GÜZEL DAVRANIŞLARIMIZ Konu Anlatımı

Konu anlatımı notları

1. Yazı Alanı ve Yazım Yönü

   Yazı yazarken harfleri ve rakamları doğru yönleriyle yazmak çok önemlidir.

   • Harfleri yazmaya genellikle yukarıdan aşağıya ve soldan sağa doğru başlarız.
   • Önce küçük harfin yazılışını, ardından büyük harfin yazılışını öğreniriz.
   • 1, 2, 3 ve 4 rakamlarını satır çizgilerine dikkat ederek temel yönleriyle tamamlarız.

   Düzenli bir yazı için harflerin satır aralığına tam yerleşmesi gerekir.

   Boşluk Kuralı ve Büyük Harf

   Yazdıklarımızın kolayca okunabilmesi için harfleri ve kelimeleri birbirine yapıştırmamalıyız.

   • Harfler bir araya gelerek sözcükleri oluşturur.
   • İki sözcük arasında her zaman bir parmak kadar uygun boşluk bırakılır.
   • Cümleye başlarken her zaman büyük harf kullanılır.

   Örnek: Ali top oynuyor. cümlesinde kelimelerin arasında uygun boşluk vardır.

   Yazımızı Birlikte Değerlendirelim

   Tamamlanan her düşüncenin sonuna nokta (.) işareti konur.

   Yazdığımız bir cümleyi aşağıdaki kontrol listesine göre inceleyebiliriz:

   • Kural 1: Cümleye büyük harfle başladım mı?
   • Kural 2: Sözcükler arasında uygun boşluk bıraktım mı?
   • Kural 3: Cümlenin sonuna nokta koydum mu?

   Bu kurallara uyduğumuzda yazımız düzenli, temiz ve anlaşılır olur.

2. Anlamlı Cümleler Kuralım

   Düşüncelerimizi, gördüklerimizi ve hissettiklerimizi anlatmak için sözcükleri bir araya getiririz. Sözcükler birleştiğinde cümle oluşur.

   Bir cümle yazarken şunlara dikkat ederiz:

   • Cümleye her zaman büyük harfle başlarız.
   • Sözcüklerin arasına uygun boşluk bırakırız.
   • Cümlenin sonuna uygun noktalama işareti koyarız.

   Tablodaki Bilgileri Okuma

   Bazen resimler ve yazılar bir tabloda toplanır. Tablo, neyi nasıl yazacağımızı bize açıkça gösterir.

   Şimdi sınıf panomuzdaki küçük listeyi inceleyelim:

   • Kişi: Ali
   • Yaptığı İş: Elma topladı.

   Bu iki bilgiyi birleştirdiğimizde eksiksiz ve anlamlı bir cümle elde ederiz.

   Cümlemizi Yazalım ve Tamamlayalım

   Tablodaki sözcükleri birleştirerek doğru bir cümle kuralım:

   Ali elma topladı.

   Yazdığımız cümleyi birlikte kontrol edelim:

   • Cümlemiz Ali sözcüğüyle başladı ve ilk harfi büyük yazıldı.
   • Sözcükler arasında birer parmak boşluk bırakıldı.
   • Cümlemiz tamamlandığı için sonuna nokta (.) konuldu.

   Tablolardaki bilgileri sırayla okuyup birleştirerek yeni ve doğru cümleler yazabiliriz.

3. Yazı Yazmaya Hazırlık

   Yazı yazarken kalemi çok sıkmadan, rahat bir şekilde tutarız.

   Defterimize çok yaklaşmadan, dik ve rahat oturarak yazarız.

   • Kalemi doğru tutmak elimizin yorulmasını önler.
   • Harfleri satır çizgilerinin dışına taşırmadan yazarız.
   • Önce heceleri, sonra sözcükleri bir araya getiririz.

   Sözcük Oluşturma

   Harfler yan yana gelerek heceleri, heceler de sözcükleri oluşturur.

   Örnek hece birleştirme adımları:

   • el + ma = elma
   • ka + lem = kalem
   • ki + tap = kitap

   Sözcük yazarken harflerin arasındaki boşlukları eşit ve düzenli bırakmalıyız.

   Anlamlı Cümleler Yazalım

   Tablodaki renkli kutulardan birer sözcük seçerek anlamlı cümleler kurabiliriz.

   • Mavi Kutu: Ali - Ece
   • Sarı Kutu: süt - elma
   • Yeşil Kutu: içti. - yedi.

   Kutuları sırayla birleştirdiğimizde yeni cümlelerimiz hazır olur:

   Ali süt içti.
   Ece elma yedi.

   Cümleye her zaman büyük harfle başlarız ve cümlenin sonuna nokta koyarız.

4. Sınıfta arkadaşlarımızla veya öğretmenimizle konuşurken sesimizi herkesin rahatça duyabileceği bir düzeyde ayarlamalıyız.

