Zekat ve Sadaka Yeni Nesile Geçiş Test Çöz

Sorular

1. Hz. Şuayb (a.s.), Medyen ve Eyke halkına peygamber olarak gönderildiğinde onları sadece Allah'a kulluğa değil, aynı zamanda ticarette ölçü ve tartıyı tam yapmaya, haksız kazançtan kaçınmaya ve ekonomik adaleti gözetmeye çağırmıştır. Hz. Şuayb'ın bu mücadelesi ile İslam'ın zekât ve sadaka hükümleri birlikte düşünüldüğünde varılacak ortak sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Ticari hayatın tamamen durdurulması ve paranın terk edilmesi gerektiği
   • B) İslam dininin yalnızca ibadetlerle ilgilenip ekonomik ve sosyal hayata müdahale etmediği
   • C) Ekonomik faaliyetlerin ahlak, dürüstlük, hakkaniyet ve sosyal adalet ilkeleri üzerine inşa edilmesinin hedeflendiği
   • D) Zenginleşmenin her koşulda ve her yolla teşvik edildiği

2. Zekât verecek bir kimse için zenginlik ölçüsü olan 'nisap miktarı', temel ihtiyaçlar ve borçlar çıktıktan sonra en az 80,18 gram altın veya buna eşdeğer nakit/ticaret malına sahip olmayı ifade eder. Buna göre aşağıda mali durumları verilen kişilerden hangisi dinen zekât vermekle yükümlüdür?

   • A) 50 gram altını bulunan ve 10.000 TL borcu olan Ali Bey
   • B) Temel ihtiyaçları karşılanmış, borcu olmayan ve kenarda 100 gram altını 1 yıldır duran Kerem Bey
   • C) 150 gram altını olan ancak altın değerinden daha fazla vadesi gelmiş borcu bulunan Selim Bey
   • D) Sadece oturduğu tek bir evi ve bindiği bir arabası olan Zeynep Hanım

3. Tarih boyunca İslam toplumlarında kurulan vakıflar sayesinde hanlar, hamamlar, aşevleri, kütüphaneler ve şifahaneler inşa edilmiş; hatta kış aylarında aç kalan kuşları beslemek için dahi özel vakıflar tesis edilmiştir. Bu durum İslam'daki yardımlaşma ve sadaka anlayışı hakkında aşağıdakilerden hangisini kanıtlar?

   • A) Yardımlaşmanın sadece insanlarla sınırlı kaldığını
   • B) Vakıf hizmetlerinin yalnızca belirli bir zümrenin kullanımına sunulduğunu
   • C) Merhamet ve hayır bilincinin tüm canlıları ve çevreyi kuşatacak şekilde kurumsallaştığını
   • D) Vakıfların zamanla dini değerlerden tamamen uzaklaştığını

4. İslam dininde zekât kelimesi sözlükte; 'artma, çoğalma, arınma ve bereket' anlamlarına gelir. Terim olarak ise zengin bir Müslümanın malının belirli bir kısmını yılda bir kez hak sahiplerine vermesidir. Zekâtın sözlük anlamı ile birey üzerindeki ahlaki etkisi eşleştirildiğinde aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

   • A) Zekât veren birey cimrilik ve bencillik gibi manevi kirlerden arınarak malını bereketlendirir.
   • B) Zekât vermekle kişinin sahip olduğu nakit sermaye tamamen tükenir.
   • C) Zekât yalnızca bireyin toplumdaki siyasi gücünü çoğaltmayı hedefler.
   • D) Zekât vermek kişinin yeni borçlar altına girmesine sebep olur.

