Okuma sürecini değerlendirebilme Konu Anlatımı

Konu anlatımı notları

1. Okuma Alışkanlıklarımız Nereye Taşınıyor?

   Bir kitabı, dergiyi ya da çalışma kâğıdını elimize aldığımızda dikkat ettiğimiz kuralları düşünelim. Sayfaları sırayla çevirir, başlıklara ve resimlere bakar, sessiz bir ortamda dikkatimizi metne veririz.

   Günümüzde ödevlerimizi yaparken veya merak ettiğimiz bir konuyu araştırırken tablet, bilgisayar ve telefon gibi ekranlardan da sıkça okuma yapıyoruz. Çevrim içi okuma yaparken de tıpkı basılı bir kitap okurken gösterdiğimiz özenli davranışları sürdürmemiz gerekir.

   Hangi Davranışları Ekrana da Aktarmalıyız?

   İster basılı bir kitaptan ister bir internet sayfasından okuyalım, başarılı bir okuma için şu kurallar değişmez:

   • Ortamı Hazırlama: Okumaya başlamadan önce odanın ışığının yeterli olmasına, dikkat dağıtıcı seslerin bulunmamasına dikkat ederiz.
   • Göz Sağlığını Koruma: Ekrana çok yakından bakmamalı, dik oturmalı ve ekrandaki metni rahat görebileceğimiz mesafede tutmalıyız.
   • Başlık ve Görselleri İnceleme: Metne başlamadan önce başlığa ve görsellere göz atarak metnin ne anlattığını tahmin ederiz.
   • Noktalama İşaretlerine Uyma: Nokta, virgül ve soru işareti gibi işaretlerin metne kattığı anlama göre okuruz.
   • Bilinmeyen Sözcükleri Belirleme: Anlamını bilmediğimiz sözcüklerin altını çizer veya not alıp anlamına bakarız.

   Bir Okuma Sürecini İnceleyelim

   Aşağıdaki tabloda 3. sınıf öğrencisi Ece'nin hem basılı kitaptan hem de internetteki bir çocuk dergisinden okuma yaparken sergilediği davranışların gözlem sonuçları yer almaktadır:

   • Işığı ve sessizliği kontrol etme: Kitapta uygulandı / Ekranda uygulandı
   • Yalnızca aradığı konuya odaklanma: Kitapta uygulandı / Ekranda dikkat dağıtıcı reklamlara tıklandı
   • Bilinmeyen sözcüklerin anlamına bakma: Kitapta uygulandı / Ekranda uygulandı
   • Noktalama işaretlerine dikkat etme: Kitapta uygulandı / Ekranda aceleyle atlandı

   Tabloyu incelediğimizde Ece'nin ortamı hazırlama ve sözlük kullanma alışkanlığını ekrana başarıyla aktardığını görürüz. Ancak ekranda dikkat dağıtıcı ögelere kapılmaması ve noktalama işaretlerini atlamadan okuması için davranışlarını geliştirmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

   Kendimizi Nasıl Değerlendirebiliriz?

   Çevrim içi bir metni okurken şu soruları kendimize sorarak sürecimizi gözden geçirebiliriz:

   1. Okumaya başlamadan önce çalışma ortamımı düzenledim mi?
   2. İnternet sayfasında gezinirken ana konumdan uzaklaşmadan aradığım bilgiyi bulabildim mi?
   3. Ekranda yer alan başlık, alt başlık ve görsellerden yararlandım mı?
   4. Anlamadığım cümleleri tıpkı kitaptaki gibi baştan okudum mu?

   Bu sorulara "Evet" yanıtı verebiliyorsak basılı kitaplardaki olumlu okuma alışkanlıklarımızı ekran karşısında da başarıyla sürdürüyoruz demektir.