A) Bilimsel bilgi mutlak ve değişmez gerçeklerden oluştuğu için ortaya atılan ilk atom teorisinin temel kabulleri günümüzde de aynen geçerlidir.
    • B) Yeni deneysel kanıtlar ve ölçümler ortaya çıktıkça mevcut modellerin varsayımları sorgulanır, yetersiz kalan açıklamalar geliştirilir veya yenilenir.
    • C) Atom altı taneciklerin keşif süreci, bilimsel modellerin deneysel verilere ihtiyaç duymaksızın yalnızca kuramsal varsayımlarla değiştiğini gösterir.
    • D) Yeni bir parçacık keşfedildiğinde önceki modelin başarıyla açıkladığı tüm olgular geçersiz kalır ve eski teoriler tamamen yanlış ilan edilir.
    • E) Bilimsel bir model geniş kabul gördükten sonra yeni gözlem ve veriler elde edilse dahi modelin yapısında herhangi bir değişiklik yapılamaz.
12. 12.

    Rutherford atom modelinde atom kütlesinin yalnızca protonlarla açıklanamaması üzerine yapılan çalışmalar sonucunda Chadwick (1932), nötronu keşfederek çekirdek kütlesine yönelik modeli güncellemiştir. Bu tarihsel süreç ve deneysel veriler dikkate alındığında bilimsel bilginin değişebilirliği hakkında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

    • A) Yeni deneysel bulgular, mevcut modellerin yetersiz kaldığı durumları açıklayarak teorilerin geliştirilmesini ve güncellenmesini sağlar.
    • B) Bilimsel bir modelin değişmesi için önceki teoride ileri sürülen tüm varsayımların tamamen reddedilmesi zorunludur.
    • C) Yeni parçacıkların keşfi, atom teorilerinin zamanla mutlak ve hiçbir zaman değişmeyecek yasalara dönüştüğünü gösterir.
    • D) Bilimsel teoriler yalnızca teorik kabullerle şekillenir; deneysel ölçümler teorilerin yapısında herhangi bir değişime yol açmaz.
    • E) Önceki modellerde öngörülen eksiklikler, sonraki araştırmacıların yeni kanıtlar aramasına katkı sağlamaz.
13. 13.

    Bohr atom modelinde elektronların çekirdek çevresinde belirli dairesel yörüngelerde dolandığı varsayılmış; ancak çok elektronlu atomların spektrum verileri ve Heisenberg'in belirsizlik ilkesi elektronların kesin yörüngelerinin bilinemeyeceğini, yalnızca bulunma olasılığı yüksek hacimsel bölgelerin (orbital) tanımlanabileceğini ortaya koymuştur. Deneysel ve kuramsal verilerdeki bu gelişmelere dayalı olarak bilimsel bilginin değişebilirliği hakkında aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

    • A) Bir teorinin yetersizliği kanıtlandığında önceki tüm varsayımlar tamamen reddedilir ve bilimsel süreç sıfırdan başlar.
    • B) Yeni deneysel gözlemler yalnızca mevcut teorilerin doğruluğunu ispatlamak amacıyla kullanılır.
    • C) Bilimsel bir modelin geçerli sayılması için atomun tüm özelliklerini değişmeyecek biçimde açıklaması gerekir.
    • D) Teorilerin zamanla değişmesi, ortaya konan bilimsel bilgilerin güvenilmez ve rastlantısal olduğunu gösterir.
    • E) Yeni deneysel bulgular ve açıklanamayan olgular, var olan teorilerin eksik varsayımlarını düzelterek bilginin güncellenmesini sağlar.
14. 14.

    Dalton'ın atomu bölünemez küreler olarak tanımlaması, Thomson'ın elektronu keşfiyle atomun bölünebilirliğini göstermesi ve Rutherford'un alfa saçılması deneyiyle çekirdekli yapıyı kanıtlaması gibi tarihsel gelişmeler dikkate alındığında bilimsel bilginin doğasına ilişkin aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

    • A) Bilimsel teoriler mutlak doğrulardan oluştuğu için zamanla yeni deneylerle çürütülemez veya değiştirilemez.
    • B) Yeni bir atom modeli ortaya konduğunda önceki teorilerde yer alan tüm kabuller bütünüyle geçersiz kalır.
    • C) Bilimsel bilginin gelişimi yalnızca teorik varsayımlara dayanır ve deneysel verilerden bağımsız ilerler.
    • D) Yeni deneysel kanıtlar ve bulgular, var olan teorilerin yetersiz kalan kısımlarının revize edilmesini veya geliştirilmesini sağlar.
    • E) Bir model deneysel olarak kabul gördükten sonra bilim insanları atomun yapısına yönelik araştırmaları sonlandırır.