Parçada Anlam, Metnin Dil ve Anlatım Özellikleri Kazanım Test Çöz

Sorular

1. 1.

   Özdeş taze bir yumurta, saf su dolu bir kaba bırakıldığında doğrudan dibe batmıştır. Ardından kaba azar azar yemek tuzu ilave edilip tamamen çözüldükçe yumurtanın yavaşça yukarı doğru hareket ettiği ve en sonunda su yüzeyinde yüzdüğü gözlenmiştir. Bu gözlem verisinden hareketle aşağıdaki genellemelerden hangisine ulaşılabilir?

   • A) Sıvı içinde çözünen maddeler sıvının yoğunluğunu artırarak cisimlere uygulanan kaldırma etkisini güçlendirir.
   • B) Saf suyun içine atılan tüm katı cisimler kütlelerine bakılmaksızın dibe batar.
   • C) Tuz ilave edilmesi yumurtanın kendi ağırlığının ve hacminin aniden azalmasına yol açmıştır.
   • D) Yumurtanın yüzmesi yalnızca kaptaki su miktarının çoğalmasıyla gerçekleşen bir durumdur.
2. 2.

   Aynı oyuncak araba, eğimi ve yüksekliği sabit tutulan bir rampanın tepesinden sırasıyla cam zemin, ahşap zemin ve halı zemin üzerine serbest bırakılmıştır. Yapılan hassas ölçümlerde arabanın en uzun mesafeyi cam zeminde, orta mesafeyi ahşap zeminde, en kısa mesafeyi ise halı zeminde katederek durduğu kaydedilmiştir. Bu deneyin sonuçlarından hareketle zemin ile hareket arasındaki ilişkiye dair hangi çıkarım yapılabilir?

   • A) Pürüzsüz ve kaygan yüzeyler cisimlerin hareketine daha az direnç gösterir.
   • B) Zemin yüzeyinin pürüzlülüğü arttıkça cismin hareketini engelleyen sürtünme etkisi de artar.
   • C) Halı zemin, tekerleklerin dönme hızını artıran özel bir esnekliğe sahiptir.
   • D) Rampanın yüksekliği değiştirilmeden arabanın aldığı mesafeyi değiştirmek mümkün değildir.
3. 3.

   Özdeş üç cam kavanoza 80 °C sıcaklıkta eşit miktarda sıcak su doldurulmuştur. Birinci kavanoz açıkta bırakılmış, ikincisi alüminyum folyo ile kaplanmış, üçüncüsü ise kalın yün kumaşla sarılmıştır. Yarım saat sonra yapılan ölçümde su sıcaklığının en yüksek yün kumaşla sarılı kavanozda kaldığı, açıkta kalan kavanozdaki suyun ise en fazla soğuduğu tespit edilmiştir. Bu deneyden elde edilen bulgular doğrultusunda ulaşılabilecek genel çıkarım hangisidir?

   • A) Alüminyum folyo, ısının dışarı kaçmasını tamamen engelleyen en iyi yalıtkandır.
   • B) Sıcak suların soğuma süresi sadece bulundukları kabın cam kalınlığına bağlıdır.
   • C) Yalıtım amacıyla kullanılan uygun kaplama malzemeleri ısının çevreye yayılmasını yavaşlatır.
   • D) Açıkta bırakılan kaplardaki suyun sıcaklığı zaman geçse de asla değişmez.
4. 4.

   Aynı uzunluk ve kalınlıktaki tahta, demir ve plastik kaşıkların sap uçlarına özdeş büyüklükte birer parça tereyağı yapıştırılmıştır. Kaşıkların diğer uçları aynı anda 90 °C sıcaklıktaki kaynar suya batırıldığında tereyağının en hızlı demir kaşıkta, en geç ise tahta kaşıkta eriyip kaydığı gözlenmiştir. Bu deneyin verilerine dayanılarak ulaşılabilecek en kesin yargı aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Farklı maddelerin ısıyı iletme hızları birbirinden farklılık gösterir.
   • B) Plastik malzeme ısıyı demir malzemeye göre daha hızlı iletir.
   • C) Tereyağının erimesi yalnızca kaşıkların kalınlığına bağlı bir durumdur.
   • D) Sıcak suya batırılan tahta kaşıklar hiçbir şekilde ısı almaz.
5. 5.

   Aynı sıcaklıkta ve eşit miktarda su içeren iki bardaktan birine 10 gram küp şeker, diğerine 10 gram toz şeker atılmış ve sular aynı hızla karıştırılmıştır. Toz şekerin küp şekere kıyasla çok daha kısa sürede tamamen çözünerek görünmez hâle geldiği kaydedilmiştir. Bu deneyin değişkenleri ve sonucu birlikte değerlendirildiğinde hangi çıkarım doğrudur?

