Çözeltiler Yeni Nesile Geçiş Test Çöz

Sorular

1. Otomobillerde kışın donmayı engellemek için kullanılan zehirli etilen glikol (antifriz) yerine, doğa dostu ve suda moleküler çözünen yeni bir organik bileşik geliştirilmek istenmektedir. Tasarlanan bu yeni bileşiğin, etilen glikol ile eşit kütledeki sulu çözeltisinde aynı donma noktası düşüşünü sağlayabilmesi için sahip olması gereken en kritik özellik aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Etilen glikole göre suda çok daha yavaş çözünen iri kristalli bir yapıya sahip olması
   • B) Suyun buhar basıncını etilen glikole kıyasla daha fazla artırabilecek moleküler çekim kuvveti taşıması
   • C) Molekül kütlesinin küçük olması sayesinde eşit kütlede suya daha fazla sayıda tanecik (molekül) verebilmesi
   • D) Çözeltinin viskozitesini artırarak sıvı moleküllerinin hareket yeteneğini tamamen sınırlaması
   • E) Oda sıcaklığında sıvı halde bulunup suyla hiçbir şekilde homojen karışım oluşturmaması
2. 

   Laboratuvarda gerçekleştirilen bir deneyde, saf su ile farklı derişimlerdeki yemek tuzu çözeltilerinin ısınma grafikleri görseldeki gibi elde edilmiştir. Bu grafiğe ve deneysel verilere göre ulaşılabilecek en doğru bilimsel önerme aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Tuz çözeltileri kaynarken sıcaklıkları her zaman sabit kalır ve bu esnada buhar basınçları dış basınca eşittir.
   • B) Çözünen tanecik derişimi arttıkça çözeltinin kaynamaya başlama sıcaklığı yükselir ve doymamış çözelti kaynarken sıcaklık artışı devam eder.
   • C) Çözeltideki su miktarının artması kaynamaya başlama süresini kısaltırken kaynama noktasını doğrusal olarak düşürür.
   • D) Çözünen katının cinsi değiştikçe çözeltinin kaynama noktası sadece çözücünün molekül yapısına bağlı kalır.
   • E) Derişim arttıkça sıvının donma noktası yükselir ve buna bağlı olarak kaynama noktası da eş zamanlı olarak artar.

3. Aynı dış basınçta hazırlanan 1 molar şeker (C6H12O6), 1 molar yemek tuzu (NaCl) ve 1 molar kalsiyum klorür (CaCl2) sulu çözeltilerinin kaynamaya başlama sıcaklıkları farklı ölçülmüştür. Bu çözeltilerin kaynama noktalarındaki farklılığın nedenini açıklamak isteyen bir öğrencinin öncelikle hangi bilimsel gerçeği vurgulaması gerekir?

   • A) Çözeltilerin asitlik veya bazlık derecelerinin farklı olmasını
   • B) Çözünme esnasında dışarıdan alınan ısı miktarının farklılığını
   • C) Çözünen maddelerin erime sıcaklıklarının birbirinden yüksek olmasını
   • D) Çözeltilerde birim hacimde bulunan toplam tanecik (iyon veya molekül) sayılarının farklı olmasını
   • E) Çözücü olarak kullanılan suyun saflık derecesinin değişmesini

4. Erhan, kış aylarında köyündeki tatlı su gölünün tamamen donduğunu, ancak benzer derinlik ve büyüklükteki tuzlu su gölünün donmadığını gözlemliyor. Erhan'ın bu durumu bilimsel olarak açıklamak için kuracağı en uygun hipotez aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Çözeltideki toplam tanecik derişimi arttıkça donma noktası düşer.
   • B) Çözünen maddenin moleküler veya iyonik olması donmayı etkilemez.
   • C) Sıvının toplam kütlesi arttıkça donmaya başlama sıcaklığı yükselir.
   • D) Çözücü miktarı arttıkça buhar basıncı düşer ve donma kolaylaşır.
   • E) Dış basınç azaldıkça tuzlu suların donma sıcaklığı artar.