   Çok kısık sesle fısıldarsak bizi kimse duyamaz. Çok yüksek sesle bağırırsak arkadaşlarımız rahatsız olur. En güzeli, işitilebilir ve tatlı bir ses tonu ile konuşmaktır.

   Konuşurken sesleri ve heceleri yutmadan, tane tane söylemeye özen gösteririz. Ağzımızı seslerin çıkışına göre rahatça açıp kapatırız.

   Sözcükleri doğru söylediğimizde anlattığımız her şey çok daha kolay anlaşılır.

   • Acele etmeden, sakince konuşuruz.
   • Kelimeleri net ve anlaşılır biçimde seslendiririz.

   Öğretmenimizin anlattığı bir masalı ya da izlediğimiz güzel bir çizgi filmi arkadaşlarımıza anlatırken şu kurallara dikkat ederiz:

   1. Dinleyicilerin yüzüne sevgiyle ve göz teması kurarak bakarız.
   2. Olayları kendi cümlelerimizle sırasıyla anlatırız.
   3. Ses tonumuzu ne fısıltı ne de bağırma olacak şekilde, tam duyulacak düzeyde tutarız.

   Güzel ve etkili konuşan bir öğrenci şunları yapar:

   • Duyulabilir ses: Ne bağırır ne de fısıldar.
   • Doğru telaffuz: Kelimeleri tam ve anlaşılır söyler.
   • Göz teması: Dinleyen arkadaşlarına bakarak konuşur.

   Böylece herkes bizi keyifle dinler ve söylediklerimizi kolayca anlar.

5. Çevremizdeki Sesler ve Sözcükler

   Günlük hayatımızda pek çok ses duyarız. Konuşurken sözcükleri bu sesleri bir araya getirerek oluştururuz.

   Bir sesi öğrendiğimizde, o sesin geçtiği nesneleri ve varlıkları hatırlarız. Örneğin "e" sesini duyduğumuzda aklımıza elma, etek veya ev gelebilir.

   Konuşurken bildiğimiz bu sözcüklerden yararlanmak, anlatmak istediklerimizi daha anlaşılır ve düzenli ifade etmemizi sağlar.

   Varlıklar ve Sesler Tablosu

   Aşağıdaki basit tabloda bir çiftlikte bulunan varlıklar ve isimlerindeki başlangıç sesleri listelenmiştir:

   • "a" Sesi ile Başlayanlar: At, Arı
   • "k" Sesi ile Başlayanlar: Kedi, Köpek, Koyun
   • "ö" Sesi ile Başlayanlar: Ördek

   Bu tabloya bakarak çiftlikte hangi sesten kaç farklı varlık olduğunu görebilir ve konuşmamızın içeriğini bu bilgilere göre belirleyebiliriz.

   Bilgileri Konuşmaya Dönüştürme

   Tablodaki bilgileri kullanarak arkadaşlarımıza çiftliği anlatmak için şu adımları izleriz:

   1. Bilgiyi Belirleme: Çiftlikte en çok hangi sesle başlayan hayvan var? Tabloya göre "k" sesiyle başlayan üç hayvan vardır.
   2. Cümle Kurma: "Çiftlikte kedi, köpek ve koyun bulunmaktadır." diyerek söze başlayabiliriz.
   3. Düşünceyi Tamamlama: Ardından diğer sesleri de ekleyerek anlatımımızı zenginleştiririz: "Ayrıca at, arı ve ördek de çiftlikte yaşar."

   Böylece gördüğümüz bir bilgiyi inceleyerek kendi cümlelerimizle düzenli bir konuşma içeriği oluşturmuş oluruz.

6. İyi Bir Dinleyici Olalım

   Bir hikâye, masal ya da bilgilendirici bir konuşma dinlerken anlatılanları zihnimizde canlandırırız. İyi bir dinleyici olmak için konuşmacıyı dikkatle izler, sözünü kesmeden dinleriz.

   Dinlediğimiz anlatıda en çok neden söz edildiğini bulmak, metnin konusunu anlamamızı sağlar. Örneğin bir metinde sürekli sevimli bir köpeğin maceraları anlatılıyorsa o metnin konusu bir köpeğin yaşamı olur.

   Duyduğumuz Seslerin Karşılığı

   Konuşurken ağzımızdan çıkan seslerin yazıdaki karşılığı harflerdir. Dinlediğimiz sözcüklerin hangi sesle başladığını veya bittiğini fark edebiliriz.

   • Elma derken ilk duyduğumuz ses: E
   • Balık derken ilk duyduğumuz ses: B
   • Kedi derken ilk duyduğumuz ses: K

   Dinlerken sesleri doğru fark etmek, kelimeleri ve metnin anlamını çözmemize yardımcı olur.

