Türkistan’dan Türkiye’ye Uzanan Süreçte Türklerin Sosyal Yaşamları ve Ekonomik Faaliyetleri Yeni Nesile Geçiş Test Çöz

Sorular

1. Türkistan'dan Anadolu'ya göç eden Türkler, bozkır kültürünün hareketli yaşam tarzını zamanla yerleşik hayatın getirdiği kurumsal yapılarla harmanlamışlardır. Bu kültürel ve ekonomik dönüşümün, 1040-1299 yılları arasında Türkiye tarihindeki en kalıcı kurumsal sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Sadece dışa kapalı, kendi kendine yeten köy ekonomisinin kurulması
   • B) Şehirlerdeki tüm yönetim mekanizmalarının göçebe boy beylerine devredilmesi
   • C) Vakıf sistemi ve Ahilik teşkilatı aracılığıyla hem sosyal adaletin hem de kentsel imarın sağlanması
   • D) Hayvancılık faaliyetlerinin tamamen sonlandırılarak endüstriyel üretime geçilmesi
   • E) Şehirlerin sadece sınır boylarında kurulan askeri karakollardan ibaret kalması

2. Selçuklu döneminde şehirlerin merkezinde ulu camiler ve bedestenler bulunurken, deri işleme (tabakhane) gibi koku ve atık üreten zanaat kolları şehir surlarının dışına veya su kenarlarına kurulmuştur. Bu mekansal düzenleme, Türklerin şehirleşme ve çevre anlayışı hakkında aşağıdakilerden hangisinin gözetildiğini doğrudan kanıtlar?

   • A) Üretim hızını artırmak için tüm atölyelerin tek bir yerde toplanması
   • B) Şehir halkının sağlığı, huzuru ve temiz bir yaşam çevresinin korunması
   • C) Tarım arazilerinin sanayi atıklarıyla verimli hale getirilmek istenmesi
   • D) Gayrimüslim esnafların şehir dışına sürülerek cezalandırılması
   • E) Şehir güvenliğinin sadece üretim yapılan dış bölgelerden başlatılması

3. Anadolu'daki ikta sistemi kapsamında, devletin mülkiyeti kendisine ait olan toprakların işletme hakkını ve vergi gelirlerini belirli görevler karşılığında asker ve memurlara devretmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Şehirlerdeki Ahilik teşkilatının gücünü sınırlandırmak
   • B) Göçebe nüfusun hayvancılık faaliyetlerini tamamen yasaklamak
   • C) Toprak özelleştirmesini hızlandırarak zengin bir toprak soylusu sınıfı yaratmak
   • D) Hazineden para harcamadan güçlü bir ordu beslemek ve tarımsal sürekliliği sağlamak
   • E) Ticaret yollarının güvenliğini tamamen yabancı tüccarlara bırakmak

4. 13. yüzyılda Anadolu'da Moğol baskısının artmasıyla birlikte, kırsal alanda yaşayan pek çok konargöçer ve köylü nüfus batıdaki güvenli şehir merkezlerine ve uç bölgelerine sığınmıştır. Bu durumun, Anadolu'nun batı bölgelerindeki sosyoekonomik ve şehirsel gelişim üzerinde nasıl bir etkisi olduğu savunulabilir?

   • A) Tarımsal üretimin tamamen durarak kıtlığın başlaması
   • B) Şehir nüfusunun hızla artarak yeni zanaat dallarının ve mahallelerin ortaya çıkması
   • C) Şehirler arası ticaret yollarının tamamen güvenliğini kaybetmesi
   • D) Konargöçerlerin şehirlerdeki feodal yapıyı yeniden canlandırması
   • E) Şehir surlarının yıkılarak açık pazar alanlarına dönüştürülmesi

5. Fütüvvet geleneğinden beslenen Ahilik teşkilatı, esnaflar arasında dayanışmayı sağlarken aynı zamanda üretilen malların kalitesini ve fiyatını denetlemiştir. Buna göre Ahilik teşkilatının, Anadolu'daki şehirleşme sürecinde üstlendiği sosyoekonomik rol aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Devlet hazinesine doğrudan vergi toplayan tek kurum olmak
   • B) Şehirlerde ahlaki kurallara dayalı, güvenli ve düzenli bir pazar ortamı oluşturmak
   • C) Tarım arazilerinin mülkiyetini köylüler arasında paylaştırmak
   • D) Konargöçerlerin tamamını zorunlu olarak esnaflığa yönlendirmek
   • E) Şehir savunmasını tamamen düzenli ordu birliklerine devretmek

