Dinlediğini/izlediğini kendi içinde karşılaştırabilme Konu Anlatımı

Konu anlatımı notları

1. Dinleme Sürecinde Karşılaştırma Yapmak

   Bir konuşmayı, açıklamayı veya eğitici bir kaydı dinlerken sunulan bilgilerin birbirleriyle olan ilişkilerini kavramak dinleme becerisinin önemli bir parçasıdır. Kendi içinde karşılaştırma, tek bir dinleme veya izleme metninde geçen iki veya daha fazla durumun, nesnenin ya da olayın benzer ve farklı yönlerini belirlemektir.

   Dinleme esnasında şu tür bağlantı ögelerine dikkat etmek karşılaştırmayı kolaylaştırır:

   • Farklılık belirten ifadeler: oysa, ise, farklı olarak, buna karşın, -den daha
   • Benzerlik belirten ifadeler: benzer şekilde, tıpkı, aynı doğrultuda

   Değişkenleri ve Sonuçları Kıyaslama

   Güvenli bir deneyin anlatıldığı ses ve video kayıtlarında araştırmacılar genellikle iki farklı durumu karşılaştırarak sonuca ulaşırlar. Dinleyici olarak bu kayıtları incelerken şu adımlar izlenmelidir:

   1. Ortak Koşulları Belirleme: Her iki durumda da aynı tutulan özellikleri (örneğin eşit miktarda su, aynı ortam sıcaklığı) dinleyerek not almak.
   2. Değişen Unsuru (Farkı) Bulma: Durumlar arasında bilinçli olarak farklı bırakılan özelliği (örneğin bir bitkinin ışık alıp diğerinin karanlıkta kalması) saptamak.
   3. Gözlem ve Verileri Eşleştirme: Sürecin sonunda ortaya çıkan sonuçları (örneğin yaprak boyu, renk değişimi) karşılaştırarak aradaki ilişkiyi ortaya koymak.

   Dinlenen Verileri İlişkilendirme

   Bir laboratuvar gözlemi kaydında şu ifadelerin geçtiğini varsayalım:

   "Birinci cam kapta oda sıcaklığında tutulan tohumlar üç gün içinde filizlenirken aynı nem oranına sahip ikinci cam kaptaki soğuk ortam tohumlarında ise filizlenme ancak yedinci günde gözlenmiştir."

   Bu metin kendi içinde karşılaştırıldığında şu çıkarımlar elde edilir:

   • Benzer yön: Her iki kapta da nem oranı eşit tutulmuştur.
   • Farklı yön (değişken): Kapların maruz kaldığı sıcaklık düzeyleri birbirinden farklıdır.
   • Sonuç karşılaştırması: Sıcak ortamdaki tohumlar, soğuk ortamdaki tohumlara göre daha hızlı gelişim göstermiştir.

   Bu şekilde dinlenen bilgilerin içindeki benzerlik ve karşıtlıkları ayrıştırmak, dinlediğini derinlemesine anlama ve doğru çıkarımlarda bulunma becerisini geliştirir.