5. Kışın buzlanan yollara tuz dökülmesinin nedenini araştıran bir öğrenci, eşit miktarda su içeren üç özdeş bardağa sırasıyla 0, 5 ve 10 gram tuz ekleyerek donmaya başladıkları sıcaklıkları ölçüyor. Bu kontrollü deneyde, öğrencinin belirlediği bağımsız ve bağımlı değişkenler aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

   • A) Bağımsız Değişken: Çözünen tuzun cinsi / Bağımlı Değişken: Çözelti hacmi
   • B) Bağımsız Değişken: Suyun kütlesi / Bağımlı Değişken: Çözeltinin donma noktası
   • C) Bağımsız Değişken: Donmaya başlama sıcaklığı / Bağımlı Değişken: Çözünen tuz miktarı
   • D) Bağımsız Değişken: Suyun sıcaklığı / Bağımlı Değişken: Çözeltinin iletkenliği
   • E) Bağımsız Değişken: Çözünen tuz miktarı / Bağımlı Değişken: Çözeltinin donma noktası

6. Bir öğrenci grubu kimya performans ödevinde "Eğer bir çözelti derişik ise kesinlikle doymuştur." şeklinde bir genelleme yapmıştır. Bu genellemenin bilimsel olarak yanlış olduğunu kanıtlamak isteyen bir öğrencinin sınıfa sunması gereken en uygun örnek aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Çok az tuz içeren ve elektrik iletkenliği düşük olan doymamış bir çözelti
   • B) Oda sıcaklığında dibinde katısıyla dengede olan doymuş kireçli su çözeltisi
   • C) Sıcak su ile hazırlanıp soğutulduğunda aniden kristalleşen aşırı doymuş şeker çözeltisi
   • D) Az miktarda şeker çözünmüş ve dibinde hiç katısı olmayan doymamış çay çözeltisi
   • E) Çok yüksek çözünürlüğe sahip bir tuzun sınır değerinin hemen altında hazırlanan ve bol miktarda çözünen içeren doymamış çözeltisi
7. 

   Laboratuvarda iki farklı katı madde kullanılarak hazırlanan sulu çözeltilerin tanecik modelleri şekilde gösterilmiştir. Bu modellerden yararlanarak çözeltilerin sınıflandırılmasıyla ilgili yapılan çıkarımlardan hangisi doğrudur?

   • A) Sol beherdeki çözelti elektrolit (iyonik), sağ beherdeki çözelti elektrolit olmayan (moleküler) sınıfındadır.
   • B) Sol beherdeki çözelti moleküler çözünme gösterdiğinden elektrik akımını iletmez.
   • C) Sağ beherdeki çözelti serbest iyonlar barındırdığı için çok güçlü bir elektrolittir.
   • D) Sol beherdeki çözelti aşırı doymuş, sağ beherdeki çözelti ise doymamış çözeltidir.
   • E) Her iki beherdeki çözelti de iyonik karakterli olup aynı iletkenliğe sahiptir.

8. Aynı sıcaklıkta hazırlanan tamamen berrak üç farklı sıvıya, içlerinde çözünen tuzun küçük birer kristali ayrı ayrı ekleniyor. Birinci kapta eklenen kristalin tamamen çözündüğü, ikinci kapta kristalin hiç değişmeden kaldığı, üçüncü kapta ise kristal etrafında hızla yeni çökelmelerin başladığı gözleniyor. Buna göre bu çözeltilerin başlangıçtaki doygunluk durumları hangi seçenekte doğru gruplandırılmıştır?

   • A) 1: Doymuş, 2: Doymamış, 3: Aşırı doymuş
   • B) 1: Aşırı doymuş, 2: Doymuş, 3: Doymamış
   • C) 1: Doymamış, 2: Aşırı doymuş, 3: Doymuş
   • D) 1: Doymamış, 2: Doymuş, 3: Aşırı doymuş
   • E) 1: Doymuş, 2: Aşırı doymuş, 3: Doymamış

9. Bir laboratuvarda özdeş kaplardaki eşit hacimli sulu çözeltilerin elektrik iletkenliği test edilirken X çözeltisine bağlı lambanın güçlü ışık verdiği, Y çözeltisine bağlı lambanın ise hiç ışık vermediği gözleniyor. Buna göre bu iki çözeltinin bilimsel olarak sınıflandırılmasıyla ilgili hangi değerlendirme kesinlikle doğrudur?

