Hükümet Sistemleri Yeni Nesile Geçiş Test Çöz

Sorular

1. Yasama ve yürütme arasındaki 'kilitlenme' (deadlock) sorunu, iki organın farklı siyasi partilerce kontrol edildiği sert ayrılık sistemlerinde sıkça görülür. Eğer sistem bu kilitlenmeyi aşmak için karşılıklı fesih veya erken seçim mekanizmalarını içermiyorsa, demokratik kriz riski artar. Bu analizden yola çıkarak, aşağıdaki yorumlardan hangisi yapılabilir?

   • A) Parlamenter sistemler kilitlenmelere karşı en savunmasız sistemlerdir.
   • B) Başkanlık sisteminde uzlaşma kültürü yoksa yönetimsel felç yaşanabilir.
   • C) Meclis hükümeti sistemi kuvvetler ayrılığını en iyi sağlayan modeldir.
   • D) Seçimlerin farklı zamanlarda yapılması her zaman istikrar getirir.
   • E) Kuvvetler birliği olan sistemlerde kilitlenme sorunu hukuki bir imkansızlıktır.

2. Parlamenter sistemden başkanlık sistemine geçiş yapan bir devlette, yeni sistemin 'sert ayrılık' karakterini koruması için hangisi yasaklanmalıdır? Sistemin mantığına aykırı olan bu durum, organların birbirine karışmasını önlemeyi amaçlar.

   • A) Başkanın veto yetkisini kullanması
   • B) Bir kişinin aynı anda hem bakan hem de milletvekili olması
   • C) Meclisin uluslararası anlaşmaları onaylaması
   • D) Halkın başkanı doğrudan oylarıyla seçmesi
   • E) Yüksek yargı üyelerinin atanmasında meclis onayı aranması

3. Demokratik sistemlerde 'fren ve denge' (checks and balances) mekanizmaları, iktidarın kötüye kullanılmasını önlemek için tasarlanmıştır. Başkanlık sisteminde bu mekanizmanın en belirgin örneği aşağıdakilerden hangisidir?

   • A) Başbakanın bakanları görevden alabilmesi
   • B) Cumhurbaşkanının meclis çalışmalarına başkanlık etmesi
   • C) Yasama organının bütçeyi onaylama yetkisini elinde bulundurması
   • D) Hükümetin hazırladığı kanun tasarılarının meclise sunulması
   • E) Devlet başkanının meclis tarafından her an görevden düşürülebilmesi

4. Bir ülkede yasama ve yürütme seçimleri eş zamanlı yapılıyor, ancak başkan meclisi feshedemiyor ve meclis de başkanı düşüremiyorsa burada hangi sistemin varlığından söz edilebilir? Bu kurgusal modelde organlar arası ilişki hangi temel prensip üzerine inşa edilmiştir?

   • A) Meclis Hükümeti - Kuvvetler Birliği
   • B) Başkanlık Sistemi - Sert Kuvvetler Ayrılığı
   • C) Parlamenter Sistem - İş Birliği
   • D) Yarı-Başkanlık - Karma Yapı
   • E) Mutlakiyet - Tek Elde Toplanma

5. Türkiye Cumhuriyeti'nde 2017 anayasa değişikliği ile geçilen 'Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde yürütme yetkisi ve görevi sadece Cumhurbaşkanı'na verilmiştir. Bu sistemde Başbakanlık makamı kaldırılmış ve yürütme tekli (monist) bir yapıya kavuşturulmuştur. Bu değişikliğin temel amacı aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir?

   • A) Yasamanın yürütme üzerindeki denetimini artırmak
   • B) Parlamenter sistemin yumuşak ayrılığını güçlendirmek
   • C) Koalisyon hükümetlerinden kaynaklanan siyasi istikrarsızlığı önlemek
   • D) Yargı organlarının yürütme kararlarını denetlemesini engellemek
   • E) Yerel yönetimlerin merkezi yönetim üzerindeki etkisini artırmak

Doğru cevaplar ve adım adım çözümler testi tamamladıktan sonra gösterilir.