   Dinleme Kayıt Tablosu

   Bir sınıfta dinlenen üç kısa ses kaydında geçen temel kelimeler aşağıdaki tabloda sayılmıştır:

   • 1. Ses Kaydı: kedi (4 kez), süt (3 kez), pati (3 kez)
   • 2. Ses Kaydı: tohum (4 kez), fidan (3 kez), toprak (4 kez)
   • 3. Ses Kaydı: bulut (3 kez), yağmur (5 kez), şemsiye (4 kez)

   Tablodaki kelimeleri incelediğimizde her dinleme kaydının konusunu kolayca belirleyebiliriz:

   • 1. Ses Kaydının Konusu: Hayvan sevgisi ve bakımı
   • 2. Ses Kaydının Konusu: Bitkilerin büyümesi
   • 3. Ses Kaydının Konusu: Yağmurlu hava

   Şimdi Sıra Sende!

   Öğretmenin sana bir ses kaydı dinlettiğinde şu adımları izleyebilirsin:

   1. Metinde en çok hangi varlığın veya durumun adı geçiyor? Not et veya aklında tut.
   2. Bu varlıkların ortak özelliğini düşün.
   3. Metnin konusunu tek bir cümle ya da kısa bir söz grubuyla ifade et.

   Böylece dinlediğin her metni başarıyla çözümleyebilir, anlatılanları arkadaşlarınla paylaşabilirsin.

7. Dikkatle Dinliyoruz

   Bir hikâye veya masal dinlerken gözümüzü konuşana çevirir, anlatılan olayları zihnimizde canlandırırız. Dinlediğimiz sözcüklerin içindeki sesleri fark eder, olayların sonrasında neler olabileceğini tahmin ederiz.

   Dinlediğimiz bilgileri aklımızda tutmak ve doğru anlamak için bazen basit işaretler veya küçük listeler kullanabiliriz.

   Kuş Yuvası Hikâyesi Tablosu

   Öğretmenimizin anlattığı Bahçedeki Kuş Yuvası dinleme metninde üç arkadaşın yardımlaşması anlatılmıştır. Dinlediklerimizden elde ettiğimiz bilgileri aşağıdaki tabloda toplayalım:

   • Ali: Ağaç dalına sağlam bir tahta yuva yerleştirdi.
   • Ayşe: Yuvanın içine yumuşak kuru otlar ve pamuk koydu.
   • Can: Yuvanın hemen yanına küçük bir su kabı bıraktı.

   Bu tablo, dinlediğimiz metinde kimin hangi görevi üstlendiğini açıkça gösterir.

   Bilgileri Kullanarak Karar Verelim

   Dinleme tablosundaki bilgileri inceleyerek şu soruyu birlikte çözelim:

   Durum: Şiddetli bir rüzgâr çıktıktan sonra yuvadaki minik kuşların üşüdüğü fark ediliyor. Kuşların daha sıcak kalması için yuvaya biraz daha yumuşak malzeme eklenmesi gerekiyor.

   Çözüm Adımları:

   1. Tabloya bakarız: Yuvanın içine yumuşak ot ve pamuk koyma işini Ayşe yapmıştır.
   2. Demek ki bu sorunu çözmek ve yuvayı yeniden sıcak hâle getirmek için en uygun yardımı Ayşe yapabilir.

   Dinlediklerimizi düzenli bir tabloya aktarmak, olayları daha iyi anlamamızı ve karşılaştığımız durumlarda doğru kararlar almamızı sağlar.

8. Dinleme Kurallarını Öğrenelim

   Biri konuşurken onu dikkatle dinlemek çok önemlidir. İyi bir dinleyici olmak için bazı kurallara uyarız:

   • Konuşan kişinin yüzüne ve gözlerine bakarız.
   • Sözünü kesmeden, sabırla dinleriz.
   • Konuşmak istediğimizde parmak kaldırıp söz alırız.
   • Başka şeylerle ilgilenmeyiz ve çevremizi rahatsız etmeyiz.

   Gözlem Verilerini İnceleyelim

   Öğretmenimiz, sınıfta bir masal dinlerken uyduğumuz kuralları gözlemledi ve aşağıdaki tabloya kaydetti:

   • Söz Alarak Konuşanlar: 18 öğrenci
   • Konuşanın Yüzüne Bakanlar: 19 öğrenci
   • Sessizce Dinleyenler: 17 öğrenci
   • İzinsiz Konuşanlar: 2 öğrenci

   Bu tabloya göre sınıfımızda en çok uyulan kural, konuşanın yüzüne bakmak olmuştur. İzinsiz konuşan öğrenci sayısının az olması, dinleme kurallarını iyi öğrendiğimizi gösterir.

   Sesleri Bulma ve Uygulama

   Bir metni ya da arkadaşımızı dinlerken öğrendiğimiz sesleri kolayca fark edebiliriz.

   Örneğin bir masalda geçen kelimeleri dikkatle dinleyelim:

   • Elma ve Eldiven kelimelerinde "E" sesi başta yer alır.
   • Kedi ve Kalem kelimelerinde "K" sesi duyulur.

   Dinlerken hem anlatılanları anlarız hem de öğrendiğimiz sesleri zihnimizde kolayca yakalayabiliriz.