Osmanlı Devleti’nin Anadolu ve Rumeli’deki Siyasi ve Askerî Mücadeleleri Yeni Nesile Geçiş Test Çöz

Sorular

1. 

   Görseldeki zaman şeridinde Osmanlı'nın kuruluş dönemindeki kırılma ve yükselme anları gösterilmiştir. Zaman şeridindeki veriler ve bu dönemdeki genel gelişmeler analiz edildiğinde, Osmanlı Devleti'nin 1453 öncesindeki siyasi varlığını tehdit eden en büyük iç/dış kriz ile bu krizi aşarak Balkanlar'daki hakimiyetini tescilleyen son büyük askeri zafer eşleştirmesi hangisidir?

   • A) Koyunhisar Savaşı — Bursa'nın Fethi
   • B) Edirne'nin Fethi — I. Kosova Savaşı
   • C) Ankara Savaşı — II. Kosova Savaşı
   • D) Çimpe Kalesi'nin Alınması — İznik'in Fethi
   • E) Ankara Savaşı — I. Kosova Savaşı

2. Osmanlı Devleti kuruluş sürecinde çift yönlü bir genişleme stratejisi izlemiştir. Batı'da Hristiyan Bizans ve Balkan devletleriyle cihat/gaza idealiyle savaşırken, Anadolu'da Türk-İslam beylikleriyle daha çok barışçıl yollarla (çeyiz, satın alma, miras) toprak kazanmaya çalışmıştır. Osmanlı'nın Anadolu beyliklerine karşı daha yumuşak bir diplomasi izlemesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) İslam dünyasındaki siyasi meşruiyetini korumak ve Müslümanlar arası savaştan kaçınmak
   • B) Anadolu beyliklerinin askeri gücünün Bizans İmparatorluğu'ndan çok daha zayıf olması
   • C) Bizans İmparatorluğu ile Anadolu beyliklerine karşı gizli bir askeri ittifak kurulması
   • D) Anadolu topraklarının tarımsal açıdan verimsiz olduğuna inanılması ve önemsenmemesi
   • E) Gaza ve cihat faaliyetlerinin sadece deniz aşırı ülkelerde yapılabileceği kuralı

3. Erken dönem Osmanlı tarih yazıcılarından Âşıkpaşazâde, fetihlerin sadece askeri güçle değil, dervişlerin, ahilerin ve gazilerin halkın gönlünü kazanmasıyla kalıcı olduğunu belirtir. Bu bakış açısına göre, Osmanlı'nın 1299-1453 yılları arasındaki genişleme sürecinde askeri başarıları tamamlayan ve kalıcılığı sağlayan en önemli unsur hangisidir?

   • A) Avrupalı krallarla gizli diploması ve ekonomik ittifak faaliyetleri yürütülmesi
   • B) Fethedilen bölgelerdeki zengin madenlerin hızlıca devlet hazinesine aktarılması
   • C) Askeri teknolojideki top ve ateşli silah üstünlüğünün rakiplere kabul ettirilmesi
   • D) Sosyal, kültürel ve dini entegrasyonu sağlayan sivil ve manevi unsurların varlığı
   • E) Sadece eski feodal senyörlerin ekonomik ve idari ayrıcalıklarının korunması

4. 1402 Ankara Savaşı'ndan sonra Osmanlı Devleti Fetret Devri'ne girmiş ve Anadolu'daki Türk beylikleri yeniden bağımsızlıklarını kazanmıştır. Ancak aynı kriz döneminde Balkanlar'da (Rumeli'de) Osmanlı'ya karşı büyük bir isyan çıkmamış ve ciddi bir toprak kaybı yaşanmamıştır. Bu durum, Osmanlı Devleti'nin Rumeli topraklarında uyguladığı hangi politikanın başarılı olduğunu kanıtlar?

   • A) Yerli halkı ağır askeri vergiler ve idari baskılar altında tutma politikası
   • B) Adil yönetim, dini hoşgörü (istimalet) ve sistemli iskân siyaseti
   • C) Gayrimüslim yöneticilerin tamamının askeri güçle hızlıca tasfiye edilmesi
   • D) Sadece Müslüman kökenli tüccarların ticarete katılmasına izin veren tekelci ekonomi
   • E) Sınır boylarında sürekli ve düzensiz akıncı saldırıları düzenleme stratejisi

5. Bir tarih öğretmeni, öğrencilerinden Osmanlı'nın erken dönemindeki bazı önemli olayları neden-sonuç zinciri içinde ilişkilendirmelerini istemiştir. Buna göre, 'Koyunhisar Savaşı -> Bursa'nın Fethi -> İznik'in Fethi' silsilesinin ortak askeri ve siyasi amacı aşağıdakilerden hangisi olabilir?

   • A) Rumeli sınırlarında oluşabilecek Haçlı ittifaklarını daha başlamadan engellemek
   • B) Trabzon İmparatorluğu'nun Karadeniz'deki ticaret ağını ele geçirerek vergilendirmek
   • C) Doğu sınırındaki Timur tehlikesine karşı Anadolu beylikleriyle ortak bir savunma hattı oluşturmak
   • D) Tarihi İpek Yolu'nun Akdeniz limanlarına açılan ticaret kapılarını güvenceye almak
   • E) Bizans İmparatorluğu'nun Anadolu'daki askeri varlığını ve etkinliğini aşamalı olarak sonlandırmak

6. II. Kosova Savaşı'nda Haçlı ordularının ağır bir mağlubiyete uğratılmasıyla, Avrupalı devletlerin Türkleri Balkanlar'dan tamamen atma ümidi kesin olarak son bulmuştur. Bu tarihi zaferin, sonraki askeri planlamalar açısından nasıl bir zemin hazırladığı söylenebilir?

