Dalgalar Yeni Nesile Geçiş Test Çöz

Sorular

1. İnsan kulağının duyabileceği ses aralığı ve ses şiddeti seviyeleri dikkate alındığında aşağıdaki olaylar inceleniyor. Buna göre, normal sağlıklı bir insanın işitme sistemi ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

   • A) İnsan kulağı genellikle 20 Hz ile 20.000 Hz arasındaki frekanslardaki sesleri duyabilir.
   • B) 20 Hz'in altındaki seslere infrasonik (ses altı), 20.000 Hz'in üzerindeki seslere ultrasonik (ses üstü) ses denir.
   • C) Ses şiddet düzeyi birimi desibeldir (dB) ve logaritmik bir ölçekle ifade edilir.
   • D) Ses şiddet düzeyi 60 dB olan bir ses, 30 dB olan bir sesten 2 kat daha şiddetlidir.
   • E) Tıpta kullanılan ultrason cihazları insan kulağının duyamayacağı yüksek frekanslı ses dalgalarıyla çalışır.

2. Bir laboratuvarda aynı maddeden yapılmış, uzunlukları eşit fakat kesit alanları $A$ ve $4A$ olan iki metal tel aynı $F$ kuvvetiyle gerilmiştir. İnce telde oluşturulan dalgaların hızı $v_1$, kalın telde oluşturulan dalgaların hızı $v_2$ olduğuna göre, bu hızların oranı $\frac{v_1}{v_2}$ kaçtır?

   • A) $\frac{1}{4}$
   • B) $\frac{1}{2}$
   • C) 1
   • D) 4
   • E) 2

3. Bir deprem odağında aynı anda üretilen P (Primer/Birincil) ve S (Sekonder/İkincil) dalgaları yer kabuğu içinde ilerleyerek bir sismoloji istasyonuna ulaşmaktadır. Bu deprem dalgalarının istasyona varış sırası ve titreşim türleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

   • A) S dalgası boyuna bir dalgadır ve istasyona ilk ulaşır.
   • B) P dalgası enine bir dalgadır ve istasyona ilk ulaşır.
   • C) P dalgası boyuna bir dalgadır ve istasyona ilk ulaşır; S dalgası enine dalgadır ve sonra ulaşır.
   • D) Her iki dalga da aynı anda ulaşır çünkü aynı depremde üretilmişlerdir.
   • E) S dalgası enine bir dalgadır ve istasyona ilk ulaşır; P dalgası boyuna dalgadır ve sonra ulaşır.

4. Tabanı eğimli bir dalga leğeninde, su derinliği kaynaktan uzaklaştıkça düzgün olarak artmaktadır. Sabit frekanslı bir doğrusal dalga kaynağının ürettiği dalgalar leğende ilerlerken dalgaların ardışık iki tepe noktası arasındaki mesafe ve tepe çizgilerinin hızı nasıl değişir?

   • A) Tepe mesafesi azalır, hız azalır.
   • B) Tepe mesafesi artar, hız artar.
   • C) Tepe mesafesi değişmez, hız artar.
   • D) Tepe mesafesi artar, hız değişmez.
   • E) Tepe mesafesi azalır, hız artar.

5. Bir dalga kaynağı tarafından birim zamanda üretilen periyodik dalgaların taşıdığı enerji iki katına çıkarılmak istenmektedir. Ortamın özellikleri ve kaynağın frekansı değiştirilmeden bu durumun sağlanması için dalganın hangi niceliği artırılmalıdır?

   • A) Genlik
   • B) Yayılma hızı
   • C) Dalga boyu
   • D) Periyot
   • E) Faz farkı

6. Sıcaklığı 20 °C olan bir odadaki sesin yayılma hızı yaklaşık 343 m/s olarak ölçülmüştür. Odanın sıcaklığı 40 °C'ye çıkarıldığında aynı kaynaktan üretilen ses dalgaları için ne söylenebilir? Buna göre, odanın sıcaklığı arttığında ses dalgalarının hızı ve dalga boyu ilk duruma göre nasıl değişir?

