Konuşmasında açık ve örtük ifadeleri kullanabilme Konu Anlatımı

Konu anlatımı notları

1. Sözün Görünen ve Gizlenen Anlamı

   Günlük iletişimimizde ve hazırlıklı konuşmalarımızda iletmek istediğimiz mesajları iki farklı yolla aktarırız: açık ifade ve örtük ifade.

   Açık İfade: Cümlede doğrudan söylenen, yoruma gerek bırakmayan, ilk bakışta herkesçe aynı şekilde anlaşılan kesin yargılardır.
   Örnek: "Okulumuzdaki geleneksel ebru atölyesi cumartesi günü saat onda başlayacaktır."

   Örtük İfade: Sözün doğrudan söylenmediği; cümlenin bağlamından, kullanılan sözcüklerin çağrışımından veya mantıksal çıkarımlardan anlaşılan gizli anlamlardır.
   Örnek: "Ebru atölyesine bu hafta da zamanında yetişebildik." (Bu ifade, atölyeye daha önceki haftalarda da katılındığını ve geçmişte de yetişme telaşı yaşandığını örtük olarak bildirir.)

   Kültürel Verileri Okuma ve Anlamlandırma

   Konuşmalarımızı güvenilir verilere dayandırmak iletilerimizi güçlendirir. Aşağıdaki veriler, bir okulun geleneksel sanat kulüplerine iki yıl boyunca katılan öğrenci sayılarını göstermektedir:

   • Ebru Kulübü: Geçen yıl 25 öğrenci, bu yıl 40 öğrenci
   • Hüsnühat Kulübü: Geçen yıl 15 öğrenci, bu yıl 30 öğrenci
   • Çini Kulübü: Geçen yıl 35 öğrenci, bu yıl 32 öğrenci
   • Minyatür Kulübü: Geçen yıl açılmadı, bu yıl 20 öğrenci

   Bu verilerden yola çıkarak hem doğrudan söylenebilecek açık gerçekler hem de arka plandaki yönelimleri sezdiren örtük iletiler oluşturabiliriz.

   Veriyi Konuşmaya Dönüştürme

   Bir konuşmacı, yukarıdaki kulüp katılım verilerini dinleyicilere aktarırken amacına göre açık veya örtük ifadelerden yararlanır:

   1. Açık İfade Örnekleri

   • "Hüsnühat kulübüne katılan öğrenci sayısı bu yıl iki katına çıkmıştır." (Veri doğrudan ve yoruma kapalı olarak belirtilmiştir.)
   • "Minyatür kulübü ilk kez bu eğitim öğretim yılında faaliyet göstermektedir." (Doğrudan olgusal aktarım yapılmıştır.)

   2. Örtük İfade Örnekleri

   • "Geleneksel sanatlarımız arasında artık minyatür de öğrencilerimizin ilgisini çekmeye başladı." (Daha önce bu sanat dalının okulda yer bulamadığı veya geri planda kaldığı örtük olarak iletilir.)
   • "Çini kulübünde geçen yılki heyecanın korunduğunu söylemek güçleşiyor." (Sayıların düşüşe geçtiği ve ilginin azaldığı doğrudan söylenmeyip sezdirilmektedir.)

   Konuşurken Nelere Dikkat Etmeliyiz?

   Başarılı bir konuşmacı, dinleyicinin dikkatini ve algısını yönlendirmek için açık ve örtük ifadeleri dengeli kullanır:

   • Netlik gerektiğinde açık ifadeleri seçin: Sayısal veriler, duyurular ve kesin kurallar aktarılırken yanlış anlamaları önlemek için açık ifadeler tercih edilmelidir.
   • Anlatımı zenginleştirmek için örtük ifadelerden yararlanın: Dinleyicinin çıkarım yapmasını sağlamak, nezaket bildirmek veya eleştiriyi daha yapıcı kılmak için örtük anlamlar anlatıma derinlik katar.
   • Bağlamı doğru kurun: Örtük iletiler dinleyicinin bilgi birikimi ve paylaşılan bağlam sayesinde çözümlenir; bu nedenle dinleyici kitlesinin düzeyi mutlaka gözetilmelidir.