Temel ve Türetilmiş Nicelikler Yeni Nesile Geçiş Test Çöz

Sorular

1. 1.

   Bir elektrikli araç motorunun performans testinde kaydedilen teknik veriler şunlardır: I. Sargı sıcaklığı: 340 kelvin, II. Tüketilen elektriksel güç: 45 000 watt, III. Bir tam turun tamamlanma süresi: 0,02 saniye, IV. Motor gövdesinin kütlesi: 85 kilogram, V. Üretilen döndürme momenti: 260 newton metre. Test mühendisi, bu büyüklükleri başka büyüklüklere ihtiyaç duyulmadan doğrudan tanımlananlar (temel nicelikler) ile birden fazla temel büyüklüğün matematiksel bağıntısıyla türetilenler (türetilmiş nicelikler) şeklinde sınıflandıracaktır. Buna göre mühendisin veri tablosundaki niceliklerin niteliklerine ilişkin yaptığı aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

   • A) I numaralı büyüklük enerji aktarımıyla ilişkili olduğundan türetilmiş; II, III, IV ve V numaralı büyüklükler temel niceliktir.
   • B) IV numaralı büyüklüğün birimi 'kilo' ön eki içerdiğinden türetilmiş; I ve III numaralı büyüklükler ise temel niceliktir.
   • C) II ve IV numaralı büyüklükler bağımsız olarak doğrudan ölçülebildiğinden temel; I, III ve V numaralı büyüklükler türetilmiş niceliktir.
   • D) Yalnızca III numaralı büyüklük zamanı belirttiği için temel nicelik olup geriye kalan tüm büyüklükler türetilmiş niceliktir.
   • E) I, III ve IV numaralı büyüklükler doğrudan tanımlanan temel nicelikler; II ve V numaralı büyüklükler ise birden fazla temel nicelikle tanımlanan türetilmiş niceliklerdir.
2. 2.

   Bir araştırma laboratuvarındaki otomatik sensörlerin deney kabininden kaydettiği veriler; I. Sıcaklık: 298 Kelvin, II. Basınç: 101 325 Pascal, III. Elektrik akımı: 4 Amper, IV. Yüzey alanı: 12 metrekare ve V. Işık şiddeti: 35 Kandela şeklindedir. Araştırmacılar, ölçülen bu büyüklükleri tanımlanma biçimlerine göre bağımsız ölçülebilen temel nicelikler ile birden fazla büyüklüğün matematiksel ilişkisiyle ifade edilen türetilmiş nicelikler olarak iki gruba ayıracaktır. Buna göre, sensör verilerinde yer alan niceliklerin 'Temel Nicelikler' ve 'Türetilmiş Nicelikler' olarak doğru sınıflandırması hangisidir?

   • A) Temel Nicelikler: I ve IV — Türetilmiş Nicelikler: II, III ve V
   • B) Temel Nicelikler: II ve IV — Türetilmiş Nicelikler: I, III ve V
   • C) Temel Nicelikler: I, III ve V — Türetilmiş Nicelikler: II ve IV
   • D) Temel Nicelikler: I, II ve III — Türetilmiş Nicelikler: IV ve V
   • E) Temel Nicelikler: III, IV ve V — Türetilmiş Nicelikler: I ve II
3. 3.

   Bir araştırmacı, kimya ve biyoloji deneylerinde de sıkça kullanılan bazı fiziksel büyüklüklerin SI birim sistemindeki formüllerini inceleyerek türetilmiş büyüklüklerin temel büyüklükler cinsinden analizini yapmaktadır. Buna göre araştırmacının analiz ettiği aşağıdaki birim eşleştirmelerinden hangisi, yalnızca temel birimler kullanılarak ifade edilmemiştir?

   • A) Kuvvet (Newton) = kg . m / s²
   • B) Basınç (Pascal) = N / m²
   • C) Özkütle = kg / m³
   • D) Hız = m / s
   • E) Alan = m²
4. 4.

   Bir grup öğrenci, fen bilimleri derslerinde karşılaştıkları fiziksel niceliklerin SI birimlerini listeledikten sonra bunları gruplandırarak ortak birer ad vermeyi amaçlamaktadır. Öğrencilerin hazırladığı [ Kelvin, Kilogram, Kandela ] grubu ile [ Newton, Pascal, Watt ] grubu sırasıyla hangi adlar altında doğru sınıflandırılmıştır?

   • A) Türetilmiş Nicelikler - Temel Nicelikler
   • B) Vektörel Nicelikler - Skaler Nicelikler
   • C) Skaler Nicelikler - Vektörel Nicelikler
   • D) Temel Nicelikler - Türetilmiş Nicelikler
   • E) Temel Nicelikler - Skaler Nicelikler
5. 5.

   Fizik laboratuvarında araştırma yapan beş öğrenci, gözlemledikleri niceliklerin SI birim sistemindeki karşılıklarını defterlerine not etmişlerdir. Buna göre öğrencilerden hangisinin kaydettiği birim, tanımlanması için başka bir büyüklüğe ihtiyaç duymayan temel bir niceliğe aittir?

   • A) Ali: Bir iletkenin uçları arasındaki potansiyel farkı Volt (V) olarak ölçtüm.
   • B) Can: Isıtıcının suya saniyede aktardığı enerjiyi Joule (J) cinsinden hesapladım.
   • C) Zeynep: Devreden geçen elektrik akımını Amper (A) olarak belirledim.
   • D) Elif: Deney tüpündeki sıvının yoğunluğunu kilogram/metreküp (kg/m³) olarak buldum.
   • E) Mert: Hareketlinin birim zamandaki yer değiştirmesini metre/saniye (m/s) olarak kaydettim.
6. 6.

   Bir teknoloji tasarım atölyesinde öğrenciler, 'Akıllı Sera' projesi kapsamında seradaki verileri izlemek için sensörler yerleştirmiş ve bir veri takip çizelgesi oluşturmuşlardır. Proje raporunda, elde edilen verilerin SI (Uluslararası Birim Sistemi) standartlarına uygun birimlerle ifade edilmesi ve bu büyüklüklerin fiziksel niteliklerine göre (temel veya türetilmiş) doğru sınıflandırılması beklenmektedir. Öğrencilerin proje raporuna kaydettiği notlar şu şekildedir: Selin: 'Seradaki bitki ışıklandırması için ölçülen aydınlık düzeyi 300 lüks değerindedir ve bu temel bir niceliktir.' Burak: 'Seralar arası mesafe 150 santimetre olarak ölçülmüştür ve bu temel bir niceliktir.' Deniz: 'Toprak analizi için alınan numunenin kütlesi 0,5 kilogramdır ve bu türetilmiş bir niceliktir.' Kerem: 'Seranın havalandırma pervanesinin dönüş hızı 5 m/s'dir ve bu temel bir niceliktir.' Ceyda: 'Sistemdeki su pompasının bir saniyede harcadığı enerji 250 Joule'dür ve bu türetilmiş bir niceliktir.' Buna göre, hangi öğrencinin raporunda belirttiği ifade hem SI birim sistemine uygunluk hem de niceliğin sınıflandırılması (temel/türetilmiş) açısından tamamen doğrudur?

   • A) Selin
   • B) Burak
   • C) Deniz
   • D) Kerem
   • E) Ceyda

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.