DEĞERLERİMİZLE VARIZ Konu Anlatımı

Konu anlatımı notları

1. Çevremizi Kuş Bakışı Görelim

   Bir yeri yukarıdan göründüğü gibi, ölçüsüz ve basit çizgilerle kâğıt üzerine çizmeye kroki denir.

   Krokiler; okulumuzun katlarını, sınıfımızın düzenini, mahallemizi ya da parkımızı daha kolay anlamamızı sağlar.

   Bir arkadaşımıza bir yerin adresini anlatmadan önce krokiye bakmak, anlatacağımız yolu zihnimizde planlamamıza yardımcı olur.

   Yazmadan Önce Bilgileri Toplayalım

   Bir krokiden yararlanarak yazı yazmadan önce hazırlık yapmalıyız. Bunun için şu adımları takip ederiz:

   • Önemli Noktaları Belirleme: Kroki üzerindeki okul, park, market, kütüphane veya eczane gibi belirgin yapıları buluruz.
   • Yönleri ve Konumları Anlama: Yapıların birbirine göre nerede olduğunu (sağında, solunda, karşısında, yanında) inceleriz.
   • Yolları İnceleme: Hangi caddeden veya sokaktan geçileceğini belirleriz.

   Bu bilgiler, yazacağımız metnin doğru ve anlaşılır olmasını sağlar.

   Düşüncelerimizi Sıraya Koyalım

   Krokideki bilgilere göre bir yol tarifi veya açıklama yazarken şu sırayı izleriz:

   1. Başlangıç Noktası: Yola nereden başlanacağını belirtiriz (Örneğin: Okul kapısından çıkınca...).
   2. Yön Bildiren Sözcükler: İlerlerken hangi yöne dönüleceğini sırasıyla yazarız (düz git, sağa dön, sola dön).
   3. Belirgin İşaretler: Yol üzerindeki tanıdık yapıları hatırlatırız (Parkın önünden geç, köşedeki marketi gör).
   4. Varış Noktası: Aranan yere ulaşıldığını belirterek yazımızı tamamlarız.

   Hazırlığımızı Yazıya Dönüştürelim

   Krokiyi inceleyen Emre, arkadaşı için kütüphanenin yerini şu şekilde yazdı:

   "Okulun ana kapısından çıkıp düz yürü. Karşına çıkan ilk köşeden sağa dön. Çocuk parkının yanından geçtikten sonra caddenin karşısına bak. Mavi çatılı kütüphaneyi göreceksin."

   Unutmayalım: Yazımızı tamamladıktan sonra cümlelerimizi okur, büyük harfleri ve noktalama işaretlerini doğru kullanıp kullanmadığımızı kontrol ederiz.

2. Okumaya Hazırlık: Başlık ve Krokiyi İnceleme

   Bir metni okumaya başlamadan önce metnin başlığına ve yanında verilen krokiye ya da basit plana dikkatlice bakarız.

   Kroki; sınıfımızın, okulumuzun veya mahallemizin kuş bakışı çizilmiş basit bir görünümüdür. Okumaya geçmeden önce şu soruları sorarız:

   • Metnin başlığı bize hangi mekânı anlatıyor?
   • Krokide hangi bölümler, kapılar veya masalar gösterilmiş?
   • Bu metinde bize hangi yol veya yer tarif ediliyor olabilir?

   Başlığı ve krokiyi birlikte incelemek, metinde neler anlatıldığını okumadan önce tahmin etmemize yardımcı olur.

   Metni Okurken Nelere Dikkat Ederiz?

   Krokiyle ilgili metnimizi okurken belirli kurallara uyarız:

   1. Sessiz Okuma: İlk olarak metni dudaklarımızı kıpırdatmadan, yalnızca gözlerimizle okuruz. Anlamını bilmediğimiz sözcükler varsa bunların altını çizer veya anlamlarını cümlenin gelişinden tahmin ederiz.
   2. Sesli Okuma: Metni sesli okurken dik otururuz. Kitap ile gözümüz arasında uygun bir mesafe bırakırız.
   3. Noktalama İşaretleri: Nokta, virgül ve soru işareti gibi işaretlerde uygun şekilde duraklarız. Vurgu ve tonlamamıza dikkat ederek metnin bir tarif mi yoksa bir soru mu olduğunu sesimizle hissettiririz.

   Metin ile Krokiyi Eşleştirme

   Metnimizi kuralına uygun okuduktan sonra anlatılan yönergeleri kroki üzerinde adım adım takip ederiz.

