Yazısında açık ve örtük ifade etmeye yönelik yapıları kullanabilme Konu Anlatımı

Konu anlatımı notları

1. Sözün Görünen ve Gizlenen Anlamı

   Duygu ve düşüncelerimizi yazıya aktarırken iki temel anlatım yolundan yararlanırız:

   • Açık Anlatım: Söylenmek istenen düşüncenin hiçbir yoruma gerek kalmadan, doğrudan ve net bir biçimde dile getirilmesidir. Cümleyi okuyan herkes aynı ilk ve temel anlamı çıkarır.
   • Örtük Anlatım: Cümlede doğrudan söylenmeyen ancak bazı sözcükler, ekler (örneğin "de/da" bağlacı, "artık", "daha", "yine" gibi ifadeler) veya bağlam yardımıyla ulaşılan saklı anlamlardır.

   Örnek: "Kütüphaneye bu hafta da uğradım." cümlesinde açık anlam kişinin bu hafta kütüphaneye gittiğidir. Örtük anlam ise kişinin önceki haftalarda da kütüphaneye gitmiş olduğudur.

   Bir Tablo Bize Neler Fısıldar?

   Bir araştırmanın veya gözlemin sonuçlarını gösteren tablolara baktığımızda hem doğrudan okunan sayısal verileri (açık anlam) hem de bu verilerin ardındaki ipuçlarını (örtük anlam) fark edebiliriz.

   Aşağıdaki haftalık kitap okuma günlüğü tablosunu inceleyelim:

   • Pazartesi: 15 sayfa
   • Salı: 20 sayfa
   • Çarşamba: 18 sayfa
   • Perşembe: 45 sayfa (Okuma Kulübü Günü)
   • Cuma: 15 sayfa

   Açık İfade: "Öğrenci en çok sayfayı perşembe günü okumuştur." (Veri doğrudan bunu gösterir.)

   Örtük İfade: "Okuma kulübü etkinlikleri, öğrencinin okuma isteğini ve süresini belirgin şekilde artırmaktadır." (Verilerin karşılaştırılmasından doğan derin anlamdır.)

   Duygu ve Düşünceleri Zenginleştirme

   Yazılarımızda yalnızca açık ifadeler kullanmak metni tekdüzeleştirebilir. Duyarlılık, empati ve gözlemlerimizi aktarırken örtük yapılardan yararlanmak anlatımımıza derinlik kazandırır.

   Bir tablodaki verileri yazıya dökerken örtük anlam kurmak için şu yöntemleri kullanabiliriz:

   1. Karşılaştırma bildiren sözcükler seçmek: "Eskiye göre", "artık", "en çok" gibi sözcüklerle önceki durumları sezdirme.
   2. Sebep-sonuç ilişkilerini sezdirme: Olayın sonucunu vererek arka plandaki nedeni okuyucunun zihninde canlandırma.
   3. Duyguları doğrudan adlandırmadan yansıtma: "Üzüldü" demek yerine davranış ve tepkileri aktararak duyguyu hissettirme.

   Yazımızda açık ve örtük ifadeleri dengeli kullanarak hem açık ve anlaşılır hem de düşündürücü metinler kurabiliriz.