5. 'Sevdiğiniz şeylerden Allah yolunda harcamadıkça iyiliğe (gerçek erdeme) asla erişemezsiniz...' (Âl-i İmrân suresi, 92. ayet) Bu ayetin rehberliğinde hareket etmek isteyen bir hayırseverin sergilemesi gereken en uygun tutum aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Kendisinin artık kullanmadığı, yıpranmış ve işe yaramaz eşyaları yoksullara ayırmak
   • B) Değer verdiği, kaliteli ve kendisi için kıymetli olan mallardan da infak edebilmek
   • C) Yaptığı bütün yardımları toplum içinde ilan ederek itibar kazanmaya çalışmak
   • D) Sadece başkalarından arta kalan ihtiyaç fazlası atıkları bağışlamak

6. Medine'ye hicret edildiğinde Mekkeli muhacirler tüm mal varlıklarını geride bırakmışlardı. Medineli ensar ise evlerini, arazilerini ve ticari imkânlarını hiçbir karşılık beklemeden bu kardeşleriyle gönülden paylaşmıştır. İslam tarihindeki bu kardeşlik (muâhât) uygulaması, infak bilincinin hangi boyutunu en somut şekilde örneklendirir?

   • A) Zorunlu vergilendirme yoluyla devlet otoritesini tesis etmeyi
   • B) Yalnızca akrabalık bağı bulunan kimselere yardım ulaştırmayı
   • C) Ticari tekelleşmeyi destekleyerek sermayeyi belirli ellerde toplamayı
   • D) Fedakârlık, empati ve kardeşlik temelli samimi bir yardımlaşma ahlakını

7. Madenler yer altından çıkarılan ve ekonomik değere sahip olan zenginlik kaynaklarıdır. İslamiyet'te topraktan çıkarılan madenlerin zekâtı konusunda diğer mallardan farklı ve özel bir oran uygulanmaktadır. Buna göre çıkarılan madenlerden verilmesi gereken zekât oranı aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Kırkta bir ($1/40$)
   • B) Onda bir ($1/10$)
   • C) Beşte bir ($1/5$)
   • D) Yirmide bir ($1/20$)

8. Sosyologlar, gelir dağılımı adaletsizliğinin yüksek olduğu toplumlarda sınıflar arası kıskançlık, hırsızlık ve güvensizlik gibi sosyal problemlerin arttığını belirtmektedir. İslam dini ise zekât ve infak müessesesiyle zengin ile yoksul arasında köprü kurmayı hedefler. Buna göre zekâtın toplumsal işleviyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

   • A) Toplumda ekonomik tabakalar arasındaki uçurumu kalıcı bir zengin-fakir çatışmasına dönüştürür.
   • B) Sosyal adaletin ve dayanışmanın güçlenmesine zemin hazırlar.
   • C) Yoksul bireylerde zenginlere karşı oluşabilecek kin ve haset duygularını azaltır.
   • D) Toplumsal barış, kardeşlik ve güven ortamının tesis edilmesine katkı sağlar.

9. Büyükbaş hayvancılık yapan bir çiftçinin ahırında 30 adet sığırı bulunmaktadır. Bir yıllık süre sonunda bu hayvanların zekâtını vermek isteyen çiftçi, İslam'ın belirlediği ölçülere göre hareket edecektir. Buna göre bu çiftçinin vermesi gereken zekât miktarı aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) 1 adet koyun veya keçi
   • B) 1 adet iki yaşına basmış dana (buzağı)
   • C) 2 adet yetişkin sığır
   • D) Hayvanların toplam piyasa değerinin onda biri

10. Tevbe suresinin 60. ayetinde zekâtın kimlere verileceği açıkça sınırlandırılmıştır. Ayette yoksullar, düşkünler, borçlular, yolda kalmışlar, kalpleri İslam'a ısındırılacak olanlar ve zekât toplama memurları gibi zümreler sayılmıştır. Buna göre aşağıdaki kurumlardan hangisinin doğrudan zekât geliriyle inşa edilmesi ayetteki bu sınırlamaya göre dinen uygun görülmemiştir?

