Türkiye’de Hayvancılık Konu Anlatımı

Konu anlatımı notları

1. Türkiye'de Hayvancılığın Yapısı

   Türkiye, coğrafi konumu ve yer şekillerinin çeşitliliği sayesinde hayvan varlığı sayısı bakımından zengin bir ülkedir. Ancak hayvan sayısının fazlalığına rağmen elde edilen et ve süt verimi uzun yıllar boyunca gelişmiş ülkelerin gerisinde kalmıştır. Bu durumun temel nedeni, geleneksel mera hayvancılığının yaygın olmasıdır.

   Verimi Artırmak İçin Alınması Gereken Önlemler

   • Hayvan Soylarının Islahı: Yerli ırkların verim potansiyeli düşük olduğundan, yüksek verimli kültür ırkları (örneğin Holstein, Montofon, Şarole) ile melezleme çalışmaları yapılmalıdır.
   • Yem Üretiminin Artırılması: Kaliteli kaba yem ve karma yem üretimi desteklenmeli, hayvan beslenmesinde dengeli rasyonlar kullanılmalıdır.
   • Aşırı ve Erken Otlatmanın Önlenmesi: Meraların taşıma kapasitesine dikkat edilmeli, otların olgunlaşma döneminden önce otlatma yapılmamalıdır.
   • Besi ve Ahır Hayvancılığına Geçiş: İklime ve doğal koşullara bağımlılığı azaltmak için modern tesisler yaygınlaştırılmalıdır.
   • Pazarlama ve Sağlık Hizmetleri: Erken kesimlerin (kuzu ve buzağı) engellenmesi, hayvan hastalıklarıyla mücadele edilmesi ve üreticiye yönelik soğuk zincir/pazarlama ağlarının kurulması gerekmektedir.

   Küçükbaş Hayvancılık ve Coğrafi Dağılışı

   Türkiye'de en yaygın hayvancılık türüdür. Bu durumun temel nedeni, iç bölgelerde hâkim olan karasal iklim ve buna bağlı olarak ilkbaharda yeşerip yazın kuruyan bozkır (step) bitki örtüsüdür.

   Başlıca Küçükbaş Türleri

   • Koyun: Düz ve dalgalı düzlüklerde, bozkır alanlarında yetiştirilir. İç Anadolu, Doğu Anadolu, Güneydoğu Anadolu ve Marmara'da yoğundur. Karaman, Dağlıç, Kıvırcık ve Merinos en bilinen ırklardır.
   • Kıl Keçisi: Engebeli, dağlık ve makilik alanlara uyum sağlamıştır. Çalı ve maki sürgünleriyle beslenebilme yeteneği yüksektir. Başta Akdeniz Bölgesi (Toros Dağları) olmak üzere Ege ve Güneydoğu Anadolu'da yaygındır. Orman örtüsüne zarar vermesini önlemek amacıyla otlatma alanları denetlenmektedir.
   • Tiftik (Ankara) Keçisi: Yünü (tiftik) değerli bir türdür. Kurak iklim koşullarına dayanıklıdır. Başta İç Anadolu (Ankara ve çevresi) ile Siirt ve Mardin yörelerinde yetiştirilir.

   Büyükbaş Hayvancılık Faaliyetleri

   Büyükbaş hayvancılık, otlatmaya dayalı geleneksel yöntemler ile pazar odaklı modern yöntemler olmak üzere iki temel yapıda sürdürülmektedir.

   Mera Tipi Büyükbaş Hayvancılık

   Yaz yağışlarının görüldüğü ve buna bağlı olarak boylu çayırların geliştiği Erzurum-Kars ve Ardahan Platoları ile Doğu Karadeniz'in yüksek kesimlerinde yoğunlaşmıştır. Doğal koşullara doğrudan bağlı olduğundan, et ve süt üretiminde yıllar arasında belirgin dalgalanmalar görülür.

   Besi ve Ahır Hayvancılığı

   İklim koşullarından ve bitki örtüsünden bağımsızdır. Tüketici nüfusun fazlalığı (pazar olanakları) ve sanayi artığı yem kaynaklarının bolluğu nedeniyle Marmara, Ege ve İç Anadolu gibi büyük metropollerin çevrelerinde yoğunlaşmıştır. Verim oldukça yüksektir.

   Manda Yetiştiriciliği

   Sulu ve bataklık alanları seven manda varlığı, sulak alanların azalmasına paralel olarak gerilemiştir. Sütünün yüksek yağ oranı nedeniyle özellikle kaymak üretiminde değerlendirilir. Samsun (Kızılırmak Deltası), İstanbul, Diyarbakır ve Afyonkarahisar çevresinde varlığını sürdürmektedir.

   Özelleşmiş Hayvancılık Kolları

   1. Kümes Hayvancılığı

   Tavuk, hindi, kaz ve ördek yetiştiriciliğini kapsar. Tamamen kapalı modern tesislerde yapıldığı için iklimden etkilenmez. Tüketim merkezlerine yakınlık esas olduğu için Marmara, Ege ve İç Anadolu bölgelerinde (özellikle Bolu, Balıkesir, Manisa, Sakarya) toplanmıştır.

   2. Arıcılık

   Bitki örtüsünün zenginliği ve çiçeklenme dönemlerinin çeşitliliğine bağlıdır. Göçebe arıcılık yaygındır. Başlıca üretim sahaları: Muğla (çam balı), Ordu ve Rize (kestane ve yayla balı), Kars, Erzurum ve Hakkâri (çiçek balı) yöreleridir.

   3. İpek Böcekçiliği

   Dut yaprağı ile beslenen tırtılların koza üretimine dayanır. Yapay ipeğin yaygınlaşmasıyla üretim alanı daralsa da geleneksel üretim Diyarbakır, Batman, Antalya ve Bursa çevrelerinde devam etmektedir.

   4. Balıkçılık ve Kültür Balıkçılığı

   Türkiye üç tarafı denizlerle çevrili olmasına karşın açık deniz balıkçılığının gelişmemesi nedeniyle av miktarı sınırlıdır. Deniz balıkçılığında Karadeniz ilk sırada yer alır. Son yıllarda Muğla ve İzmir kıyılarında yapılan deniz kültür balıkçılığı (çipura, levrek) ile iç sularda (baraj göllerinde alabalık) yapılan tatlı su balıkçılığı önemli bir ekonomik değer kazanmıştır.