İsmin Yerine Kullanılan Kelimeler Konu Anlatımı

Konu anlatımı notları

1. Düşüncelerimizi Doğru Aktarmanın Yolu: Yazım ve Noktalama

   Sağlıklı bir yaşam için dengeli beslenmek ve düzenli hareket etmek ne kadar önemliyse, düşüncelerimizi eksiksiz ve anlaşılır biçimde aktarmak için de yazım kuralları ve noktalama işaretleri o kadar gereklidir.

   Cümlelerimizi kurarken şu temel kuralları her zaman göz önünde bulundurmalıyız:

   • Cümleye Büyük Harfle Başlama: Her yeni cümle daima büyük harfle başlar. Örnek: Düzenli uyku, vücudumuzun dinlenmesini sağlar.
   • Özel İsimlerin Yazımı: Kişi adları, kurum isimleri, şehirler ve ülke adları büyük harfle başlar. Örnek: Dr. Elif Hanım, Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan broşürü inceledi.
   • Nokta (.): Anlamca tamamlanmış cümlelerin sonuna konur. Sayılardan sonra sıra bildirmek için (-inci eki yerine) de kullanılır. Örnek: Eren, sağlıklı yaşam koşusunda 1. oldu.
   • Virgül (,): Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime ve kelime gruplarının arasına konur. Örnek: Sabah kahvaltısında yumurta, peynir, zeytin ve ceviz yemeliyiz.

   Anlamı Değiştiren Küçük Kelimeler ve Ekler

   Yazılarımızda sıkça karışan bazı eklerin ve bağlaçların yazılışına dikkat ederek anlam karışıklıklarının önüne geçebiliriz:

   1. Bağlaç Olan 'da / de' ile Ek Olan '-da / -de'

   • Bağlaç olan 'da / de': Cümleden çıkarıldığında cümlenin temel anlamı bozulmaz, yalnızca daralabilir. Her zaman ayrı yazılır ve asla 'ta / te' biçiminde yazılmaz.
     Örnek: Taze meyve tüketmek gibi bol su içmek de vücudumuza iyi gelir.
   • Bulunma durum eki olan '-da / -de': Eklendiği kelimeye bitişik yazılır. Cümleden çıkarıldığında anlam tamamen bozulur.
     Örnek: Temiz hava yürüyüşleri parkta yapılmalıdır.

   2. Soru Eki 'mı / mi / mu / mü'

   Kendinden önceki kelimeden her zaman ayrı yazılır ve cümleye genellikle soru anlamı katar. Kendisine gelen ekler ise bu eke bitişik yazılır.

   Örnek: Günlük su ihtiyacını karşıladın mı?

   3. Bağlaç Olan 'ki' ve Ek Olan '-ki'

   • İki cümleyi birbirine bağlayan ki ayrı yazılır: Öyle dengeli beslenmeliyiz ki hastalıklardan korunalım.
   • Bir ismin yerini tutan veya sıfat yapan -ki ise bitişik yazılır: Tabaktaki yeşillikleri bitirmelisin.

   Rehber Metinlerde Açıklama ve Alıntı Kuralları

   Sağlıklı yaşam kurallarını listelerken ya da bir uzmanın görüşünü aktarırken özel noktalama işaretlerinden yararlanırız:

   1. İki Nokta (:)

   Kendisiyle ilgili açıklama verilecek veya örnek gösterilecek cümlenin sonuna konur.

   Örnek: Sağlığımızı korumak için üç temel kural vardır: dengeli beslenme, düzenli spor ve kaliteli uyku.

   2. Tırnak İşareti (" ")

   Başka bir kimseden veya yazıdan olduğu gibi aktarılan sözler tırnak içine alınır. Tırnak içindeki cümlenin sonundaki noktalama işareti tırnak kapatılmadan önce konur.

   Örnek: Öğretmenimiz sınıfa dönerek "Kişisel hijyen, sağlığımızın ilk kalkanıdır." dedi.

   3. Kesme İşareti (')

   Özel isimlere getirilen çekim eklerini ayırmak için kullanılır. Kurum, kuruluş ve kurul adlarına gelen ekler ise kesme işaretiyle ayrılmaz.

   • Doğru: Ankara'da düzenlenen sağlıklı yaşam festivaline katıldık.
   • Doğru: Dünya Sağlık Örgütüne sunulan raporu okuduk. (Kurum adlarında kesme işareti kullanılmaz.)

   Uygulama İpucu: Hazırladığınız beslenme veya spor günlüğünü teslim etmeden önce büyük harflerin, bağlaçların ve noktalama işaretlerinin yerli yerinde olup olmadığını mutlaka gözden geçirin.