   Örneğin metinde 'Sınıf kapısından girince sağ taraftaki ilk sıra kütüphaneye en yakın masadır.' yazıyorsa:

   • Metindeki yön ifadesini (sağ, sol, ön, arka) belirleriz.
   • Krokide kapıyı bulur ve tarif edilen sıraya parmağımızla ulaşırız.
   • Okuma öncesinde yaptığımız tahminlerin doğru çıkıp çıkmadığını kontrol ederiz.

   Böylece okuduğumuz yönergeler ile krokideki yerleri doğru eşleştirerek metni tam ve eksiksiz anlamış oluruz.

3. Krokiyi Tanıyalım

   Bir yeri, bir odayı ya da mahallemizi üstten kuş bakışı görüyormuş gibi kâğıda kabataslak çizmeye kroki denir.

   Bir arkadaşımıza sınıfımızın, evimizin ya da okulumuzun yerini anlatırken kroki gibi görsellerden yararlanabiliriz. Kroki kullanmak, konuştuklarımızın dinleyenler tarafından daha kolay anlaşılmasını sağlar.

   Olayları ve Yönleri Sıraya Koyalım

   Bir yeri tarif ederken ya da bir olayı anlatırken ön bilgilerimizi kullanırız ve anlatımımızı belli bir sıraya göre yaparız:

   • İlk olarak: Nereden başladığımızı belirtiriz.
   • Sonra: Yol üstünde gördüğümüz önemli yerleri sırasıyla söyleriz (örneğin; sağa dönmek, merdivenlerin yanından geçmek).
   • En sonunda: Ulaşmak istediğimiz yere vardığımızı ifade ederiz.

   Konuşurken dinleyicilerle göz teması kurar, ses tonumuzu herkesin duyabileceği şekilde ayarlarız.

   Krokiye Göre Yol Tarifi Yapalım

   Sınıf krokisini elimize alıp yeni gelen bir arkadaşımıza kütüphanenin yolunu anlatacağımızı hayal edelim:

   1. Başlangıç: Sınıf kapısından dışarı çıkıp koridora adım atarız.
   2. İlerleme: Koridorda düz yürüyüp öğretmenler odasının önünden geçer, sağdaki merdivenlere yöneliriz.
   3. Varış: Merdivenlerden bir kat yukarı çıktığımızda sol tarafta yer alan kütüphaneye ulaşırız.

   Böylece anlatmak istediklerimizi hem kroki üzerinde göstererek desteklemiş hem de sırasını bozmadan açık bir şekilde ifade etmiş oluruz.

4. Söz Alarak Konuşmaya Başlayalım

   Sınıfımızın veya okulumuzun krokisini arkadaşlarımıza anlatırken belirli kurallara uyarız. Kroki, bir yerin kuş bakışı görünüşünün kâğıda kabataslak çizilmesidir.

   Bir arkadaşımız hazırladığı sınıf krokisini tahtada tanıtırken onu dikkatle dinleriz. Kroki hakkında bir soru sormak veya düşüncemizi belirtmek istediğimizde:

   • Arkadaşımızın sözünü kesmeyiz.
   • Konuşmasının bitmesini sabırla bekleriz.
   • Öğretmenimizden ya da konuşmacıdan parmak kaldırarak uygun zamanda söz alırız.

   Böylece iletişimimiz düzenli ve saygılı bir şekilde ilerler.

   Dinleyicilerle Bağ Kuruyoruz

   Sıra bize geldiğinde ve krokimizi anlatmak için tahtaya çıktığımızda konuşmamızı iyi yönetmemiz gerekir.

   Krokideki sıraları, öğretmen masasını veya kapının yerini gösterirken sadece kâğıda ya da tahtaya bakarak konuşmak dinleyicilerin dikkatini dağıtabilir.

   Bu nedenle konuşmamız sırasında:

   • Yalnızca çizime değil, sınıftaki arkadaşlarımıza da bakarız.
   • Dinleyicilerle göz teması kurarız.
   • Sesimizin sınıfın her yerinden rahatça duyulabileceği uygun bir ses tonu kullanırız.

   Dinleyicilerle göz teması kurmak, onlara değer verdiğimizi gösterir ve dikkatlerini anlatımımıza çeker.

   Uygulama ve Değerlendirme

   Şimdi sınıf krokisini incelerken öğrendiğimiz konuşma kurallarını adım adım uygulayalım:

   1. Sözü bekle: Arkadaşın okul bahçesi krokisinde oyun alanını gösterirken merak ettiğin bir yer olursa konuşmasının tamamlanmasını bekle.
   2. İzin iste: Arkadaşın anlatımını bitirdiğinde elini kaldırıp uygun zamanda söz al.
   3. Göz teması kur: Kendi krokindeki kütüphanenin yerini tarif ederken başını arada sırada kaldırıp dinleyen arkadaşlarına bakmayı unutma.

