Öznel ve Nesnel Anlatım Konu Anlatımı

Konu anlatımı notları

1. Metinde Çıkarım Yapmak

   Bir metni okurken yazarın açıkça dile getirdiği bilgilerin ötesine geçerek metindeki ipuçlarından, kullanılan sözcüklerden ve mantıksal bağlardan hareketle yeni sonuçlara ulaşmaya çıkarım yapma denir.

   Metinlerde anlam iki temel düzeyde bulunur:

   • Doğrudan (Açık) Anlam: Metinde sözcüklerin ilk anlamlarıyla, yoruma gerek bırakmayacak biçimde doğrudan belirtildiği kısımdır. Örneğin "Gönüllü birlikler kış şartlarında cepheye ulaştı." cümlesinde birliğin cepheye vardığı açıkça söylenmektedir.
   • Derin (Örtük) Anlam: Yazarın doğrudan söylemediği ancak cümlenin bağlamından, seçilen sözcüklerden ve sunulan durumlardan sezdirilen anlamdır. Aynı cümleden "Şartların zorluğuna rağmen görevin aksatılmadığı ve fedakârlık gösterildiği" yargısına ulaşmak derin anlama yönelik bir çıkarımdır.

   Tablo ve Metin İlişkisini Yorumlama

   Bilgilendirici metinlerde düşünceyi geliştirmek ve kanıt sunmak amacıyla sayısal veriler, tarihî kayıtlar veya karşılaştırmalı tablolar kullanılır. Bu tür metinlerde derin anlama ulaşmak için şu adımlar izlenir:

   • Verileri Karşılaştırma: Tabloda yer alan sayı, tarih, yer veya durumlar arasındaki artış, azalış ya da benzerlikler incelenir.
   • Neden-Sonuç Bağlantısı Kurma: Verilerdeki değişimin metinde anlatılan tarihî veya toplumsal olaylarla nasıl bir ilişkisi olduğu belirlenir.
   • Ön Bilgileri İpuçlarıyla Birleştirme: Eldeki veriler metnin ana düşüncesi ve tarihî arka plan bilgisiyle bir araya getirilerek kesin olan ve olmayan yargılar birbirinden ayrılır.

   Unutmayınız: Doğru bir çıkarım, metinde ve tabloda yer alan nesnel kanıtlara dayanmalıdır; kişisel varsayımlar çıkarım niteliği taşımaz.

   Örnek Olay ve Çıkarım İncelemesi

   Millî Mücadele Dönemi'nde bir ilçeden cepheye gönderilen yardımları gösteren kayıt tablosunu inceleyelim:

   • Ocak 1921: 420 çift çarık, 150 adet yün çorap, 80 çuval buğday
   • Şubat 1921: 610 çift çarık, 320 adet yün çorap, 140 çuval buğday
   • Mart 1921: 850 çift çarık, 500 adet yün çorap, 210 çuval buğday

   Bu Verilerden Yapılabilecek Çıkarımlar:

   • Halkın Desteğindeki Artış: Aylara göre yardım miktarlarının düzenli yükselmesi, halkın bağımsızlık mücadelesine olan inancının ve dayanışma bilincinin zamanla güçlendiğini gösterir.
   • Mevsimsel ve Temel İhtiyaç Odaklılık: Yardımların çarık, yün çorap ve buğday gibi temel gıda ve kışlık giyim malzemelerinden oluşması, cephedeki askerlerin zorlu doğa koşullarına karşı korunmasının öncelendiğini kanıtlar.
   • Sivil Örgütlenme Gücü: Düzenli ve artan teslimat miktarları, cephe gerisinde güçlü bir iş birliği ve millî irade birliği bulunduğunu ortaya koyar.