Ünlü Daralması Yeni Nesile Geçiş Test Çöz

Sorular

1. Ünlü daralması kuralı ile ilgili yapılan bir araştırmada, bir öğrencinin "yaşıyor" sözcüğünde ünlü daralması olduğunu iddia ettiği görülmüştür. Bu öğrencinin hipotezinin doğruluğunu kanıtlamak için kullanması gereken bilimsel açıklama aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Sözcüğün kökü 'yaş' ismidir ve bu isim 'yor' ekiyle birleşirken türemiştir.
   • B) Fiil kökü olan 'yaş-', geniş ünlü ile bittiği için doğrudan daralmıştır.
   • C) 'Yaş' isminden '-a' yapım ekiyle türetilen 'yaşa-' fiili geniş ünlüyle bittiği için 'yor' ekiyle daralmıştır.
   • D) Sözcükteki 'ı' sesi iki ünsüz arasındaki yardımcı sestir ve daralma değildir.
   • E) 'Yaşıyor' sözcüğü aslında 'yaş-ı-yor' şeklinde ekine ayrılır ve daralma yoktur.

2. "Hayat akıp gidiyor ve biz sadece izliyoruz olan biteni; kimse nedenini niye sormuyor artık." cümlesindeki sözcükler incelendiğinde aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

   • A) 'İzliyoruz' sözcüğünde daralma kökten türetilmiş gövdede gerçekleşmiştir.
   • B) 'Sormuyor' sözcüğünde daralmaya neden olan ek olumsuzluk ekidir.
   • C) 'Gidiyor' sözcüğünde daralma değil, ünsüz yumuşaması vardır.
   • D) 'Niye' sözcüğü hem ünlü daralması hem de ünsüz türemesi barındırır.
   • E) Cümlede toplamda üç adet ünlü daralması örneği bulunmaktadır.

3. Bazı kelimeler -yor eki almadıkları halde kaynaştırma harfinin etkisiyle daralmaya uğrayabilir; ancak -an / -en sıfat fiil ekinden önce bu durum sadece belirli fiillerde geçerlidir. Aşağıdakilerin hangisinde bu kurala aykırı bir kullanım nedeniyle daralma gereksiz yere yazıya yansıtılmıştır?

   • A) Olayı tüm detaylarıyla bilen kişi bugün ifade verecek.
   • B) Sınıfta sessizce oturup öğretmeni dinliyen öğrenciler ödüllendirildi.
   • C) Tatlıyı iştahla yiyen çocuklar bahçeye oyun oynamaya çıktı.
   • D) Geleceğe dair umutları olan herkes bu projeye destek vermeli.
   • E) Akşam bize gelip ders çalışacak olan arkadaşını bekliyor.

4. I. Gözetliyorlar II. Başlıyor III. Gidiyor IV. Temizliyor Yukarıdaki numaralanmış sözcüklerin kaç tanesinde kök veya gövdedeki geniş ünlünün daralması söz konusudur?

   • A) 1
   • B) 2
   • C) 3
   • D) 4
   • E) Hiçbiri

5. Ünlü daralması, yazım kuralları açısından sadece telaffuzda değil, yazıda da gösterilmek zorundadır. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünlü daralmasının uygulanmaması nedeniyle bir yazım yanlışı yapılmıştır?

   • A) Akşamki konferansın iptal edildiğini kimse bilmiyor.
   • B) Sahneye çıkan sanatçı, seyircileri büyük bir coşkuyla selamlıyor.
   • C) Herkesin içinde bana bu şekilde davranmanı hiç beklemiyorum.
   • D) Pencerenin kenarında oturup yağan karı seyretmeye başlıyor.
   • E) Sürekli konuşarak karşısındakini bir türlü dinlemiyen biriydi o.

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.