   • A) Hız azalır, dalga boyu azalır.
   • B) Hız değişmez, dalga boyu artar.
   • C) Hız artar, dalga boyu azalır.
   • D) Hız azalır, dalga boyu değişmez.
   • E) Hız artar, dalga boyu artar.

7. Bir dalga leğeninde derin ortamdan sığ ortama ayırıcı yüzeye belirli bir açıyla gelen periyodik doğrusal dalgalar kırılmaya uğramaktadır. Buna göre, sığ ortama geçen dalgaların doğrultusu ve dalga cepheleri arasındaki mesafe nasıl değişir?

   • A) Normale yaklaşır, dalga boyu artar.
   • B) Normalden uzaklaşır, dalga boyu azalır.
   • C) Doğrultusu değişmez, dalga boyu azalır.
   • D) Normale yaklaşır, dalga boyu azalır.
   • E) Normalden uzaklaşır, dalga boyu artar.

8. Uzay boşluğunda gerçekleşen büyük bir göktaşı patlamasını teleskopla inceleyen bir astronom ışığı gözlemleyebilmekte ancak patlamanın sesini duyamamaktadır. Bu durum dalgaların hangi temel özelliği ile açıklanır?

   • A) Işık dalgalarının hızının ses hızından çok daha büyük olmasıyla
   • B) Işığın boşlukta yayılabilen bir elektromanyetik dalga, sesin ise maddesel ortam gerektiren mekanik bir dalga olmasıyla
   • C) Ses dalgalarının uzayda soğurularak frekansının sıfırlanmasıyla
   • D) Işık dalgalarının boyuna, ses dalgalarının ise enine dalga olmasıyla
   • E) Patlamanın ürettiği ses dalgalarının frekansının insan kulağının sınırları dışında kalmasıyla

9. Aynı odada bulunan bir keman ve bir flüt, aynı şiddette ve aynı frekansta (aynı nota) ses çıkaracak şekilde çalınıyor. Bir dinleyicinin gözleri kapalıyken bu iki sesin farklı enstrümanlardan geldiğini ayırt edebilmesini sağlayan ses özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Tını
   • B) Sesin hızı
   • C) Sesin yüksekliği
   • D) Sesin şiddeti
   • E) Sesin dalga boyu

10. Bir dalga leğeninde oluşturulan periyodik su dalgalarının dalga boyunu ölçmek isteyen bir araştırmacı, yarık frekansı $f_s = 2\text{ s}^{-1}$ olan 4 yarıklı bir stroboskop kullanmaktadır. Stroboskop döndürülürken dalgalar ilk kez duruyor göründüğüne ve dalgaların yayılma hızı 24 cm/s olduğuna göre, su dalgalarının dalga boyu kaç cm'dir?

    • A) 1
    • B) 2
    • C) 4
    • D) 6
    • E) 3

11. Hafif (ince) bir yayda oluşturulan baş yukarı bir atma, O noktasında birleştirilmiş ağır (kalın) bir yaya doğru ilerlemektedir. Atma O bağlantı noktasına ulaştığında iletilen ve yansıyan atmaların yönü aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) İletilen baş yukarı, yansıyan baş yukarı
    • B) İletilen baş aşağı, yansıyan baş aşağı
    • C) İletilen baş yukarı, yansıyan baş aşağı
    • D) İletilen baş aşağı, yansıyan baş yukarı
    • E) İletilen atma oluşmaz, yalnızca baş yukarı yansır.

12. Depremlerle ilgili haber bültenlerinde sıklıkla 'depremin büyüklüğü' ve 'depremin şiddeti' kavramları kullanılmaktadır. Buna göre, bu iki kavram ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

    • A) Büyüklük ve şiddet aynı anlama gelen eş anlamlı terimlerdir.
    • B) Şiddet aletsel olarak sismografla ölçülür ve tek bir sayısal değere sahiptir.
    • C) Büyüklük depremin yapılar ve insanlar üzerindeki hasar derecesidir.
    • D) Büyüklük açığa çıkan toplam enerjinin ölçüsüdür; şiddet ise yeryüzündeki etkisinin ve hasarının derecesidir.
    • E) Depremin merkez üssünden uzaklaştıkça büyüklüğü azalır.