    • A) Borcunu ödeyemeyen iflas etmiş esnafa yardım fonu
    • B) Memleketine dönemeyen yolda kalmış yolculara barınma desteği
    • C) Geliri olmayan fakir öğrencilere sağlanan doğrudan burs desteği
    • D) Mahallede genel kamu kullanımına açık bir köprü veya yol yapımı

11. Zekât verecek bir kimsenin sahip olduğu malda aranan şartlardan biri de malın 'nâmî' yani artıcı, üreyici veya kazanç sağlayıcı nitelikte olmasıdır. Kullanılan ev eşyaları, oturulan ev ve binek arabası gibi temel ihtiyaç (havâic-i asliyye) maddelerinden zekât verilmez. Buna göre aşağıdaki varlıklardan hangisi için zekât verilmesi gerekir?

    • A) Ailenin günlük ulaşımında kullandığı binek otomobili
    • B) Kişinin bizzat ikamet ettiği tek dairesi
    • C) Ticaret amacıyla dükkânda satışa sunulan tekstil ürünleri
    • D) Evde kullanılan buzdolabı, çamaşır makinesi ve mobilyalar

12. Ma'un suresinde; dini ve hesap gününü yalanlayan, yetimi itip kakan, yoksulu doyurmayı teşvik etmeyen, namazlarında gösteriş yapan ve en küçük bir yardıma dahi engel olan kimseler açıkça kınanmaktadır. Bu surenin ana fikri doğrultusunda İslam ibadet anlayışı hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

    • A) Gerçek dindarlık, şeklî ibadetlerin toplumsal ahlak ve yardımlaşma bilinciyle bütünleşmesini gerektirir.
    • B) İbadetlerin yalnızca cami ve mescit gibi mabetlerde ifa edilmesi yeterlidir.
    • C) Yoksullara yardım etmek, namaz kılmaktan bağımsız ve önemsiz bir detaydır.
    • D) Zenginlik arttıkça bireylerin ibadet yükümlülükleri tamamen ortadan kalkar.

13. Ramazan ayında oruç tutan veya mazereti sebebiyle tutamayan, temel ihtiyaçlarının üzerinde mala sahip her Müslümanın bayram namazından önce vermesi vacip olan, kişinin canının zekâtı olarak kabul edilen mali ibadete fıtır sadakası (fitre) denir. Buna göre fıtır sadakası ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

    • A) Miktarı belirlenirken bir kişinin günlük normal gıda ihtiyacı esas alınır.
    • B) Verilme zamanı Kurban Bayramı'nın dördüncü günü akşamına kadardır.
    • C) Aile reisi, bakmakla yükümlü olduğu hane bireyleri sayısınca bu sadakayı verir.
    • D) Yoksulların da bayram sevincine ve coşkusuna ortak olmasını hedefler.

14. Hz. Muhammed (s.a.v.) bir hadisinde şöyle buyurmuştur: 'Kardeşine tebessüm etmen bir sadakadır. İyiliği emredip kötülükten sakındırman sadakadır. Yolunu kaybeden kimseye yol göstermen sadakadır. Yoldan taş, diken gibi şeyleri kaldırıp atman da senin için bir sadakadır.' Bu hadisten hareketle sadaka kavramı hakkında ulaşılabilecek en kapsamlı yargı aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Sadaka yalnızca Ramazan ayında ifa edilmesi gereken bir ibadettir.
    • B) Sadaka verebilmek için mutlaka nisap miktarı mala sahip olmak şarttır.
    • C) Maddi durumu yetersiz olan kimselerin ibadet etme imkânı bulunmamaktadır.
    • D) Sadaka sadece maddi harcamaları değil, topluma fayda sağlayan her türlü güzel davranışı kapsar.

15. 'Mallarını Allah yolunda harcayan, sonra da harcadıklarının arkasından başa kakmayan ve gönül kırmayanların, Rableri katında mükâfatları vardır...' (Bakara suresi, 262. ayet) Bu ayette infak ve yardımlaşma ibadeti yerine getirilirken dikkat edilmesi gereken hangi ahlaki ilke vurgulanmaktadır?

