Milli Uyanış: Bağımsızlık Yolunda Atılan Adımlar Konu Anlatımı

Konu anlatımı notları

1. Milli Mücadele'nin Başlangıcı

   Mustafa Kemal Paşa'nın 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıkışı, Türk milletinin bağımsızlık mücadelesinin fiili başlangıcıdır. Bölgedeki asayişi sağlamak yerine halkı organize etmeyi hedefleyen Mustafa Kemal, ilk olarak Havza'ya geçmiştir.

   Havza Genelgesi (28-29 Mayıs 1919)

   Mustafa Kemal Paşa, yayımladığı Havza Genelgesi ile işgallere karşı halkın bilinçlenmesini amaçlamıştır:

   • İşgallerin miting ve protestolarla kınanması istenmiştir.
   • İtilaf Devletleri ve Osmanlı Hükümetine protesto telgrafları çekilmesi talep edilmiştir.
   • Hristiyan azınlığa yönelik taşkınlık yapılmaması özellikle belirtilmiştir (işgallere hukuki gerekçe oluşturulmaması amacıyla).

   Amasya Genelgesi (22 Haziran 1919)

   Milli Mücadele'yi kişisel bir hareket olmaktan çıkarıp milletin ortak kararı haline getirmek için yayımlanan bu belge, bağımsızlık savaşımızın amacı, gerekçesi ve yöntemini belirlemiştir:

   • Gerekçe: "Vatanın bütünlüğü, milletin bağımsızlığı tehlikededir. İstanbul Hükûmeti, üzerine düşen görevi yerine getirememektedir."
   • Amaç ve Yöntem: "Milletin bağımsızlığını, yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır." (Bu madde aynı zamanda üstü kapalı olarak milli egemenliğe dayalı yeni bir yönetimin işaretidir.)

   Erzurum Kongresi (23 Temmuz - 7 Ağustos 1919)

   Doğu Anadolu ve Karadeniz'deki işgal tehdidine karşı bölgesel amaçla toplanmış, ancak aldığı kararlar bakımından ulusal nitelik kazanmıştır.

   • Milli sınırlar: "Milli sınırlar içinde vatan bir bütündür, parçalanamaz." ilkesi ilk kez açıkça ilan edilmiştir.
   • Temsil Heyeti: Doğu illerini temsil etmek üzere Mustafa Kemal başkanlığında 9 kişilik Temsil Heyeti kurulmuştur.
   • Manda ve Himaye: Manda ve himaye fikri ilk kez reddedilmiştir.
   • Kuvayımilliye: "Kuvayımilliye'yi etkin, milli iradeyi hâkim kılmak esastır." denilerek halkın gücüne ve iradesine vurgu yapılmıştır.

   Sivas Kongresi (4 - 11 Eylül 1919)

   Her bakımdan ulusal bir kongredir. Yurdun dört bir yanından gelen delegelerin katılımıyla toplanmıştır:

   • Bütün milli cemiyetler, Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti adı altında birleştirilerek mücadelede tek merkezlilik sağlanmıştır.
   • Manda ve himaye fikri kesin ve son kez reddedilmiştir.
   • Temsil Heyeti'nin yetki alanı tüm yurdu kapsayacak şekilde genişletilmiştir.
   • Ali Fuat Paşa'nın Batı Cephesi Komutanlığına atanmasıyla Temsil Heyeti ilk kez yürütme yetkisini kullanmıştır.
   • Halkı doğru bilgilendirmek amacıyla İrade-i Milliye gazetesi çıkarılmıştır.

   Amasya Görüşmeleri (20 - 22 Ekim 1919)

   Sivas Kongresi'nden sonra Damat Ferit Paşa hükümetinin istifa etmesiyle kurulan Ali Rıza Paşa hükümeti, Temsil Heyeti ile uzlaşma arayışına girmiştir. Mustafa Kemal Paşa ile Bahriye Nazırı Salih Paşa arasında Amasya'da görüşmeler yapılmıştır.

   Önemi: İstanbul Hükûmeti, Temsil Heyeti'ni ve Milli Mücadele hareketini resmen ve hukuken tanımıştır. Görüşmeler neticesinde Mebusan Meclisinin yeniden toplanması kararlaştırılmıştır.

   Misakımillî Kararları (28 Ocak 1920)

   Son Osmanlı Mebusan Meclisinde kabul edilen Misakımillî (Milli Ant), bağımsız Türkiye'nin asgari barış şartlarını ve hedeflerini içerir:

   • Sınırlar: Mondros Ateşkes Antlaşması imzalandığı sırada işgal edilmemiş Türk vatanı parçalanamaz bir bütündür.
   • Boğazlar: Marmara ve İstanbul'un güvenliği sağlandığı takdirde Boğazlar dünya ticaretine açılabilir.
   • Kapitülasyonlar: Siyasi, adli ve mali gelişmemizi engelleyen her türlü ayrıcalık (kapitülasyon) kesinlikle reddedilmiştir.
   • Azınlık Hakları: Azınlıklara tanınacak haklar, komşu ülkelerdeki Müslüman halka tanınan haklar kadar olacaktır.
   • Halk Oylaması: Kars, Ardahan, Batum (Elviye-i Selase), Batı Trakya ve Arap vilayetlerinde geleceğin belirlenmesi için serbest referandum önerilmiştir.

   Misakımillî'nin ilanı sonrasında İtilaf Devletleri 16 Mart 1920'de İstanbul'u resmen işgal etmiş, bu durum Ankara'da Türkiye Büyük Millet Meclisinin açılmasına zemin hazırlamıştır.