Ücretsiz Kullanmaya Başla

Milli Bir Destan: Ya İstiklal Ya Ölüm Konu Anlatımı

LGS · LGS · İnkılap Tarihi · Milli Bir Destan: Ya İstiklal Ya Ölüm

LGS İnkılap Tarihi dersi Milli Bir Destan: Ya İstiklal Ya Ölüm konu anlatımı.

Konu anlatımı notları

  1. Doğu ve Güney Cepheleri

    Milli Mücadele Dönemi'nde Türk milleti bağımsızlığını korumak amacıyla üç temel cephede askeri ve siyasi mücadele yürütmüştür.

    Doğu Cephesi

    Mondros Ateşkes Antlaşması'na rağmen ordusunu terhis etmeyen Kazım Karabekir Paşa komutasındaki 15. Kolordu, bölgedeki Ermeni işgaline karşı harekete geçmiştir. Başarılı taarruzun ardından 3 Aralık 1920 tarihinde Ermenistan ile Gümrü Antlaşması imzalanmıştır.

    • Gümrü Antlaşması, TBMM'nin uluslararası alandaki ilk siyasi ve askeri başarısıdır.
    • Ermenistan, Sevr Antlaşması'ndaki haksız taleplerinden vazgeçmiş ve TBMM'yi tanıyan ilk devlet olmuştur.
    • Bu cephenin kapanmasıyla askeri birlik ve teçhizat Batı Cephesi'ne kaydırılmıştır.

    Güney Cephesi

    Güney Cephesi'nde düzenli ordu yerine doğrudan halkın oluşturduğu Kuvayımilliye birlikleri mücadele vermiştir. Maraş, Antep ve Urfa halkı Fransız işgaline ve iş birlikçi Ermeni çetelerine karşı destansı bir direniş göstermiştir. Bu cephe, Batı Cephesi'nde kazanılan Sakarya Zaferi sonrasında imzalanan 1921 Ankara Antlaşması ile resmen kapanmıştır.

    Düzenli Ordunun Kurulması ve İnönü Savaşları

    Yunan işgaline karşı başlangıçta Kuvayımilliye birlikleri direnmiş; ancak düşman ilerleyişini kesin olarak durdurabilmek ve merkezi disiplini sağlamak amacıyla TBMM tarafından Düzenli Ordu kurulmuştur.

    I. İnönü Muharebesi (6-10 Ocak 1921)

    Yunan taarruzu, Albay İsmet Bey komutasındaki düzenli ordu birlikleri tarafından durdurulmuş ve ilk askeri zafer elde edilmiştir. Bu zaferin önemli siyasi ve hukuki sonuçları şunlardır:

    • Teşkilat-ı Esasiye Kanunu: Yeni Türk Devleti'nin ilk anayasası kabul edilmiştir (1921).
    • İstiklal Marşı'nın Kabulü: Milli marşımız 12 Mart 1921'de TBMM tarafından kabul edilmiştir.
    • Londra Konferansı: İtilaf Devletleri TBMM'yi hukuken tanımak zorunda kalmıştır.
    • Moskova Antlaşması: Sovyet Rusya ile imzalanmış, TBMM ilk kez büyük bir Avrupalı devlet tarafından tanınmıştır.
    • Afganistan ile Dostluk Antlaşması: TBMM'yi tanıyan ilk Müslüman devlet Afganistan olmuştur.

    II. İnönü Muharebesi (23-31 Mart 1921)

    Yunan ordusunun Londra Konferansı kararlarını zorla kabul ettirmek amacıyla başlattığı ikinci saldırı da püskürtülmüştür. Mustafa Kemal Paşa, İsmet Paşa'ya çektiği telgrafta 'Siz orada yalnız düşmanı değil, milletin makus talihini de yendiniz.' diyerek zaferin psikolojik önemini vurgulamıştır.

    Kütahya-Eskişehir Savaşları ve Topyekun Mücadele

    Yunan ordusunun yeniden toparlanarak taarruza geçmesi sonucu Türk ordusu kayıplar vermiş ve Mustafa Kemal Paşa'nın stratejik kararıyla Sakarya Nehri'nin doğusuna çekilmiştir.

    Savaşın Getirdiği Gelişmeler

    • Afyon, Kütahya ve Eskişehir geçici olarak işgal edilmiştir.
    • Meclis'te sert tartışmalar yaşanmış, ordunun toparlanması için olağanüstü yetkilere ihtiyaç duyulmuştur.
    • Savaşın en buhranlı günlerinde Ankara'da Maarif Kongresi toplanmış, eğitime verilen hayati önem gösterilmiştir.

    Başkumandanlık Kanunu ve Tekalif-i Milliye Emirleri

    TBMM, 5 Ağustos 1921'de Mustafa Kemal Paşa'yı üç ay süreyle geniş yetkilerle Başkumandan olarak görevlendirmiştir. Mustafa Kemal Paşa, ordunun giyecek, yiyecek, silah ve ulaşım ihtiyaçlarını halkın desteğiyle karşılamak amacıyla 7-8 Ağustos 1921'de Tekalif-i Milliye Emirleri'ni yayımlamıştır. Bu emirler, Türk milletinin bağımsızlık uğruna sergilediği topyekun seferberliğin en somut kanıtıdır.

    Zaferin Taçlanması ve Diplomatik Netice

    Sakarya Meydan Muharebesi (23 Ağustos - 13 Eylül 1921)

    22 gün 22 gece süren savaşta Mustafa Kemal Paşa, harp tarihine geçen şu emri vermiştir: 'Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır. O satıh bütün vatandır.'

    • 1683 Viyana Kuşatması'ndan beri süregelen Türk geri çekilişi sona ermiş, savunmadan taarruza geçilmiştir.
    • Mustafa Kemal Paşa'ya TBMM tarafından Gazi unvanı ve Mareşal rütbesi tevcih edilmiştir.
    • Sovyet cumhuriyetleriyle Kars Antlaşması imzalanarak Doğu sınırımız kesinleşmiştir.
    • Fransa ile Ankara Antlaşması imzalanarak Güney Cephesi kapanmıştır.

    Büyük Taarruz ve Başkomutan Meydan Muharebesi (26 Ağustos - 9 Eylül 1922)

    Yaklaşık bir yıllık titiz hazırlık safhasından sonra 26 Ağustos'ta Afyon Kocatepe'den taarruz başlatılmıştır. 30 Ağustos'ta Dumlupınar'da düşman kuvvetleri kuşatılarak imha edilmiştir. 9 Eylül 1922'de İzmir'in kurtarılmasıyla Batı Anadolu düşmandan tamamen temizlenmiştir.

    Askeri zaferlerin ardından imzalanan Mudanya Ateşkes Antlaşması (11 Ekim 1922) ile Doğu Trakya, Boğazlar ve İstanbul savaş yapılmadan diplomatik yolla kurtarılmış; Sevr Antlaşması fiilen geçerliliğini yitirmiştir.