Milli Mücadele Konu Anlatımı

Konu anlatımı notları

1. Milli Mücadele'nin Başlangıcı ve Genelgeler

   Mondros Ateşkes Antlaşması'nın (30 Ekim 1918) ardından Osmanlı topraklarının işgal edilmeye başlanması, Türk milletinin bağımsızlık refleksini harekete geçirmiştir. Mustafa Kemal Paşa'nın 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıkışı, Milli Mücadele'nin fiili başlangıcı kabul edilir.

   Örgütlenme sürecinin temel aşamaları şunlardır:

   • Havza Genelgesi (28-29 Mayıs 1919): İşgallere karşı ilk kitlesel tepkinin örgütlenmesi amaçlanmış, miting ve protestolarla milli bilinç uyandırılmaya çalışılmıştır.
   • Amasya Genelgesi (22 Haziran 1919): Milli Mücadele'nin gerekçesi, amacı ve yöntemi ilk kez ihtilalci bir bildiriyle ilan edilmiştir. "Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır" ilkesiyle milli egemenliğe dayalı yeni bir yönetimin temeli atılmıştır.

   Bölgesellikten Ulusallığa Geçiş

   Genelgelerin ardından Anadolu'da dağınık halde bulunan direniş cemiyetlerini ve milli iradeyi tek bir merkezde toplamak amacıyla kongreler düzenlenmiştir.

   • Erzurum Kongresi (23 Temmuz - 7 Ağustos 1919): Toplanış biçimi bakımından bölgesel, aldığı kararlar bakımından ulusaldır. İlk defa milli sınırlardan (Misak-ı Milli temeli) bahsedilmiş ve manda-himaye fikri kesin bir dille reddedilmiştir. Temsil Heyeti oluşturulmuş ve Mustafa Kemal Paşa başkanlığa seçilmiştir.
   • Sivas Kongresi (4-11 Eylül 1919): Hem toplanış amacı hem de aldığı kararlar yönüyle tamamen ulusal bir kongredir. Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti çatısı altında tüm direniş odakları birleştirilmiştir. Temsil Heyeti, Ali Fuat Paşa'yı Batı Cephesi Komutanlığı'na atayarak yürütme yetkisini ilk kez kullanmıştır.
   • Amasya Görüşmeleri (20-22 Ekim 1919): İstanbul Hükümeti, Temsil Heyeti'ni resmen ve hukuken tanımıştır.

   Milli Egemenliğin Kurumsallaşması

   Son Osmanlı Mebusan Meclisi'nin 28 Ocak 1920'de Misak-ı Milli kararlarını kabul etmesi üzerine İtilaf Devletleri 16 Mart 1920'de İstanbul'u resmen işgal etmiş ve meclisi dağıtmıştır.

   Bu gelişme üzerine Mustafa Kemal Paşa, Ankara'da olağanüstü yetkilere sahip bir meclisin toplanması çağrısında bulunmuştur:

   • 23 Nisan 1920: Birinci Türkiye Büyük Millet Meclisi açılmıştır.
   • Meclisin Özellikleri: Kurucu, ihtilalci, milli ve olağanüstü yetkilere (güçler birliği ilkesi) sahip bir halk meclisidir. Hükümet sistemi olarak Meclis Hükümeti Sistemi uygulanmıştır.
   • Hıyanet-i Vataniye Kanunu ve İstiklal Mahkemeleri: Meclisin otoritesini sağlamak ve iç isyanları bastırmak amacıyla yasama ve yargı yetkileri etkin biçimde kullanılmıştır.

   Askeri Mücadeleden Bağımsızlığa

   Milli Mücadele dönemi askeri harekâtları üç ana cephede yürütülmüştür:

   • Doğu Cephesi: Kazım Karabekir komutasındaki 15. Kolordu Ermenistan kuvvetlerini mağlup etmiş ve Gümrü Antlaşması imzalanmıştır. Bu antlaşma, TBMM'nin uluslararası alandaki ilk askeri ve siyasi başarısıdır.
   • Güney Cephesi: Düzenli ordudan ziyade Kuva-yı Milliye ve halk direnişiyle Fransız ve Ermeni güçlerine karşı mücadele verilmiş; Maraş, Antep ve Urfa destansı savunmalar gerçekleştirmiştir. 1921 Ankara Antlaşması ile cephe kapanmıştır.
   • Batı Cephesi: Yunan işgaline karşı düzenli ordunun kurulduğu ve savaşı neticelendiren cephedir. I. İnönü, II. İnönü, Sakarya Meydan Muharebesi ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi (Büyük Taarruz) neticesinde Mudanya Ateşkes Anlaşması imzalanmış, ardından Lozan Barış Antlaşması (24 Temmuz 1923) ile Türkiye Devleti'nin bağımsızlığı uluslararası düzeyde tescil edilmiştir.