Yeşil Kimya, Çevresel ve Ekolojik Sürdürülebilirlik Kazanım Test Çöz

Sorular

1. Yoğun araç trafiğinin olduğu güneşli günlerde azot oksitler ($NO_x$) ve uçucu organik bileşikler (VOC) fotokimyasal tepkimelere girerek yer seviyesinde toksik ozon ve duman sisi (smog) oluşturur. İnsanlarda solunum yolu rahatsızlıklarına ve bitkilerin fotosentez mekanizmasının bozulmasına neden olan bu hava kirliliğini önlemede doğrudan katkı sağlayan uygulama hangisidir?

   • A) Şehirlerdeki tüm termik santralleri rüzgârın ters yönündeki kırsal alanlara taşımak
   • B) Şehir merkezlerinde yapay sis oluşturarak güneş ışınlarının geliş açısını değiştirmek
   • C) Egzoz gazı salımını dağıtmak amacıyla araçların hız limitlerini artırmak
   • D) Elektrikli toplu taşımayı yaygınlaştırmak ve araç egzozlarında katalitik konvertör kullanımını zorunlu kılmak
   • E) Cadde ve sokakların kireçli su karışımı ile düzenli olarak yıkanmasını sağlamak

2. Kloroflorokarbon (CFC) gazlarının atmosferin stratosfer tabakasında morötesi (UV) ışınlar etkisiyle parçalanması sonucu açığa çıkan klor radikalleri, ozon ($O_3$) moleküllerini katalitik olarak parçalar. Ozon tabakasının incelmesiyle yeryüzüne ulaşan zararlı UV ışınlarının canlı dokularına verdiği zararı engellemek için alınabilecek en uygun tedbir hangisidir?

   • A) Soğutucu sistemlerde ve aerosollerde CFC yerine ozona zarar vermeyen alternatif gazlar kullanmak
   • B) Stratosfer tabakasına yapay oksijen gazı püskürterek ozon üretimini hızlandırmak
   • C) Fosil yakıt tüketimini artırarak atmosferdeki karbon miktarını yükseltmek
   • D) Yeryüzündeki açık su kaynaklarını UV emici kimyasallarla kaplamak
   • E) Tarımsal arazilerde kimyasal böcek ilacı kullanımını yaygınlaştırmak

3. Aşağıdaki tabloda bir bölgenin atmosferindeki $CO_2$ gazı derişimi ile aynı bölgedeki göl suyunun ortalama sıcaklık değerleri verilmiştir. YılAtmosferik $CO_2$ Derişimi (ppm)Göl Suyu Sıcaklığı (°C) 200036914,2 201038914,8 202041415,6 Bu verilere dayalı olarak küresel ısınmanın ekosistem üzerindeki etkileri ve çözümü hakkında yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

   • A) Göl sıcaklığındaki artış sucul canlıların yaşam alanını ve tür çeşitliliğini doğrudan artırır.
   • B) $CO_2$ derişimindeki artış göl suyunun buharlaşma hızını azaltarak su seviyesini korur.
   • C) Sıcaklık artışı suda çözünen oksijen miktarını artıracağı için balık popülasyonu olumlu etkilenir.
   • D) Sera etkisini azaltmak için su yüzeylerine kimyasal soğutucu bariyerler yerleştirilmelidir.
   • E) Karbon salımını azaltıcı politikaların uygulanması, su sıcaklığının yükselmesine bağlı oksijen yetersizliği riskini düşürür.

4. Fosil yakıtların kontrolsüz kullanımı sonucu atmosfere salınan $SO_2$ ve $NO_2$ gazları, havadaki su buharı ile tepkimeye girerek sülfürik asit ve nitrik asit oluşturur. Bu kimyasal süreç sonucunda oluşan asit yağmurlarının toprak ve sucul ekosistemler üzerindeki tahribatını önlemeye yönelik en etkili çözüm aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Asidik göllere kimyasal çöktürücü maddeler ilave etmek
   • B) Sanayi bacalarına baca gazı arıtma filtreleri takmak ve yenilenebilir enerjiye yönelmek
   • C) Asit yağmuruna maruz kalan tarım arazilerini sadece yer altı sularıyla sulamak
   • D) Toprağın asitliğini dengelemek için sentetik azotlu gübre kullanımını artırmak
   • E) Fosil yakıt yakılan santrallerin bacalarını daha yüksek inşa etmek

5. Bir kimya laboratuvarında metallerin asitlerle tepkimesi incelenirken iki farklı yöntem için belirlenen ölçütler şu şekildedir: • I. Yöntem: 50 mL asit çözeltisi, 2 g metal şerit ve yıkama için 250 mL su kullanılmıştır. • II. Yöntem: 1 mL asit çözeltisi, 0,04 g metal tozu ve yıkama için 10 mL su kullanılmıştır. Bu ölçüm verilerine göre II. yöntemin (mikro ölçek) tercih edilmesinin ekolojik gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Tepkime sonucunda açığa çıkan gaz türünün tamamen zararsız hale gelmesi
   • B) Kullanılan metalin yükseltgenme basamağının değişmesi
   • C) Tepkime için gereken aktivasyon enerjisinin sıfıra indirilmesi
   • D) Çözeltinin derişim biriminin molarite yerine molaliteye dönüşmesi
   • E) Kimyasal madde tüketimi ile temizlikte harcanan su miktarını azaltarak doğal kaynak israfını ve kimyasal kirliliği önlemesi

6. Bir asit-baz nötralleşme deneyi aynı koşullarda hem makro hem de mikro ölçekte gerçekleştirilmiştir. Buna göre deneylerin ekosisteme etkileri karşılaştırıldığında, mikro ölçekli deney için aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

   • A) Çevreye salınan zararlı atık yükü ve harcanan çözücü miktarı daha azdır.
   • B) Tepkimenin gerçekleşme süresi makro ölçeğe göre her zaman daha uzundur.
   • C) Nötralleşme tepkimesinde atom ekonomisi yüzde yüzün üzerine çıkar.
   • D) Deney sonrasında oluşan tuzun kimyasal formülü farklılaşır.
   • E) Temizlik aşamasında kullanılan su miktarı makro ölçekten daha fazladır.

7. Kimya laboratuvarında gerçekleştirilen bir çökelme tepkimesinde makro ölçek yerine mikro ölçekli deney tekniği tercih edilmiştir. Buna göre, mikro ölçekli deney yaklaşımının ekosisteme sağladığı doğrudan katkı aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Tepkimenin kuramsal verim oranını artırması
   • B) Kimyasal maddelerin bağıl molekül kütlelerini küçültmesi
   • C) Çökelme tepkimesinin endotermik olmasını sağlaması
   • D) Kimyasal atık miktarını ve temizlikte harcanan su ayak izini azaltması
   • E) Tepkimeye giren maddelerin tanecik yapısını kalıcı olarak değiştirmesi

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.