Konuşma sürecine yönelik öz yansıtma yapabilme/kendini uyarlayabilme Konu Anlatımı

Konu anlatımı notları

1. Konuşurken Kendimizi Gözlemlemek

   Bir bilim insanı, deney yaparken ortamdaki değişkenleri, araç gereçleri ve elde ettiği verileri dikkatle inceler. Benzer biçimde iyi bir konuşmacı da sözlü iletişim anında yalnızca anlattığı konuya değil, kendi anlatım sürecine de odaklanır. Bir konuşmanın nasıl ilerlediğini fark etme, eksikleri ve güçlü yönleri anlama becerisine öz yansıtma denir.

   Sınıfta yaptığımız bir deneyin sonuçlarını arkadaşlarımıza sunarken konuşma sürecini şu açılardan takip ederiz:

   • Verilerin anlaşılırlığı: Deney adımlarını ve gözlem sonuçlarını dinleyicilerin rahatça takip edip edemediğini sezmek.
   • Beden dili ve ses: Ses şiddetimizin sınıfın her yerine ulaşıp ulaşmadığını kontrol etmek.
   • İletişim akışı: Konuşurken gereksiz duraklamalar yapıp yapmadığımızı fark etmek.

   Etkili İletişimin Temel Ölçütleri

   Bilimsel bir çalışmada sonuca etki eden değişkenler bulunduğu gibi, konuşmamızın başarısını belirleyen temel ögeler de vardır. Bu ögeleri konuşma esnasında izlemek öz yansıtmanın ilk basamağıdır.

   Konuşurken izlememiz gereken başlıca ögeler şunlardır:

   • Konuşma Hızı: Deney verilerini aktarırken çok hızlı konuşmak dinleyicilerin karmaşık bilgileri kaçırmasına, çok yavaş konuşmak ise dikkatlerin dağılmasına yol açar.
   • Ses Tonu ve Vurgu: Önemli bir bulguyu ya da dikkat çekici bir gözlem sonucunu belirtirken ses tonunu amaca uygun şekilde değiştirmek gerekir.
   • Dinleyici Dönütleri: Dinleyicilerin yüz ifadeleri, bakışları ve sessizlikleri; anlattıklarımızın ne ölçüde kavrandığına dair somut veriler sunar.

   Gözleme Dayalı Düzeltmeler Yapma

   Öz yansıtmanın en kritik aşaması, konuşma esnasında elde ettiğimiz gözlemlere göre konuşmamızı anında yeniden düzenleyebilmektir. Tıpkı beklenmeyen bir deney sonucunda yöntemi gözden geçirmek gibi, konuşma akışındaki aksaklıkları da anında uyarlayabiliriz.

   Uygulayabileceğimiz bazı uyarlama adımları şunlardır:

   • Dinleyicilerin deney basamaklarını kavramakta zorlandığını fark ettiğimizde konuşma hızımızı düşürebilir ve ilgili aşamayı kısa bir cümleyle özetleyebiliriz.
   • Arka sıradaki arkadaşımızın duymakta zorlandığını belirten bir hareketini gördüğümüzde sesimizin düzeyini güvenli bir biçimde yükseltebiliriz.
   • Söylediğimiz bir terimin ya da sayının yanlış anlaşıldığını sezinlediğimizde "Başka bir deyişle..." veya "Daha açık belirtmek gerekirse..." gibi köprü ifadelerle anlatımı tazeleyebiliriz.

   Gelişimi İzleme ve Bir Sonraki Adımı Planlama

   Konuşma tamamlandıktan sonra yapılan nesnel bir değerlendirme, iletişim becerilerimizin kalıcı olarak gelişmesini sağlar. Sürecin sonunda şu soruları kendimize yönelterek konuşma sürecimizin bir özetini çıkarabiliriz:

   1. Sunum boyunca sesimi ve konuşma hızımı dinleyicilerin ilgisine göre dengeleyebildim mi?
   2. Gözlem ve deney verilerini aktarırken anlaşılır ve tarafsız bir dil kullanabildim mi?
   3. Dinleyicilerden gelen sözlü ya da sözsüz iletileri doğru okuyup anlatımımı gerektiği anda uyarlayabildim mi?

   Bu sorulara verilen içten yanıtlar, bir sonraki konuşmamızda hangi yönlerimizi güçlendirmemiz gerektiğini gösteren en güvenilir kılavuzdur.