Konuşmasında açık ve örtük ifadeleri kullanabilme Konu Anlatımı

Konu anlatımı notları

1. Sözün Görünen ve Derindeki Anlamı

   İletişim sürecinde duygu, düşünce ve bilgileri aktarırken iki temel anlatım yolundan yararlanırız: açık ifadeler ve örtük ifadeler.

   • Açık İfade: Cümlenin doğrudan, yoruma gerek bırakmadan, tek ve kesin bir yargıyı bildirmesidir. Sözcükler genellikle ilk anlamlarıyla kullanılır ve verilmek istenen ileti hiçbir gizlilik barındırmaz.
   • Örtük İfade: Cümlede doğrudan söylenmediği hâlde sözcüklerin bağlamından, vurgusundan veya cümle içi ipuçlarından çıkarılabilen yan ve derin anlamlardır. Dinleyicinin zihninde bir çıkarım ve tamamlama süreci gerektirir.

   Tablo Verilerini Sözlü İfadeye Dönüştürme

   Bir araştırmanın ya da istatistiğin sonuçlarını aktarırken açık ve örtük anlatım kalıplarını bilinçli biçimde kullanırız.

   Örneğin bir okul kütüphanesindeki haftalık ödünç alma verilerini inceleyelim:

   • Pazartesi: 40 öğrenci
   • Salı: 65 öğrenci
   • Çarşamba: 90 öğrenci
   • Perşembe: 65 öğrenci
   • Cuma: 110 öğrenci

   Bu tablodan hareketle kurulan konuşma cümlelerini inceleyelim:

   • Açık Anlatım: "Haftanın en çok kitap ödünç alınan günü cumadır." (Doğrudan sayısal veriye dayanır, tartışmasızdır.)
   • Örtük Anlatım: "Hafta sonu yaklaşırken kütüphaneye olan ilgi giderek katlanmaktadır." (Günler ilerledikçe sayının artış eğilimine gönderme yapar; cuma günü için doğrudan bir sayı vermeden eğilimi sezdirir.)
   • Örtük Anlatım: "Salı günü ulaşılan okuyucu yoğunluğuna perşembe günü de erişilebilmiştir." (Burada 'de' bağlacı ve karşılaştırma yoluyla iki günün eşitliği sezdirilirken diğer günlerden farklı bir paralellik vurgulanır.)

   Etkili İletişim ve Çıkarım Yapma

   Başarılı bir konuşmacı, dinleyicinin dikkatini canlı tutmak ve sözün etkisini artırmak için açık ve örtük anlatımı dengeli kullanır.

   1. Netlik Gerektiren Durumlar: Rakamlar, temel kurallar, tarih ve tanımlar mutlaka açık ifadelerle sunulmalıdır. Böylece yanlış anlaşılmaların önüne geçilir.
   2. Derinlik ve Etki Gerektiren Durumlar: Dinleyicinin zihinsel katılımını sağlamak, nezaket bildirmek veya karşılaştırmalı durumları vurgulamak için örtük ifadeler (bağlaçlar, karşılaştırma bildiren sözcükler, sezdirimler) tercih edilir.

   Özetle, bir veri ya da düşünceyi aktarırken hem yalın gerçekleri net biçimde bildirmeli hem de dinleyicinin mantıksal çıkarımlar yapmasına zemin hazırlayan zengin bir anlatım kurmalıyız.