Konuşmasını zenginleştirecek biçimde söz varlığını kullanabilme Konu Anlatımı

Konu anlatımı notları

1. Düşüncelerimizi Doğru Sözcüklerle Paylaşmak

   Günlük yaşamda ya da okul ortamında edindiğimiz deneyimleri anlatırken kullandığımız sözcükler, vermek istediğimiz mesajın anlaşılmasını doğrudan etkiler. Konuşmamızı zenginleştirmek, sadece süslü ifadeler kullanmak değil; aktarmak istediğimiz durumu en açık, kesin ve amaca uygun sözcüklerle dile getirmektir.

   Özellikle bir deney, gözlem ya da araştırma sonucunu arkadaş ortamında veya sınıfta paylaşırken genel geçer ifadeler yerine duruma uygun sözcükleri tercih etmek anlatımımıza güç ve güvenilirlik kazandırır.

   Belirsiz İfadelerden Açık Anlatıma

   Bir deneyi veya gözlemi sözlü olarak anlatırken sıkça düşülen hata; şey, oldu, yaptık, değişti gibi anlamı belirsiz kılan kelimelere fazlaca sığınmaktır. Konuşmayı zenginleştirmek için gözlem basamaklarını karşılayan kavramları yerinde kullanmalıyız.

   • Sıradan Anlatım: İki bardağa su koyduk, birine şeker attık, sonra baktık ne oldu.
   • Zenginleştirilmiş Anlatım: Özdeş iki deney bardağına aynı sıcaklıkta su doldurduk. Bardaklardan birine çözünen madde olarak şeker ilave ederek çözünme hızını düzenli aralıklarla gözlemledik.

   Görüldüğü gibi; özdeş, ilave etmek, çözünme hızı, düzenli aralıklarla gözlemlemek gibi sözcükler konuşmayı daha anlaşılır, kesin ve zengin kılar.

   Neden-Sonuç ve Karşılaştırma Bildiren Sözcükler

   Gözlem ve deney sonuçlarını açıklarken yalnızca ne gördüğümüzü değil, durumlar arasındaki ilişkiyi de kurmamız gerekir. Bu aşamada konuşmamızı zenginleştirecek bağlayıcı ve niteleyici sözcüklerden yararlanırız:

   • Karşılaştırma bildiren sözler: buna karşın, benzer şekilde, oranla, kıyaslandığında
   • Neden-sonuç ve çıkarım bildiren sözler: bunun sonucunda, dolayısıyla, elde ettiğimiz verilere dayanarak, saptadığımız üzere
   • Ölçüm ve durum bildiren sözler: belirgin bir artış, sabit kalma, aşamalı biçimde, gözle görülür fark

   Bu söz varlığı ögeleri, dinleyicinin anlatılan deneyi zihninde adım adım ve net biçimde canlandırmasını sağlar.

   Uygulama Rehberi

   Bir deneyin sonucunu sınıfta sözlü olarak sunarken şu adımları izleyerek söz varlığınızı konuşturabilirsiniz:

   1. Hazırlık yapın: Anlatacağınız gözlemdeki değişkenleri, kullanılan malzemeleri ve ulaşılan sonucu belirleyin.
   2. Kelimeleri seçin: Tekrara düşmemek için eş ve yakın anlamlı sözcüklerden, terim niteliğindeki doğru kavramlardan faydalanın.
   3. Verileri somutlaştırın: Sayısal veya niteliksel değişimleri hafifçe yükseldi, belirginleşti, dengelendi gibi kesinlik taşıyan sözcüklerle ifade edin.
   4. Etkileşimi koruyun: Dinleyicilere açık ve anlaşılır bir üslupla seslenerek çıkarımlarınızı paylaşın.