Eşsesli (Sesteş) Kelimeler Konu Anlatımı

Konu anlatımı notları

1. Düşüncelerimizi Doğru İfade Etme

   Yazılı anlatımda duygu, düşünce ve bilgileri eksiksiz aktarabilmek için sözcükleri anlamına uygun seçmeliyiz. Birbiriyle karıştırılan veya yanlış yerde kullanılan sözcükler, cümlenin anlamını bozar ya da iletmek istediğimiz mesajı belirsizleştirir.

   Örneğin bir eşyayı bir yere koymak ile bir durumu başlatmak farklı eylemlerdir. "Paltosunu askıya ekti." demek yerine "Paltosunu askıya astı." demeliyiz. Aynı şekilde, "Öğretmenimiz yeni konuyu bize hatırlattı." cümlesi ile "Öğretmenimiz yeni konuyu bize tanıttı." cümlesi farklı durumları ifade eder. Yazarken şu adımlara dikkat ederiz:

   • Cümlede anlatmak istediğimiz duruma tam uyan sözcüğü seçmek
   • Yakın anlamlı sözcüklerin arasındaki küçük farkları ayırt etmek
   • Anlamını tam bilmediğimiz sözcükleri sözlükten kontrol ederek kullanmak

   Cümlelerimize Yön Veren İşaretler

   Noktalama işaretleri, yazılarımızın doğru okunmasını ve iletmek istediğimiz duygunun tam olarak anlaşılmasını sağlar. Yanlış ya da eksik kullanılan bir işaret, cümlenin anlamını tamamen değiştirebilir.

   Yazılarımızda sıklıkla başvurduğumuz temel noktalama işaretleri ve kullanım amaçları şunlardır:

   • Nokta (.): Anlamca tamamlanmış cümlelerin sonuna konur.
   • Virgül (,): Birbiri ardınca sıralanan eş görevli sözcük veya sözcük gruplarının arasına konur.
   • İki Nokta (:): Kendisiyle ilgili açıklama verilecek ya da konuşma yapılacak cümlenin sonuna gelir.
   • Konuşma Çizgisi (–): Yazıda satır başına alınan karşılıklı konuşmaları göstermek için kullanılır.
   • Kesme İşareti ('): Özel adlara getirilen iyelik, durum ve bildirme eklerini ayırmak için kullanılır.
   • Ünlem İşareti (!): Sevinç, korku, şaşma gibi duyguları belirten veya seslenme bildiren cümlelerin sonuna konur.
   • Soru İşareti (?): Soru bildiren cümle veya sözlerin sonuna konur.

   Yazımızı Birlikte İnceleyelim

   Yazdığımız bir taslağı yayımlamadan önce gözden geçirmek, yazma sürecinin en önemli basamağıdır. Aşağıdaki kontrol tablosunu inceleyerek hatalı ifadelerin nasıl düzeltildiğini görebiliriz:

   • Hatalı Cümle: Ali yarın ankaraya gidecek.
     Sorun: Özel isme gelen ek ayrılmamış ve cümle noktayla bitmemiş.
     Düzeltilmiş Hali: Ali yarın Ankara'ya gidecek.
   • Hatalı Cümle: Bahçeden elma armut ve ayva topladık.
     Sorun: Eş görevli sözcükler arasına virgül konmamış.
     Düzeltilmiş Hali: Bahçeden elma, armut ve ayva topladık.
   • Hatalı Cümle: Yaşlı adam cüzdanını yere düşürmüş, hemen onu bularak sahibine iletti.
     Sorun: "İletti" yerine anlamına uygun olan "teslim etti" veya "verdi" sözcüğü gelmelidir.
     Düzeltilmiş Hali: Yaşlı adam cüzdanını yere düşürmüş, hemen onu bularak sahibine teslim etti.

   Kendi Yazımızı Geliştirme Adımları

   Yazma çalışmalarında başarıya ulaşmak için belirli bir plan izleriz. Bir konuyu açıklarken veya yönerge hazırlarken şu aşamaları uygulayabiliriz:

   1. Hazırlık: Yazımızın konusunu, amacını ve hedef okuyucusunu belirleriz.
   2. Taslak Oluşturma: Düşüncelerimizi sıraya koyar, açık ve anlaşılır cümlelerle kâğıda aktarırız.
   3. Sözcük Seçimi: Anlatımı güçlendirmek için sözcükleri anlamına en uygun biçimde yerleştiririz.
   4. Noktalama Denetimi: Cümle sonlarına, konuşma bölümlerine ve özel adlara gelen eklere uygun işaretleri yerleştiririz.
   5. Son Okuma ve Paylaşım: Metnimizi baştan sona sesli okuyarak akıcılığını kontrol eder ve çalışmamızı tamamlarız.