   • A) X çözeltisi doymuş tuzlu su, Y çözeltisi doymamış şekerli sudur.
   • B) X elektrolit, Y ise elektrolit olmayan bir çözeltidir.
   • C) Y çözeltisi aşırı doymuş bir asit çözeltisidir.
   • D) X çözeltisindeki çözünen tanecikler moleküler yapıdadır.
   • E) X çözeltisi derişik, Y çözeltisi ise seyrelik çözelti sınıfındadır.

10. Bir öğrenci oda sıcaklığındaki saf suya, dipte bir miktar katı kalana kadar yemek tuzu (NaCl) ekleyip iyice karıştırıyor. Bu çözeltinin doygunluk türü ve elektrik iletkenliğiyle ilgili yapılan aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

    • A) Doymamış çözeltidir ve moleküler çözünme nedeniyle elektrik akımını iletmez.
    • B) Aşırı doymuş çözeltidir ve elektrik akımını çok az iletir.
    • C) Doymuş çözeltidir ve iyonik çözünme gerçekleştiği için elektrik akımını iletir.
    • D) Seyrelik bir çözeltidir ve moleküler çözünme gerçekleşmiştir.
    • E) Aşırı doymuş bir çözeltidir ve dipteki katı iyonik olarak çözünmüştür.

11. Bir göldeki ani sıcaklık artışı, sudaki çözünmüş oksijen seviyesini hızla düşürerek toplu balık ölümlerine yol açmıştır. Bilim insanları, bu ekolojik felaketi önlemek ve sudaki oksijen miktarını artırmak için göle soğuk su takviyesi yapılmasını ve göl yüzeyinden basınçlı oksijen gazı verilmesini önermektedir. Bu önerinin temelini oluşturan bilimsel prensip aşağıdakilerin hangisinde tam ve doğru olarak açıklanmıştır?

    • A) Oksijen gazının sudaki çözünürlüğü endotermik olup, gazın kısmi basıncı azaldıkça artar.
    • B) Sıcaklık azaldıkça su moleküllerinin kinetik enerjisi artarak oksijen gazı moleküllerini daha güçlü çeker.
    • C) Basınç artışı sadece sıvı-sıvı homojen karışımların çözünürlüğünü olumlu etkilerken gazları etkilemez.
    • D) Sudaki çözünmüş tuz oranı arttıkça oksijen gazının çözünürlüğü de sıcaklıktan bağımsız olarak artış gösterir.
    • E) Gazların sudaki çözünürlüğü ekzotermik olup sıcaklık azaldıkça ve gazın kısmi basıncı arttıkça artar.

12. Bir gazlı içecek üreticisi, ürettiği sodaların kapağı açıldığında gaz çıkışının (köpürmenin) en az düzeyde kalmasını ve içeceğin uzun süre asitli kalmasını istemektedir. Bu üretici, ambalajlama ve saklama koşullarını belirlerken hangi bilimsel kanıta dayanmalıdır?

    • A) Yüksek sıcaklık ve düşük basınçta gazların sudaki çözünürlüğünün en yüksek düzeyde olmasına
    • B) Gazların çözünürlüğünün sadece çözünen gazın molekül ağırlığına bağlı olmasına
    • C) Gazların çözünürlüğünün yüksek sıcaklıkta artıp düşük basınçta azalmasına
    • D) Düşük sıcaklık ve yüksek basınçta gazların sudaki çözünürlüğünün maksimum seviyede kalmasına
    • E) Basıncın katıların çözünürlüğü üzerinde, sıcaklığın ise gazların çözünürlüğü üzerinde hiç etkisinin olmamasına

13. Laboratuvarda X ve Y katılarının farklı sıcaklıklardaki çözünürlük verilerini inceleyen Elif, sıcaklık arttıkça X katısının sudaki çözünürlüğünün arttığını, Y katısının çözünürlüğünün ise azaldığını gözlemlemiştir. Elif, her iki katıdan da aynı sıcaklıkta hazırladığı doymuş çözeltileri özdeş ısıtıcılarla bir süre ısıtmaya karar verir. Buna göre, ısıtma işlemi sonunda çözeltilerde meydana gelecek değişimlerle ilgili hangi çıkarım doğrudur?