    • A) Yapılan iyiliğin samimiyetle yapılması ve muhatabın duygularının incitilmemesi
    • B) Yardımların mutlaka resmi kurumlar aracılığıyla kayıt altına alınması
    • C) Verilecek malın mutlaka altın veya gümüş cinsinden seçilmesi
    • D) Sadece kişinin kendi ailesi ve yakın çevresiyle sınırlı tutulması

16. Osmanlı şehir kültüründe cami avlularına veya sokak köşelerine yerleştirilen sadaka taşları, hayırseverlerin gece karanlığında bıraktığı paraların ihtiyaç sahipleri tarafından yalnızca ihtiyaçları kadar alınmasını sağlardı. Böylece veren el ile alan el birbirini görmezdi. Bu uygulamanın temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Devlet hazinesindeki gelirlerin tek merkezde toplanmasını sağlamak
    • B) Şehirdeki ticaret hacmini ve pazar hareketliliğini kontrol altına almak
    • C) İhtiyaç sahibinin onurunu korumak ve gösterişten uzak bir yardımlaşma ahlakı kurmak
    • D) Yalnızca gayrimüslim tebaanın ihtiyaçlarını karşılamak

17. Öğretmen, tahtaya şu hadis-i şerifi yazmıştır: 'İnsan ölünce üç şey dışında ameli kesilir: Sadaka-i cariye, faydalanılan ilim ve kendisine dua eden hayırlı evlat.' Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudan bir sadaka-i cariye örneğidir?

    • A) Ramazan ayında yoksul bir aileye bir defalık gıda kolisi ulaştırmak
    • B) İnsanların ve hayvanların yararlanması için yol kenarına su çeşmesi yaptırmak
    • C) Bayram namazından önce ailedeki kişi sayısı kadar fitre vermek
    • D) Bir yetimin o günkü öğle yemeği masrafını karşılamak

18. Zekât ibadetiyle yükümlü olan bir mümin, malını temizlemek ve Allah'ın rızasını kazanmak amacıyla zekâtını ihtiyaç sahiplerine ulaştırmak istemektedir. Ancak İslam dini, zekât verilecek kimseler konusunda belirli sınırlar ve hükümler koymuştur. Buna göre aşağıdaki kişilerden hangisine zekât verilmesi dinen uygun değildir?

    • A) Maddi durumu yetersiz olan borçlu komşuya
    • B) Geliri olmayan ve eğitim masraflarını karşılayamayan üniversite öğrencisine
    • C) Kendi geçimini sağlayamayacak durumda olan yoksul kardeşe
    • D) Bakmakla yükümlü olduğu ve maddi geliri bulunmayan öz dedesine

19. Tarımla uğraşan Selim Bey, masrafsız doğal yağmur sularıyla suladığı buğday tarlasından 10 ton ürün almıştır. Komşusu Murat Bey ise su motorları ve yapay sulama kanalları için yakıt ve emek harcayarak suladığı aynı büyüklükteki tarlasından 10 ton ürün elde etmiştir. İslam'ın toprak ürünleri zekâtı (öşür) ilkesi gereğince, Selim Bey ve Murat Bey'in vermesi gereken ürün miktarları sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) 1 ton - 0,5 ton (500 kg)
    • B) 0,5 ton - 1 ton
    • C) 2 ton - 1 ton
    • D) 1 ton - 1 ton

20. Ahmet Bey, sahip olduğu 120 gram altın ve 40 adet koyun için yıl sonunda zekât vermek istemektedir. Yıllık temel ihtiyaçlarını karşıladıktan sonra üzerinden bir tam yıl geçen bu mallar için doğru oranlarda ihtiyaç sahiplerine pay ayırmayı planlamaktadır. Buna göre Ahmet Bey'in vermesi gereken zekât miktarları aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

    • A) 6 gram altın - 2 koyun
    • B) 3 gram altın - 2 koyun
    • C) 3 gram altın - 1 koyun
    • D) 12 gram altın - 1 koyun

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.