Yazısında sınıflandırma yapabilme Konu Anlatımı

Konu anlatımı notları

1. Sınıflandırma Nedir?

   Birbiriyle ilişkili kavramları, durumları veya bilgileri ortak ve farklı özelliklerine göre gruplara ayırmaya sınıflandırma denir. Bilgilendirici bir metin yazarken sınıflandırmadan yararlanmak, düşüncelerinizi okura düzenli ve anlaşılır bir akışla iletmenizi sağlar.

   Yazıda Sınıflandırma Hangi Adımlarla Yapılır?

   • Ölçüt Belirleme: Ele alınan bilgilerin hangi temel özelliğe (zaman, içerik, tür, işlev vb.) göre ayrılacağı kararlaştırılır.
   • Gruplama: Veriler belirlenen ölçüte göre ayrıştırılır; benzer niteliktekiler aynı grup altında toplanır.
   • Metne Aktarma: Her bir grup mantıksal bir sırayla, aralarındaki ilişki ve karşılaştırmalar vurgulanarak paragraflara dönüştürülür.

   Veri Kümesini İnceleme ve Çözümleme

   Yazma sürecine geçmeden önce eldeki verilerin analiz edilmesi ve tutarlı bir sınıflandırma ölçütünün seçilmesi gerekir. Örneğin Türk hikâye geleneğine ait ürünler hakkında bir yazı yazacak bir öğrencinin incelediği veriler şunlardır:

   • Oğuz Kağan Destanı: Olağanüstü motifler içerir, manzum biçimdedir ve ulusal kimlik ile kahramanlığı işler.
   • Köroğlu Anlatısı: Gerçekçi ve olağanüstü ögeler bir aradadır, saz eşliğinde söylenen türkülerle nesir karışıktır, adalet temasını işler.
   • Dede Korkut Hikâyeleri: Nazım-nesir karışıktır, boyların yaşam tarzı ve töresi konu edilir, efsanevi ögeler yer alır.
   • Ergenekon Destanı: Bağımsızlık ve çoğalma temasını işler, tümüyle efsanevi-tarihî bir temele dayanır.

   Bu verileri bir yazıda sınıflandırırken anlatım biçimi (nazım, nazım-nesir karışık) veya temel konular (bağımsızlık, kahramanlık, töre) gibi nesnel ve belirgin bir ölçüt temel alınmalıdır.

   Karşılaştırma ve İlişki Kurarak Yazma

   Sınıflandırılan veriler yazıya aktarılırken kategoriler arasındaki benzerlik ve ayrımlar net bir dille ifade edilmelidir. Metin içinde sınıflandırmayı görünür kılan geçiş ögeleri ve ifadeler kullanılmalıdır.

   Örnek Uygulama Metni

   Türk anlatı geleneğine ait ürünler, biçimsel yapıları bakımından iki ana kümede incelenebilir:

   • Birinci Küme (Bütünüyle Nazım Olanlar): Oğuz Kağan ve Ergenekon gibi destanlar, bütünüyle şiir biçiminde kurgulanmış olup ölçülü ve ahenkli dilleriyle kolektif hafızayı canlı tutar.
   • İkinci Küme (Nazım-Nesir Karışık Olanlar): Dede Korkut Hikâyeleri ve Köroğlu anlatıları ise olayların düz yazıyla, duygu ve coşkulu anların ise manzum parçalarla aktarıldığı geçiş dönemi ürünleridir.

   Bu metin incelendiğinde yazarın rastgele bilgi sıralamak yerine, açık bir biçim ölçütü belirlediği; verileri karşılaştırarak düzenli bir paragrafa dönüştürdüğü görülür.