Haber Kipleri, Dilek Kipleri ve Kişi Ekleri Konu Anlatımı

Konu anlatımı notları

1. Kendi Okuma Sürecini Fark Etmek

   Okuma yalnızca sözcükleri seslendirmek ya da satırları gözle takip etmek değildir. Nitelikli bir okur; metne başlamadan önce, okuma sırasında ve okuma sonrasında kendi anlama düzeyini sürekli denetler. Bu farkındalığa öz yansıtma denir.

   Okuma sürecinde öz yansıtma yapan bir öğrenci şu soruları kendine sorar:

   • "Metnin ana düşüncesini ve olay örgüsünü kavramakta zorlanıyor muyum?"
   • "Bilinmeyen kelimelerle karşılaştığımda ne yapıyorum?"
   • "Seçtiğim okuma hızı ve ortamı bu metin türü için uygun mu?"

   Bu sorulara verilen içten yanıtlar, okuma sürecini gerektiğinde değiştirmemize ve kendimizi uyarlamamıza olanak tanır.

   Bir Okuma Takip Formunu İnceleyelim

   Bir okur, kendi okuma alışkanlıklarını nesnel olarak görebilmek için okuma takip formlarından veya veri tablolarından yararlanabilir. Aşağıdaki tablo, 7. sınıf öğrencisi Zeynep'in bir haftalık okuma sürecine ait gözlemlerini içermektedir:

   • Metin Türü: Bilgilendirici Metin (Bilimsel Makale Uyarlaması) | Okuma Hızı: Çok Hızlı | Karşılaşılan Durum: Kavramlar birbirine karıştı, ana düşünce belirlenemedi.
   • Metin Türü: Edebî Metin (Hikâye) | Okuma Hızı: Orta | Karşılaşılan Durum: Olay akışı ve kahramanların duyguları rahatlıkla kavrandı.
   • Metin Türü: Düşünce Yazısı (Deneme) | Okuma Hızı: Hızlı | Karşılaşılan Durum: Yazarın savunduğu temel görüş tam olarak anlaşılamadı.

   Bu veriler incelendiğinde Zeynep'in özellikle düşünceye ve bilgi aktarımına dayalı metinlerde hızını ayarlayamadığı için anlama güçlüğü yaşadığı görülmektedir.

   Veriden Çözüme: Okuma Stratejisini Güncelleme

   Öz yansıtmanın temel amacı, eksik veya aksayan yönü fark ettikten sonra kendini uyarlama becerisini devreye sokmaktır. Verilen tablodaki aksaklıkları gidermek için şu adımlar izlenir:

   1. Hızı Metin Türüne Göre Ayarlama: Bilgilendirici metinler terim ve kavram ağırlıklı olduğu için hikâye edici metinlere göre daha dikkatli ve kontrollü bir hızla okunmalıdır.
   2. Not Alma ve İşaretleme Yapma: Anlaşılmayan cümlelerin altı çizilmeli, anahtar kavramlar kenara not edilmelidir.
   3. Geri Dönüşlü Okuma: Anlam kopukluğu yaşandığı anda okuma sürdürülmemeli, bir önceki paragrafa dönülerek anlam bağı yeniden kurulmalıdır.

   Kendi okuma davranışını bu şekilde yeniden düzenleyen bir okur, anlam kurma sürecini başarıyla yönetmiş olur.

   Kendimizi Değerlendirelim

   Okuma sürecinde etkin bir iletişim ve anlam kurma başarısı yakalamak için şu öz değerlendirme ilkelerini alışkanlık hâline getirebiliriz:

   • Amaca Uygunluk: Metni eğlenmek için mi yoksa bilgi edinmek için mi okuduğumu biliyorum.
   • Yöntem Belirleme: Metnin yoğunluğuna göre göz gezdirerek okuma, not alarak okuma veya derinlemesine okuma yöntemlerinden uygun olanını seçiyorum.
   • Onarma Becerisi: Anlamadığım bir bölüm olduğunda metinden kopmak yerine durup stratejimi değiştiriyorum.

   Unutmayınız; iyi bir okur, hata yapmayan değil, anlama sürecindeki tıkanıklıkları fark edip yöntemini başarıyla uyarlayabilen okurdur.