   • A) Maddelerin kütlesi arttıkça sıvı içindeki çözünme süreleri de kesinlikle kısalır.
   • B) Sıvının karıştırılma hızı değiştirilmeden çözünme hızını artırmak imkânsızdır.
   • C) Küp şeker toz şekere göre suyun sıcaklığını daha fazla düşürmektedir.
   • D) Katı maddenin temas yüzeyinin genişlemesi, çözünme sürecinin hızlanmasını sağlar.
6. 6.

   Eşit hacimdeki kumlu, killi ve humuslu toprak örnekleri ayrı filtrelere konularak üzerlerine aynı miktarda su dökülmüştür. Kumlu toprağın suyu neredeyse tamamen alta geçirdiği, killi toprağın suyu çok yavaş sızdırdığı, humuslu toprağın ise suyu yüksek oranda bünyesinde tutarak en az sızıntıyı verdiği ölçülmüştür. Bu gözlemden hareketle aşağıdaki sonuçlardan hangisine varılır?

   • A) Kumlu toprak, suyu tutma kapasitesi en yüksek olan toprak türüdür.
   • B) Farklı toprak türlerinin yapısal özellikleri su tutma ve geçirme kapasitelerini doğrudan etkiler.
   • C) Killi toprak hiçbir şekilde suyun geçişine izin vermeyen geçirimsiz bir yapıdadır.
   • D) Deneyde kullanılan tüm toprak çeşitleri suyu eşit sürede süzmüştür.
7. 7.

   Ilık su ve maya içeren iki özdeş cam şişeden yalnızca birine iki tatlı kaşığı toz şeker ilave edilmiş, ardından her iki şişenin ağzına esnek balon geçirilmiştir. Yirmi dakika sonra sadece şeker eklenen şişedeki balonun şiştiği ve sıvı içinde yoğun gaz kabarcıkları oluştuğu gözlenmiştir. Bu deney verisinden hareketle yapılabilecek en doğru çıkarım hangisidir?

   • A) Maya mantarları şekersiz ortamlarda daha hızlı çoğalmaktadır.
   • B) Şişelerin ağzına takılan balonlar gaz çıkışını engelleyen temel unsurdur.
   • C) Mayanın gaz çıkışı ile sonuçlanan faaliyeti için şeker bir besin kaynağı olarak gereklidir.
   • D) Ilık su ilave edilen tüm karışımlarda kendiliğinden gaz kabarcığı oluşur.
8. 8.

   Havası tamamen boşaltılmış ve içine nem alıcı madde konmuş cam bir fanustaki demir çivi haftalarca parlaklığını korumuştur. Buna karşılık açık havada ve nemli ortamda bırakılan özdeş demir çivinin kısa sürede paslandığı ve yüzey renginin değiştiği belirlenmiştir. Yapılan bu deneyden çıkarılabilecek temel sonuç nedir?

   • A) Demirin paslanma sürecinde hava ve nem ortamının bulunması belirleyici bir etkendir.
   • B) Bütün metaller açık havada bekletildiğinde aynı hızda paslanır.
   • C) Cam fanus içine konan tüm maddelerin kimyasal yapısı tamamen değişmeden kalır.
   • D) Havasız ortamda bekleyen demir çivilerin kütlesi zamanla artış gösterir.
9. 9.

   Genişlikleri aynı olan iki özdeş kaba eşit miktarda su konularak biri 20 °C, diğeri 50 °C sıcaklıktaki ortama bırakılmıştır. Bir saat sonra yapılan ölçümde 50 °C'deki kaptaki su seviyesinin diğer kaba göre belirgin biçimde daha fazla azaldığı kaydedilmiştir. Bu deney sonucuna göre aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

   • A) Sıvıların buharlaşması için ortam sıcaklığının en az 50 °C olması gerekir.
   • B) Kapların genişliği buharlaşma hızını etkileyen tek değişkendir.
   • C) 20 °C sıcaklıktaki kapta bulunan suda hiçbir buharlaşma gerçekleşmemiştir.
   • D) Ortam sıcaklığının artması, sıvılardaki buharlaşma hızını artıran bir etkendir.
10. 10.

    Özdeş iki saksı bitkisinden biri sürekli güneş alan pencere kenarında, diğeri ise tamamen karanlık bir dolapta aynı miktarda sulanarak iki hafta bekletilmiştir. Süre sonunda ışık alan bitkinin boyunun uzadığı ve yapraklarının canlı yeşil kaldığı, karanlıkta kalan bitkinin ise yapraklarının sararıp döküldüğü gözlenmiştir. Bu deney ve gözlem verilerinden hareketle ulaşılabilecek en kapsamlı çıkarım aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Bitkilerin gelişimi için sadece düzenli sulama yapılması yeterlidir.
    • B) Güneş ışığı, bitkilerin sağlıklı büyümesi ve yeşil rengini koruması için temel bir gereksinimdir.
    • C) Karanlık ortamda bekletilen bitkiler daha az suya ihtiyaç duyar.
    • D) Bütün bitki türleri güneş ışığı almadığında aynı sürede sararır.

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.