13. Derinliği her yerinde aynı olan bir dalga leğeninde odak noktası F olan çukur (parabolik) engele doğru gelen doğrusal su dalgaları şekildeki gibidir. Buna göre, doğrusal dalgalar parabolik engelden yansıdıktan sonra nasıl bir davranış gösterir?

    • A) Odak noktasında (F) dairesel olarak toplanıp sonra dairesel olarak dağılırlar.
    • B) Doğrusallığını koruyarak geriye doğru aynı şekilde yansırlar.
    • C) Odak noktasının arkasından geliyormuş gibi dairesel olarak yayılırlar.
    • D) Engele çarptığı anda enerjisini kaybedip tamamen sönerler.
    • E) Odaktan geçen doğrusal dalgalara dönüşerek hızlanırlar.

14. Frekansı 440 Hz olan bir diyapazona tokmakla vurulduğunda, yakınında duran ve doğal frekansı 440 Hz olan başka bir diyapazonun da vurulmadığı halde titreşmeye başladığı ve ses çıkardığı gözlemleniyor. Bu fiziksel olay ve nedeni aşağıdakilerin hangisinde doğru açıklanmıştır?

    • A) Yankı - Ses dalgalarının sert yüzeyden yansıması
    • B) Rezonans - İki kaynağın doğal frekanslarının eşit olması sonucu genliğin artması
    • C) Kırılma - Ses dalgasının farklı sıcaklıktaki havaya geçmesi
    • D) Tını - Sesin farklı enstrümanlarda farklı algılanması
    • E) Doppler olayı - Kaynağın gözlemciye yaklaşmasıyla frekansın değişmesi

15. Fizik öğretmeni tahtaya dalgaların taşıdığı enerjiye ve titreşim doğrultusuna göre sınıflandırılmasını gösteren bir şema hazırlamıştır. Buna göre, hem mekanik dalga olup hem de yalnızca boyuna yayılabilen dalga türü aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Işık dalgası
    • B) Ses dalgası
    • C) Yay dalgası
    • D) Su dalgası
    • E) Deprem (S) dalgası

16. Düşey kesiti verilen bir dalga leğeninde derin ortamdan sığ ortama geçen periyodik su dalgaları gözlemlenmektedir. Buna göre, sığ ortama geçen dalgaların yayılma hızı, frekansı ve dalga boyundaki değişim aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

    • A) Hız artar, frekans değişmez, dalga boyu artar.
    • B) Hız azalır, frekans artar, dalga boyu azalır.
    • C) Hız değişmez, frekans azalır, dalga boyu değişmez.
    • D) Hız artar, frekans azalır, dalga boyu artar.
    • E) Hız azalır, frekans değişmez, dalga boyu azalır.

17. Bir müzik aletinde aynı tele önce hafifçe, ardından aynı noktadan çok daha sert vurularak aynı nota çalınıyor. Buna göre, ikinci durumda oluşan ses dalgasının ilk duruma göre hangi niceliği kesinlikle artmıştır?

    • A) Genliği (şiddeti)
    • B) Frekansı (yüksekliği)
    • C) Yayılma hızı
    • D) Dalga boyu
    • E) Tınısı

18. Türdeş ve gergin bir yay üzerinde oluşturulan periyodik dalgaların hızı yalnızca yayın gerginliğine ve birim uzunluğunun kütlesine bağlıdır. Buna göre, gerginliği değiştirilmeden aynı yayda oluşturulan dalgaların kaynağının frekansı iki katına çıkarılırsa dalgaların yayılma hızı ve dalga boyu nasıl değişir?

    • A) Hız iki katına çıkar, dalga boyu yarıya iner.
    • B) Hız değişmez, dalga boyu iki katına çıkar.
    • C) Hız değişmez, dalga boyu yarıya iner.
    • D) Hız yarıya iner, dalga boyu değişmez.
    • E) Hız yarıya iner, dalga boyu yarıya iner.

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.