Fiillerde Yapı Konu Anlatımı

Konu anlatımı notları

1. Görüş ile Kanıt Arasındaki Fark

   Günlük yaşamda ya da akademik çalışmalarda bir durum, olay veya fikir hakkında değerlendirme yaparken kişisel beğenilerimizden fazlasına ihtiyaç duyarız. Bir düşüncenin inandırıcı, nesnel ve geçerli olabilmesi için somut verilere, yani kanıtlara dayanması gerekir.

   • Kişisel Görüş (Öznel Yargı): Kişinin kendi duygularına veya zevklerine dayanan, doğruluğu ya da yanlışlığı kişiden kişiye değişen ifadelerdir. Örneğin, "En güzel kitaplar tarihi romanlardır." yargısı kanıtlanamaz bir beğenidir.
   • Kanıta Dayalı Yargı (Nesnel Değerlendirme): Ölçülebilir, doğrulanabilir veya araştırma sonuçlarıyla desteklenen yargılardır. Örneğin, "Okul kütüphanesinde bu yıl en çok ödünç alınan tür, yüzde kırk beşlik oranla bilim kurgu romanları olmuştur." ifadesi sayısal bir gerçeğe dayanır.

   Yazılı anlatımda bir iddia öne sürerken iddiamızı kanıtlayan sayısal veriler, gözlemler ya da araştırma bulguları sunmak metnimizin ikna gücünü artırır.

   Verileri İnceleme ve Karşılaştırma İlkeleri

   Tablo ve grafikler; bilgileri düzenli, açık ve karşılaştırılabilir bir biçimde sunan görsel araçlardır. Bu verileri yorumlarken şu aşamalar izlenmelidir:

   1. Başlık ve Değişkenleri Belirleme: Tablonun hangi konuyu, hangi zaman dilimini veya hangi grupları incelediği tespit edilir.
   2. En Yüksek ve En Düşük Değerleri Saptama: Veriler arasındaki zirve noktaları ve düşüşler belirlenerek genel eğilim anlaşılır.
   3. Benzerlik ve Farklılıkları Karşılaştırma: Unsurlar birbiriyle oranlanır; artış, azalış veya sabit kalma durumları incelenir.

   Önemli bir kural olarak, verilerde açıkça yer almayan varsayımlar veya kişisel tahminler kesin birer sonuç gibi sunulmamalıdır. Yalnızca tabloda var olan göstergeler üzerinden çıkarım yapılmalıdır.

   Metin Oluşturma Adımları ve Dil Unsurları

   Verilerden elde ettiğimiz sonuçları bir metne aktarırken planlı ve açık bir dil kullanmalıyız. Başarılı bir yazılı değerlendirme şu bölümleri içerir:

   • Giriş (Durum Tespiti): İncelenen konunun ve tablodaki temel verinin ana hatlarıyla tanıtıldığı bölümdür.
   • Gelişme (Kanıtlama ve Karşılaştırma): Belirlenen ölçütlere göre sayısal verilerin karşılaştırıldığı, neden-sonuç ilişkilerinin kurulduğu bölümdür. Burada durum ve miktar zarflarından (örneğin; belirgin şekilde, hızla, fazlaca) yararlanmak anlatımı güçlendirir.
   • Sonuç (Genel Yargı ve Öneri): Elde edilen kanıtlara dayanarak ulaşılan nihai yargı ve varsa geliştirilen çözüm önerisi dile getirilir.

   Yazımızda nesnel bir üslup benimsenmeli, gerekçeler "çünkü, bundan dolayı, verilerden hareketle" gibi bağlayıcı ögelerle desteklenmelidir.

   Örnek İnceleme ve Çözümleme

   Bir okulda yürütülen kitap okuma projesinde öğrencilerin aylık ortalama kitap okuma süreleri incelenmiş ve şu sonuçlara ulaşılmıştır:

   • Ekim: 180 dakika
   • Kasım: 240 dakika
   • Aralık: 310 dakika

   Örnek Değerlendirme Metni:

   "Ekim ve aralık ayları arasındaki veriler incelendiğinde öğrencilerin kitap okumaya ayırdıkları sürenin her ay düzenli olarak arttığı görülmektedir. Ekim ayında yüz seksen dakika olan süre, aralık ayında üç yüz on dakikaya ulaşarak belirgin bir yükseliş göstermiştir. Bu durum, okulda başlatılan okuma projesinin öğrencilerin okuma alışkanlığı üzerinde olumlu bir etki oluşturduğunu somut biçimde kanıtlamaktadır."

   Görüldüğü üzere metinde hem sayısal veriler doğrudan kullanılmış hem de bu verilere dayanarak mantıklı ve tutarlı bir sonuca ulaşılmıştır.