Ücretsiz Kullanmaya Başla

Hikâye edici metin yaz Konu Anlatımı

MEB · 7. Sınıf · Türkçe · BİR HİLAL UĞRUNA

7. Sınıf Türkçe dersi Hikâye edici metin yaz konu anlatımı.

Konu anlatımı notları

  1. Bilimsel Verilerde Yazım Kuralları

    Bir bilimsel çalışmada gözlemlerin, ölçüm sonuçlarının ve kullanılan araçların doğru aktarılması, deneyin güvenilirliği kadar raporlama dilinin doğruluğuna da bağlıdır. Deney günlükleri ve gözlem formları düzenlenirken belirli yazım kurallarına özen gösterilir:

    • Sayıların ve Ölçü Birimlerinin Yazımı: Deneylerde ölçüm bildiren sayılar ile birimler arasında boşluk bırakılır. Sayılara getirilen ekler, kesme işaretiyle ayrılarak sayının okunuşuna uygun ses uyumuna göre yazılır. Örneğin: "Sıvı sıcaklığı 25 °C'ye ulaştığında tepkime başladı."
    • Uluslararası ve Geleneksel Kısaltmalar: Metre (m), gram (g), mililitre (mL) gibi uluslararası ölçü birimleri kısaltılırken nokta kullanılmaz. Buna karşılık geleneksel kısaltmalardan olan ve sonuna nokta konan ifadelere ek geldiğinde kesme işareti kullanılmaz; ek, doğrudan noktadan sonra yazılır (vb.leri gibi).
    • Sıra Bildiren Sayılar: Deney aşamalarında kullanılan derece ve sıra sayıları rakamla yazıldığında ya nokta kullanılır ya da kesme işaretiyle derece eki eklenir: "2. deney tüpü" veya "2'nci deney tüpü". Her ikisinin aynı anda kullanılması yazım yanlışına yol açar.

    Değişkenleri ve Veri Gruplarını Düzenleme

    Kontrollü bir deneyde birden fazla değişken türü ve grup yer alır. Bu bilgilerin birbiriyle karışmasını önlemek için iki nokta ve noktalı virgül işaretlerinden yararlanılır:

    • İki Nokta (:): Kendisiyle ilgili açıklama verilecek ya da örnekler sıralanacak ifadelerin sonuna konur. Deney parametreleri listelenirken sıklıkla kullanılır.
      Örnek: Deneyin temel değişkenleri şunlardır: bağımsız değişken, bağımlı değişken ve sabit tutulan değişkenler.
    • Noktalı Virgül (;): Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için kullanılır. Farklı deney düzeneklerinde toplanan veriler gruplandırılırken noktalı virgüle başvurulur.
      Örnek: A düzeneğinde sıcaklık 20 °C, ışık miktarı 500 lüks; B düzeneğinde sıcaklık 35 °C, ışık miktarı 1000 lüks olarak belirlendi.

    Not: İki noktadan sonra gelen kısım bağımsız bir cümle niteliğinde değilse ve özel isim içermiyorsa küçük harfle başlar.

    Sıralama ve Eklerin Ayrılması

    Gözlem notlarının net ve anlaşılır olması, anlatımda anlam belirsizliğini önleyen noktalama işaretlerinin yerinde kullanılmasına bağlıdır:

    • Eş Görevli Ögelerin Ayrılması: Deneyde kullanılan malzemeler, kimyasal maddeler ve ölçüm araçları peş peşe sıralanırken aralarına virgül (,) konur.
      Örnek: Deney masasına beherglas, dereceli silindir, koruyucu gözlük ve kronometre yerleştirildi.
    • Sıralı Cümlelerin Birbirinden Ayrılması: Birbiri ardınca gerçekleşen deney basamakları virgülle birbirine bağlanabilir.
      Örnek: Isıtıcı çalıştırıldı, kronometre başlatıldı, beşer dakika arayla sıvı seviyesi kaydedildi.
    • Kesme İşareti ('): Deney raporunda geçen kurum, kuruluş ve kurul adlarına gelen ekler kural gereği kesme işaretiyle ayrılmaz (TÜBİTAK'ın bir istisna olarak kısaltma olması sebebiyle ayrılır; ancak Deney Hayvanları Etik Kuruluna ifadesinde ayrılmaz). Özel adlara veya belirli bir tarihi bildiren gün ve ay adlarına gelen çekim ekleri kesme işaretiyle ayrılır.

    Metin İnceleme ve Düzeltme

    Aşağıdaki deney günlüğünde yer alan yazım ve noktalama tercihlerini inceleyelim:

    Hatalı Metin:
    "Işık şiddetinin fotosentez hızına etkisini ölçmek için 1'inci. düzenek hazırlandı, Deneyde kullanılan malzemeler şunlardır; özdeş su bitkisi, deney tüpü, cetvel ve led lamba. Gözlem saat 14.30 da başladı ve tüpdeki gaz kabarcığı sayısı 10 dk. aralıklarla kaydedildi."

    Düzeltilmiş Metin:
    "Işık şiddetinin fotosentez hızına etkisini ölçmek için 1. düzenek hazırlandı. Deneyde kullanılan malzemeler şunlardır: özdeş su bitkisi, deney tüpü, cetvel ve LED lamba. Gözlem saat 14.30'da başladı ve tüpteki gaz kabarcığı sayısı 10 dakika aralıklarla kaydedildi."

    Düzeltme Nedenleri:

    • 1'inci. ifadesinde hem nokta hem ek kullanılamaz; 1. veya 1'inci biçiminde yazılmalıdır.
    • Açıklama yapılacak cümlenin sonuna noktalı virgül (;) değil, iki nokta (:) getirilmelidir.
    • Büyük harfle yapılan kısaltmalar (LED) büyük harfle yazılır.
    • Saat ve dakika arasına iki nokta değil, tek nokta (.) konur; gelen ek kesme işaretiyle ayrılır ve ünsüz uyumuna uyar (14.30'da).
    • Tüpdeki sözcüğünde ünsüz benzeşmesi kuralına uyularak tüpteki yazılmalıdır.