6. Türkiye Selçuklu Devleti döneminde, fethedilen Hristiyan şehirlerinin dış mahallelerine Türkmen boyları yerleştirilmiş, zamanla bu mahallelerin ortasına cami ve pazar alanı yapılarak yeni yerleşim çekirdekleri oluşturulmuştur. Bu yerleşim stratejisi göz önüne alındığında, Türklerin şehirleşme anlayışı hakkında aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

   • A) Mevcut kent kültürünü tamamen yok etmeyi hedefledikleri
   • B) Eski Bizans yapılarını hiçbir şekilde kullanmadıkları
   • C) Şehirleri dikey mimari anlayışına göre sıfırdan inşa ettikleri
   • D) Sosyal ve dini yapılar etrafında yeni yaşam alanları kurarak kenti genişlettikleri
   • E) Sadece askeri bürokratların yaşayacağı izole kentler kurdukları

7. Anadolu'da kurulan Türk kentlerinde cami, medrese, imaret ve şifahane gibi yapıların bir arada bulunduğu külliyeler inşa edilmiştir. Bu külliye merkezli şehirleşme modelinin, Türk toplumunun yerleşim anlayışına kazandırdığı en temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Şehirlerin sadece savunma amaçlı askeri garnizonlara dönüşmesi
   • B) Sosyal ve kültürel hizmetlerin tek bir merkezden halka ulaştırılması
   • C) Sınıflı toplum yapısının şehir mimarisine yansıtılması
   • D) Tarımsal depolama alanlarının şehir dışına taşınması
   • E) Göçebe Türkmenlerin şehir merkezlerinde yaşamasının engellenmesi

8. Selçuklu sultanları, ticaret yolları üzerinde belirli aralıklarla kervansaraylar inşa ettirmiş ve bu mekanlarda konaklayan yolcuların güvenliğini devlet güvencesine almıştır. Devletin kervansaraylarda konaklayan tüccarların mallarını sigortalaması ve ücretsiz hizmet sunması, öncelikle hangi amaca hizmet etmektedir?

   • A) Göçebe nüfusun yerleşik hayata geçişini hızlandırmak
   • B) Tarımsal üretimde verimliliği en üst düzeye çıkarmak
   • C) Ticari faaliyetleri canlandırarak devletin ekonomik gücünü artırmak
   • D) Şehirlerdeki lonca teşkilatlarının nüfuzunu kırmak
   • E) Bizans sınırındaki askeri karakol sayılarını azaltmak

9. 1040 Dandanakan Savaşı sonrasında Selçukluların batı yönlü fetih hareketleri, Anadolu'nun demografik ve sosyoekonomik yapısını kökten değiştirmiştir. Anadolu'ya yönelik bu sistemli göç hareketlerinin kalıcı bir vatana dönüşmesinde rol oynayan en önemli yerleşme politikası aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Tarımsal üretimi artırmak için sulama kanallarının kamulaştırılması
   • B) Sadece yerleşik Bizans nüfusunun din değiştirmeye zorlanması
   • C) Konargöçer boyların fethedilen stratejik bölgelere iskan edilmesi
   • D) Göçebelerin tamamının zorla kıyı şeridindeki limanlara yerleştirilmesi
   • E) Şehirlerdeki tüm gayrimüslim esnafın dışarı çıkarılması

10. 11. yüzyılda Türkistan'dan Anadolu'ya göç eden Türkmen grupları, yanlarında getirdikleri konargöçer yaşam tarzını yeni yurtlarında da sürdürmüşlerdir. Bu yaşam tarzını benimseyen Türk topluluklarının geçim kaynakları ve yerleşim yerlerini seçerken öncelikle dikkat ettikleri temel unsur aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Maden ocaklarına ve sanayi havzalarına yakınlık
    • B) Hayvancılığa uygun geniş otlak ve sulak alanların varlığı
    • C) Büyük ticaret yollarının doğrudan üzerinde bulunma arzusu
    • D) Savunması kolay yüksek kale ve surların varlığı
    • E) Deniz aşırı ticaret limanlarına erişim kolaylığı

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.