    • A) X çözeltisinde çökelme gözlenirken, Y çözeltisi doymamış hale gelir.
    • B) Sıcaklık artışı her iki katının da çözünme hızını azaltarak dengeyi bozar.
    • C) Doymuş X çözeltisi doymamış hale gelirken, doymuş Y çözeltisinde dibe katı çöker.
    • D) Isıtma işlemi her iki çözeltinin de elektrik iletkenliğini kesinlikle azaltır.
    • E) Her iki çözeltideki çözünmüş madde kütleleri eşit miktarda artar.

14. Bir araştırmacı, derin deniz dalgıçlarının hızla su yüzeyine çıktıklarında vücut sıvılarında gaz kabarcıklarının oluşmasıyla meydana gelen "vurgun" olayını incelemektedir. Bu tehlikeli durumu engellemek için dalgıçların solunum tüplerindeki azot yerine yüksek basınçta kanda daha az çözünen helyum gazı karışımı kullanılmaktadır. Buna göre, bu durum gazların çözünürlüğünü etkileyen hangi faktörün insan fizyolojisine etkisine doğrudan kanıt oluşturur?

    • A) Sıcaklık arttıkça gazların çözünürlüğünün azalmasına
    • B) Basınç arttıkça gazların çözünürlüğünün artmasına
    • C) Çözücü cinsinin çözünme hızına olan doğrudan etkisine
    • D) Katıların çözünürlüğünün dış basınçla değişmemesine
    • E) Gazların suda çözünürken dışarıya ısı vermesine

15. Bir kimya laboratuvarında öğrencilere X ve Y katılarının çözünürlük davranışlarına ait şu kanıt kartları veriliyor: I. 20 °C'de 100 g suda en fazla 20 g X veya 35 g Y çözünebilir. II. Sıcaklık 50 °C'ye çıkarıldığında 100 g suda çözünebilen maksimum X kütlesi 45 g olurken, Y kütlesi 38 g oluyor. Bu verilerden hareketle katıların çözünürlük karakteristiğini karşılaştıran bir öğrencinin ulaştığı aşağıdaki yargılardan hangisi bilimsel olarak doğrudur?

    • A) Y katısının sudaki çözünürlüğü sıcaklık artışından X katısına göre daha fazla etkilenmektedir.
    • B) X katısının çözünürlüğü endotermik iken, Y katısının çözünürlüğü kesinlikle ekzotermiktir.
    • C) Aynı sıcaklıkta farklı katıların çözünürlükleri farklı olup, sıcaklık artışı her katının çözünürlüğünü farklı oranda etkiler.
    • D) Sıcaklık arttıkça tüm katı maddelerin 100 g sudaki maksimum çözünme miktarları birbirine eşitlenir.
    • E) Çözünürlük sadece madde cinsine bağlı bir özellik olup, sıcaklık değişimlerinin çözünürlük üzerinde belirgin bir etkisi yoktur.

16. Bir deneyde 25 °C'deki 100 gram saf suya sırasıyla 50'şer gram tuz eklenerek karıştırılıyor ve 4. eklemeden sonra dipte katı kaldığı gözleniyor. Bir öğrenci bu deney sonrasındaki yansıtma notuna 'Tuzun sudaki çözünürlüğü 150 gramdır' yazıyor. Öğrencinin yaptığı bu operasyonel tanımın bilimsel çözünürlük tanımıyla tam uyumlu olması için düzeltilmesi gereken en temel eksiklik aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Çözünen tuzun tanecik boyutunun ve saflık derecesinin belirtilmemiş olması
    • B) Deneyde kullanılan suyun hacminin litre veya mililitre cinsinden yazılmaması
    • C) Tuzun suya eklenme ve karıştırılma hızının saniye cinsinden hesaba katılmaması
    • D) Belirli sıcaklık ve çözücü miktarında çözeltinin doygunluğa ulaştığı andaki 'maksimum' sınırın vurgulanmamış olması
    • E) Deneyin yapıldığı laboratuvarın deniz seviyesinden yüksekliğinin belirtilmemiş olması
17. 

