Konuşmasında açık ve örtük ifadeleri kullanabilme Konu Anlatımı

Konu anlatımı notları

1. Sözün Görünen ve Saklı Anlamı

   Günlük iletişimimizde ve hazırlıklı konuşmalarımızda duygu, düşünce veya bilgileri iki temel yolla aktarırız:

   • Açık İfade: Cümlede doğrudan söylenen, yoruma gerek bırakmayan, herkesin dinlediğinde aynı şeyi anladığı kesin yargılardır. Örneğin "Güneş enerjili araç projemizi bu hafta tamamladık." cümlesinde verilmek istenen bilgi hiçbir gizli anlam barındırmadan aktarılmıştır.
   • Örtük İfade: Cümlede açıkça belirtilmeyen ancak sözcüklerin bağlamından, kullanılan eklerden veya karşılaştırmalardan dinleyicinin çıkardığı saklı anlamlardır. Örneğin "Güneş enerjili araç projemizi de bu hafta tamamladık." cümlesindeki "de" bağlacı, daha önce başka projelerin de bitirildiğini örtük olarak bildirir.

   Tablodan Çıkarım Yapmak

   Konuşmalarımızda bilimsel araştırmalara, anket sonuçlarına veya tablolara yer vermek anlatımımızı güçlendirir. Bir tabloyu dinleyicilere aktarırken hem açık hem de örtük anlatımlardan yararlanabiliriz.

   Örneğin bir okulun teknoloji kulübünde yapılan Haftalık Ekran Süresi araştırmasında:

   • 6. sınıf öğrencilerinin günlük ortalama 70 dakika,
   • 7. sınıf öğrencilerinin günlük ortalama 110 dakika dijital ekran kullandığı belirlenmiş olsun.

   Bu veriyi konuşmamızda şu iki farklı biçimde sunabiliriz:

   • Açık Aktarım: "Araştırmaya göre 7. sınıf öğrencilerinin günlük ekran süresi 110 dakikadır." (Doğrudan sayısal veri söylenmiştir.)
   • Örtük Aktarım: "Sınıf seviyesi ilerledikçe öğrencilerin dijital ekranda geçirdikleri zaman azalmamaktadır." (Veriden hareketle dolaylı bir sonuç dinleyiciye sezdirilmiştir.)

   Etkili Bir Konuşma İçin İpuçları

   Konuşmalarımızda açık ve örtük ifadeleri dengeli kullanmak, dinleyicinin dikkatini canlı tutar ve anlatımı zenginleştirir. Başarılı bir sunum yaparken şu adımları izleyebiliriz:

   1. Temel Bilgileri Açıkça Verin: Sayısal verileri, araştırma adlarını veya tarihleri dinleyicinin zihninde soru işareti bırakmayacak netlikte ifade edin.
   2. Çıkarımlarınızı Örtük İfadelerle Sezdirin: "artık", "bile", "yalnızca", "yine", "daha" gibi karşılaştırma ve sınırlama bildiren sözcüklerle dinleyicinin derin düşünmesini sağlayın.
   3. Özne-Yüklem Uyumuna Dikkat Edin: Bilimsel gerçekleri ya da tahminlerinizi aktarırken dil bilgisi kurallarına ve açık bir telaffuza özen gösterin.

   Örtük ifadeler konuşmaya derinlik katar; ancak dinleyicinin asıl konuyu kavramasını zorlaştıracak aşırı kapalılıktan da kaçınılmalıdır.