   • A) Anadolu'daki güçlü beyliklerle kalıcı dostluk ve akrabalık bağlarının kurulmasını kolaylaştırmıştır.
   • B) Batı dünyasında Haçlı zihniyetinin tamamen sona ererek kalıcı barış döneminin başlamasını sağlamıştır.
   • C) İstanbul'un fethi için gerekli olan batı sınırlarının güvenliğini ve askeri rahatlığı sağlamıştır.
   • D) Osmanlı donanmasının Akdeniz'de mutlak üstünlük kurmasına doğrudan stratejik katkı sunmuştur.
   • E) Balkanlar'da fetihten beri başarıyla uygulanan istimalet (hoşgörü) politikasının terk edilmesine yol açmıştır.
7. 

   Görseldeki tabloda I. Kosova Savaşı ve Ankara Savaşı'nın Osmanlı Devleti üzerindeki etkileri karşılaştırılmaktadır. Bu iki tarihi gelişmenin Osmanlı devlet yapısında yarattığı zıt yönlü askeri ve siyasi etkileri en doğru şekilde açıklayan yargı hangisidir?

   • A) I. Kosova Balkanlar'daki Türk hakimiyetini perçinlerken, Ankara Savaşı Anadolu'da siyasi birliğin bozulmasına ve Fetret Devri'ne yol açmıştır.
   • B) Her iki savaş da Osmanlı Devleti'nin sınırlarını doğu yönünde genişletmesini ve güçlenmesini sağlamıştır.
   • C) Ankara Savaşı Bizans'ın fethini kolaylaştırırken, I. Kosova Savaşı Avrupa'dan gelen Haçlı tehdidini tamamen sonlandırmıştır.
   • D) I. Kosova Savaşı taht kavgalarının başlamasına neden olurken, Ankara Savaşı merkezi otoriteyi daha da güçlendirmiştir.
   • E) İki savaş da Osmanlı Devleti'nin sadece askeri açıdan savunmada kaldığı başarısız mücadelelerdir.

8. I. Murad döneminde Edirne'nin fethedilerek başkent yapılması, Bizans'ın Balkanlar ile olan kara bağlantısını kesmiş ve Osmanlı'yı Avrupalı devletlerle doğrudan karşı karşıya getirmiştir. Bu stratejik adımın, Osmanlı Devleti'nin egemenlik yapısı üzerindeki en doğrudan etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Türk beyliklerinin Osmanlı'ya karşı güçlü bir askeri ittifak kurmasını engellemiştir.
   • B) Tarihi İpek Yolu'nun kontrolünü tamamen Osmanlı maliyesinin denetimine geçirmiştir.
   • C) Anadolu'daki göçebe nüfusun tamamının Rumeli'ye göç etmesine zemin hazırlamıştır.
   • D) Karadeniz'deki Ceneviz ticaret kolonilerine askeri yöntemlerle son verilmesini sağlamıştır.
   • E) Devleti bir Balkan gücü haline getirerek bölgesel bir imparatorluklaşma sürecini hızlandırmıştır.

9. Orhan Bey döneminde Bizans'taki taht kavgalarına yardım edilmesi karşılığında Çimpe Kalesi'nin alınması, Osmanlı'nın Rumeli'ye geçişinde stratejik bir köprübaşı rolü oynamıştır. Bu durum, Osmanlı Devleti'nin sonraki askeri ve siyasi hamlelerinde ne gibi bir stratejik öncelik değişikliğine yol açmıştır?

   • A) Anadolu'daki beyliklerle yapılan diplomatik mücadelelere tamamen son verilmiştir.
   • B) Siyasi ve askeri fetih yönü batıya kayarak Balkanlar'da kalıcı egemenlik kurulması hedeflenmiştir.
   • C) Bizans İmparatorluğu ile kalıcı dostluk ve askeri ittifak anlaşmaları imzalanmıştır.
   • D) Donanma inşasından vazgeçilerek sadece kara ordusuna yatırım yapılmaya başlanmıştır.
   • E) Anadolu Türk siyasi birliğini sağlama çalışmaları tamamen askıya alınmıştır.

10. Osmanlı Devleti'nin kuruluş sürecinde gerçekleşen Koyunhisar Savaşı doğrudan Bizans imparatorluk ordusuyla yapılan ilk açık meydan savaşıyken, Bursa'nın fethi uzun süreli bir kuşatma ve abluka stratejisiyle kazanılmıştır. Bu iki tarihi gelişme karşılaştırıldığında, Osmanlı askeri stratejisinin gelişimi hakkında hangi temel çıkarım yapılabilir?

    • A) Bizans'ın askeri savunma gücünün zaman içinde giderek arttığı
    • B) Osmanlıların kuruluş döneminde sadece savunma savaşları yapmayı tercih ettiği
    • C) Rumeli'deki fetihlerin Anadolu'daki fetihlerden çok daha önce tamamlandığı
    • D) Osmanlı askeri gücünün açık meydan savaşından planlı kuşatma savaşına doğru evrildiği
    • E) Deniz kuvvetlerinin erken dönem fetih hareketlerinde birincil rol oynadığı

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.