Konuşmasında karşılaştırma yapabilme Konu Anlatımı

Konu anlatımı notları

1. Karşılaştırma Nedir?

   Karşılaştırma; en az iki varlık, durum, kavram veya olayın benzer ya da farklı yönlerinin bir arada ele alınmasıdır. Günlük yaşamda ve topluluk önünde yaptığımız konuşmalarda düşüncelerimizi daha anlaşılır, inandırıcı ve etkili kılmak için karşılaştırmalardan sıkça yararlanırız.

   Bir konuşmada karşılaştırma yaparken şu amaçlar öne çıkar:

   • Bir konunun ayırt edici özelliklerini belirginleştirmek
   • Dinleyicinin zihninde somut ve dengeli bir fikir oluşturmak
   • İki farklı durumu ortak ölçütler üzerinden değerlendirerek nesnel çıkarımlarda bulunmak

   Karşılaştırma yaparken oysaki, buna karşın, -e rağmen, farklı olarak, benzer biçimde ve daha gibi geçiş ve bağlantı ifadelerinden yararlanırız.

   Verileri Analiz Etme ve Ölçüt Belirleme

   Konuşmamızda karşılaştırma yapabilmek için öncelikle kıyaslayacağımız unsurları belirli ölçütlere göre incelememiz gerekir. Tablolar, bilgileri düzenli sunduğu için karşılaştırma konuşmalarında güçlü birer kanıttır.

   Geleneksel Türk tiyatrosuna ait iki türün incelendiği aşağıdaki veri tablosunu ele alalım:

   • Karagöz: Perde arkasında sergilenir, hayalî tarafından tek başına oynatılır, tasvirler ve ışık desteği kullanılır.
   • Orta Oyunu: Seyircilerle çevrili açık bir alanda (meydanda) sergilenir, canlı oyuncularla oynanır, az sayıda yalın dekor ögesi yer alır.

   Bu verileri konuşmaya aktarırken sahnelenme yeri, icra yöntemi ve kullanılan araçlar gibi ortak ölçütler üzerinden ilişki kurarız.

   Karşılaştırma Cümleleri Nasıl Kurulur?

   Tablodaki ham bilgileri düz bir liste gibi okumak etkili bir konuşma sağlamaz. Dinleyicinin zihninde ilişki kurabilmesi için zıtlık ve benzerlik belirten dil yapılarından yararlanmalıyız.

   Yukarıdaki tablodan hareketle oluşturulabilecek nitelikli konuşma cümleleri:

   • "Karagöz oyunu beyaz bir perdenin arkasında gölge tekniğiyle icra edilirken orta oyunu etrafı seyircilerle çevrili canlı bir meydanda sergilenir."
   • "Orta oyununda roller canlı oyuncular arasında paylaşılmıştır; oysaki Karagöz'de bütün tipler tek bir sanatçının, yani hayalînin sesinde hayat bulur."
   • "Her iki gösteri türü de güldürü ögeleri ve doğaçlamaya dayanmasına karşın, sahneleme tekniği ve görsel araçlar bakımından birbirinden ayrılır."

   Görüldüğü üzere karşılaştırma bildiren sözcükler, veriler arasındaki mantıksal bağı güçlendirir.

   Kendi Karşılaştırmalı Konuşmanı Hazırla

   Bir tablo, grafik ya da araştırma verisinden yararlanarak karşılaştırmalı bir konuşma yaparken şu basamakları izleyebilirsin:

   1. Ölçütleri belirle: Karşılaştıracağın iki ögenin hangi yönlerini ele alacağını baştan tespit et (örneğin tür, malzeme, işlev, tarihî dönem).
   2. Veriler arasındaki ilişkiyi kur: Hangi noktada benzer, hangi noktada zıt olduklarını analiz et.
   3. Uygun bağlayıcıları seç: Konuşmanda zıtlık ve benzerlik bildiren ifadelere dengeli biçimde yer ver.
   4. Tekrardan kaçın: Aynı karşılaştırma ifadesini art arda kullanmak yerine söz varlığını çeşitlendir.

   Bu aşamaları takip ederek hazırlanan bir konuşma; tutarlı, kanıta dayalı ve dinleyici için son derece ikna edici olur.