   Doğru zamanda söz alıp göz teması kurarak konuştuğumuzda, düşüncelerimizi herkes çok daha iyi anlar.

5. Krokiye Bakarak Konuyu Keşfedelim

   Bir yeri yukarıdan çizilmiş gibi gösteren basit çizimlere kroki denir. Bir hikâyeyi dinlemeden önce bize verilen okul veya sınıf krokisine bakmak, anlatılacak olaylar hakkında önemli ipuçları verir.

   Krokideki işaretleri inceleyerek şu soruların yanıtlarını düşünebiliriz:

   • Olaylar nerede geçiyor olabilir? Okul bahçesinde mi, kütüphanede mi?
   • Karakterler hangi yolları kullanacak?

   Dinlemeye başlamadan önce krokiyi incelemek, hikâyenin konusunu tahmin etmemizi kolaylaştırır.

   Adım Adım İlerleyelim

   Bir dinleme metninde olaylar belli bir sırayla gerçekleşir. Krokideki yerleri takip ederek olayların öncesinde veya sonrasında neler yaşandığını akıl yürüterek tahmin edebiliriz.

   Örneğin bir arkadaşımızın kütüphanede olduğunu dinledik. Krokide bir sonraki durağın resim atölyesi olduğunu görüyorsak:

   • Olayın öncesi: Kütüphaneye gelmeden önce sınıftan kitap listesini almış olabilir.
   • Olayın sonrası: Kütüphaneden sonra koridoru takip edip resim atölyesine boya yapmaya gidecektir.

   Metni dinlerken kroki üzerindeki yönlendirmeleri gözümüzün önünde canlandırmak, metni daha iyi anlamamızı sağlar.

   Kroki ile Problem Çözelim

   Mert'in parkta geçen bir gününü dinlediğimizi düşünelim. Mert'in elinde bir oyun parkı krokisi var:

   "Mert, parkın giriş kapısından geçti. Kum havuzunun yanındaki çeşmede elini yıkadıktan sonra koşarak en sevdiği oyun alanına doğru yöneldi."

   Krokide çeşmenin hemen yanında salıncaklar, ilerisinde ise kaydırak bulunuyor.

   • Öncesini tahmin etme: Mert çeşmeye gelmeden önce kum havuzunda kale yapmış ve elleri kumlanmış olabilir.
   • Sonrasını tahmin etme: Mert elini yıkadıktan sonra en sevdiği yer olan salıncaklara doğru koşacaktır.

   Krokideki yerleşimleri ve dinlediğimiz ipuçlarını birleştirdiğimizde, olayların nasıl devam edeceğini kolayca bulabiliriz.

6. Krokiyi Dinlemeye Hazırlanıyoruz

   Okulumuzun veya sınıfımızın krokisini dinlerken amacımızı önceden belirleriz. Nereye ulaşmak istediğimizi bilmek, dinlediklerimizi daha iyi anlamamızı sağlar.

   Kroki anlatımını dinlerken dikkat etmemiz gereken kurallar şunlardır:

   • Konuşmacının yüzüne bakmalı ve dikkatimizi anlatılan yönergelere vermeliyiz.
   • Sıramızda dik ve rahat bir şekilde oturmalıyız.
   • Konuşmacının sözünü kesmeden, anlatımı sonuna kadar sessizce takip etmeliyiz.

   Dinlerken Doğru Zamanda Söz Alıyoruz

   Bir kroki veya yer tarifi dinlerken aklımıza takılan bir yer olduğunda hemen araya girmeyiz. İletişimin düzenli ilerlemesi için konuşmaya doğru zamanda dâhil oluruz.

   Konuşmaya dâhil olurken şu adımları izleriz:

   1. Önce anlatıcının sözünü bitirmesini veya soru sormak için izin vermesini bekleriz.
   2. Nezaketle parmak kaldırarak söz hakkı isteriz.
   3. Öğretmenimiz ya da arkadaşımız söz verdiğinde krokiyle ilgili sorumuzu açık ve anlaşılır bir dille sorarız.

   Dinlediklerimizle Krokiyi Eşleştiriyoruz

   Dinlediğimiz yönergeleri zihnimizde canlandırarak kroki üzerinde anlam kurarız. Anlatıcı sağ, sol, ön veya arka gibi yön bildiren sözcükler kullandığında bu bilgileri kroki üzerindeki sembollerle eşleştiririz.

   Böylece hem iyi bir dinleyici oluruz hem de aradığımız yeri kroki üzerinde kolayca buluruz.