    Eda, çözünürlüğü 'bir katının su içinde ne kadar hızlı yok olduğu' şeklinde tanımlamıştır. Ancak yandaki grafikte yer alan A ve B katılarının doygun çözeltilerinin bilimsel verilerini incelediğinde bu operasyonel tanımının eksik olduğunu fark etmiştir. Buna göre Eda, bilimsel çözünürlük tanımına ulaşmak için kendi tanımına aşağıdaki kavramlardan hangilerini eklemelidir?

    • A) Belirli bir sıcaklık, basınç ve belirli miktardaki çözücüde çözünebilen maksimum madde miktarını
    • B) Sadece katının suda çözünürken dışarıya yaydığı ısı miktarını ve çözünme hızını
    • C) Çözünen katı maddelerin molekül ağırlıklarını ve saflık derecelerini
    • D) Katıların erime noktalarını ve çözücü olarak kullanılan suyun kaynama sıcaklığını
    • E) Çözeltinin toplam elektrik iletkenliğini ve deney esnasındaki buharlaşma hızını

18. Bir sınıftaki öğrenciler, KNO₃ ve NaCl katılarının sudaki çözünürlüklerinin sıcaklıkla nasıl değiştiğini test etmek için kontrollü bir deney tasarlamak istiyor. Deneyde bağımsız değişken olarak sıcaklık, bağımlı değişken olarak ise doygun çözeltideki maksimum çözünen madde miktarı belirleniyor. Buna göre, bu deneyin amacına ulaşabilmesi ve bilimsel olarak geçerli olması için hangi niceliğin sabit tutulması (kontrol değişkeni) zorunludur?

    • A) Deneyde kullanılan çözünen katıların kütlesi ve cinsi
    • B) Deney tüplerinin hacmi ve karıştırma işleminin toplam süresi
    • C) Deneyin gerçekleştirildiği ortamın sıcaklık değeri
    • D) Çözeltilerin kaynama noktası yükselmesi değerleri
    • E) Kullanılan çözücünün (suyun) miktarı ve cinsi

19. Bir araştırmacı, oda sıcaklığında eşit miktarda saf su içeren iki bardağa sırasıyla X ve Y katılarını tamamen doyana kadar ekliyor. X katısının Y katısına göre suda daha fazla çözündüğünü gözlemledikten sonra sıcaklığı artırdığında her iki katının da çözünme kapasitelerinin farklı oranlarda arttığını fark ediyor. Bu araştırmacı, yaptığı gözlemlerden yola çıkarak katıların sudaki çözünürlüğü hakkında aşağıdaki çıkarımlardan hangisine ulaşabilir?

    • A) Çözünürlük sadece sıcaklığın değiştirilmesiyle kontrol edilebilen bir değişkendir.
    • B) Çözünürlük, madde cinsi ve sıcaklığa bağlı ayırt edici bir özelliktir.
    • C) Tüm katıların sıcaklık arttıkça sudaki çözünürlükleri aynı oranda artar.
    • D) Çözücü miktarı arttıkça katıların doygunluk sınırındaki çözünürlük değeri de artar.
    • E) Çözünürlük, sadece katı maddelerin fiziksel hallerine bağlı olarak değişen bir kuvvettir.

20. Bir mühendis, iki farklı havuzdaki kirletici iyonları karıştırarak hedef derişimde yeni bir çözelti elde etmek için Mson = (M1V1 + M2V2) / Vson modelini geliştiriyor. Mühendis, 0.1 M'lık birinci havuz suyu ile 0.4 M'lık ikinci havuz suyunu karıştırıp 0.2 M'lık bir karışım elde etmek istediğine göre, birinci havuzdan alınan su hacminin ikinci havuzdan alınan su hacmine oranı (V1/V2) kaç olmalıdır?

    • A) 1/2
    • B) 1
    • C) 2
    • D) 3
    • E) 1/3

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.